Lehendakari
Lehendakari (hiszp. lendakari[1]) – baskijskie określenie szefa rządu Kraju Basków. Słowo lehendakari dosłownie oznacza pierwszy sekretarz, zaś oficjalna nazwa stanowiska to Eusko Jaurlaritzako lehendakaria (Przewodniczący Rządu Baskijskiego). Lehendakari rezyduje w Pałacu Ajuria Enea znajdującym się w mieście Vitoria. Aktualnie (wrzesień 2017[2]) stanowisko to piastuje Iñigo Urkullu Renteria z Nacjonalistycznej Partii Basków (PNV).
Termin „lehendakari”
Przed ustanowieniem oficjalnej ortografii języka baskijskiego (tzw. euskera batúa) w latach '70 XX wieku, używano formy Euzko Jaurlaritzaren Lendakari. Zarówno Euzkadi/Euskadi jak i lendakari są w języku baskijskim neologizmami. Stworzyli je członkowie Nacjonalistyczna Partia Basków (Partido Nacionalista Vasco). Pochodzi od słów „lehen” (pierwszy) i „idazkari” (sekretarz).
W języku baskijskim istnieją słowa presidente (rząd) i gobernu (rząd), jednak są stosowane w odniesieniu do innych premierów, prezydentów i rządów. Słowo lehendakari używane jest dla przewodniczącego rządu baskijskiego i czasem w stosunku do szefa rządu Nawarry (Nafarroako Gobernuaren lehendakari).
Również przewodniczący parlamentów Kraju Basków i Nawarry w euskera nazywani są „lehendakari”.
Określenie lehendakari zyskało z czasem szersze znaczenie – nawet prezydent klubu piłkarskiego może być określany mianem lehendakari, choć zwykle jest nazywany presidente.
Jedyną formą akceptowana przez Królewską Akademię Hiszpańską, najważniejsza instytucję językową w Hiszpanii, jest lendakari.
Lista Przewodniczących Rządu Baskijskiego
Zarówno pierwszy szef baskijskiego rządu José Antonio Aguirre y Lecube, jak i jego następca Jesús María de Leizaola Sánchez używali tytułu lehendakari. Ramón Rubial Cavia, przewodniczący istniejącej przed przyjęciem statutu autonomii Kraju Basków Baskijskiej Rady Generalnej nie jest zwykle uważany za jednego z lehendakariak. Szczególnie stanowczo odrzucają to baskijscy nacjonaliści, którzy legitymizację kolejnych szefów rządów baskijskich wywodzą od Leizaoli, nie zaś z przemian ustrojowych w Hiszpanii końca lat 70. Forma lehendakari jest powszechnie używana począwszy od rządów Carlosa Garaikoetxea Urriza, drugiego przewodniczącego Baskijskiej Rady Generalnej.
Rząd Kraju Basków (Gobierno de Euzkadi) – Druga Republika Hiszpańska i rządy na uchodźstwie (1936–1979)
| Lehendakari | Początek rządów | Koniec rządów | Partia |
| José Antonio Aguirre y Lecube | 1936 | 1960 | Nacjonalistyczna Partia Basków (Partido Nacionalista Vasco - PNV) |
| Jesús María de Leizaola Sánchez | 1960 | 1979 | Nacjonalistyczna Partia Basków (Partido Nacionalista Vasco - PNV) |
Baskijska Rada Generalna (1978–1980)
| Lehendakari | Początek rządów | Koniec rządów | Partia |
| Ramón Rubial Cavia | 1978 | 1979 | Socjalistyczna Partia Kraju Basków (Partido Socialista de Euskadi - PSE) |
| Carlos Garaikoetxea Urriza | 1979 | 1980 | Nacjonalistyczna Partia Basków (Partido Nacionalista Vasco - PNV) |
Rząd Baskijski (od 1980)
José Antonio Aguirre był pierwszym lehendakari Regionu Automicznego Kraju Basków, jednak generał Francisco Franco w roku 1936 zawiesił statut autonomiczny i specjalne przywileje ekonomiczne prowincji Gipuzkoa i Biskaja, które uznał za zdradzieckie prowincje. Rząd Kraju Basków funkcjonował na wygnaniu w oparciu o te same partie, które tworzyły go w czasie wojny w kraju.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ lendakari. buscon.rae.es. [dostęp 2013-06-30].
- ↑ Referéndum: Urkullu contacta con Puigdemont y Rajoy para dialogar, „La Vanguardia” [dostęp 2017-09-30].
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.