Leon Idzikowski
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Miejsce spoczynku | |
| Zawód, zajęcie | |
| Dzieci |
Leon Idzikowski (ur. 1827 w Krakowie, zm. 18 maja 1865 w Kijowie) – polski księgarz, wydawca i przedsiębiorca. Założyciel największej i najsławniejszej księgarni i firmy wydawniczej w Kijowie i na całej Rusi - Leon Idzikowski mieszczącej się na głównej alei miasta Chreszczatyku.
Życiorys
Urodził się w rodzinie Wincentego Idzikowskiego i Katarzyny z domu Pełczyńskiej. Był praktykantem w księgarni J. Czecha w Krakowie a następnie kierownikiem księgarni Krystiana Teofila Glücksberga (1796-1876) w Kijowie.
28 grudnia 1858 roku na głównej alei Kijowa Chreszczatyku, w kamienicy pod nr 29 założył własną księgarnię naukową pod nazwą Leon Idzikowski (kamienica ta mieściła się niedaleko dzisiejszej stacji „Kreszczatik”). Firma Idzikowskiego w szybkim tempie rozrosła się i stała się największym wydawnictwem i księgarnią w Kijowie. Co roku firma wydawała ok. 100 pozycji nakładem własnym m.in. polskich pisarzy: Kraszewskiego, Konopnickiej, Orzeszkowej, Sienkiewicza, Mickiewicza, Słowackiego, Lenartowicza, Pługa, Syrokomli, Rydla, Wyspiańskiego, Zapolskiej, Przybyszewskiego i innych. Organizowała także spotkania literatów. Firma zatrudniała średnio 150 pracowników.
Po śmierci Leona Firmę objęła jego żona Hersylia z Buharewiczów (1832-1917) i prowadziła ją przez 32 lata do roku 1897. W tym okresie firma Leon Idzikowski stała się największą oficyną wydawniczą na Rusi, utrzymując kontakty z innymi księgarniami polskimi, oraz księgarniami z Francji, Niemiec, Austrii, Włoch i Ameryki. Hersylia założyła dodatkowo przy księgarni bibliotekę z czytelnią, która do jednoczesnej obsługi klientów zatrudniała 10 pracowników oraz utworzyła w księgarni obszerny dział nut. Następnie do roku 1920 firmą kierował syn Władysław (1864-1944). Założył on biuro koncertowe i salon artystyczny z galerią obrazów, oraz dalej rozszerzał działalność firmy, chociażby powiększając zakład o kupno kolejnych lokali na alei Kreszczatik - pod numerem 33/35 i nr 27. Księgarnia mieściła się w 50 pokojach i składała się z kilku działów: pocztówek i reprodukcji, polskich książek, rosyjskich książek, zagranicznych książek (niemieckich, francuskich, angielskich, włoskich), książek dla dzieci i działu nut. W latach 1865–1920 firma wydała około 7 000 tytułów. Także czytelnia wraz z wypożyczalnią były największymi tego typu ośrodkami w Kijowie posiadającymi 173 000 tomów. Czytelnia mieściła się w sali ze szklanym dachem i górnymi galeriami, oraz pokojami bocznymi, a mogła jednocześnie pomieścić do 500 osób. Idzikowscy posiadali także magazyny i mniejsze księgarnie w innych miastach: Wilnie, Lwowie, Krakowie, Władywostoku, Woroneżu, Jekaterynosławie, Moskwie, Odessie, Rostowie nad Donem, Petersburgu i Charkowie.
Bolszewicy po wkroczeniu do Kijowa w 1918 roku częściowo ograbili i podpalili księgarnię. To co pozostało znacjonalizowali w 1919 roku. Obecnie zachowane zbiory zostały rozproszone na terenie Ukrainy. Firma od 1911 roku posiadała filię w Warszawie przy ulicy Marszałkowskiej 119. Tutaj przeniósł się Władysław wraz z synami Wacławem i Mieczysławem po opuszczeniu Kijowa w 1920 roku. Następnie zmienili lokalizację na Aleje Jerozolimskie 18, gdzie firma istniała aż do powstania warszawskiego w 1944 roku, podczas którego cały materialny majątek gromadzony przez pokolenia i który udało się ocalić z pogromu bolszewickiego został przez Niemców spalony i zniszczony wraz z resztą Warszawy.
Od 1896 roku (od przejęcia wydawnictwa B. Korejwy) firma Idzikowskich posiadała wszelkie prawa autorskie na wydawanie nut ukraińskich kompozytorów wraz z rękopisami. Prawa te opiewały na około 660 tytułów w tym na 350 utworów Mykoły Łysenki. W 1937 roku prawa autorskie wykupił od Władysława Idzikowskiego metropolita greckokatolicki Andrzej Szeptycki.
Leon Idzikowski zmarł w Kijowie i został pochowany na miejscowym Cmentarzu Bajkowskim w polskiej kwaterze. Napis na pomniku głosi: Leon Idzikowski, Rodem z Krakowa. Żył lat 38, zmarł w 1865 r. Bracie, westchnij do Boga.
Bibliografia
- Barbara Bieńkowska, Elżbieta Maruszak, Książka na przestrzeni dziejów, Warszawa: wyd. Centrum Edukacji Bibliotekarskiej, Informacyjnej i Dokumentacyjnej im. Heleny Radlińskiej, 2005, ISBN 83-88581-21-X, OCLC 69448988.
- Wiktoria Radik, Leon Idzikowski – księgarz i wydawca. kuriergalicyjski.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-19)].
- Tadeusz Zienkiewicz, Polskie życie literackie w Kijowie w latach 1905-1918, Olsztyn: Wydawnictwa WSP, 1990, ISBN 83-85010-71-8, OCLC 750666436.
- Wspólnota Polska. wspolnotapolska.org.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-04-10)].
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.