Leon Wasilewski

Leon Wasilewski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

24 sierpnia 1870
Petersburg, Imperium Rosyjskie

Data i miejsce śmierci

10 grudnia 1936
Warszawa, Polska

Minister Spraw Zagranicznych II Rzeczypospolitej Polskiej
Okres

od 17 listopada 1918
do 16 stycznia 1919

Przynależność polityczna

Polska Partia Socjalistyczna

Poprzednik

Tytus Filipowicz (p.o.)

Następca

Ignacy Jan Paderewski (p.o.)

Poseł RP w Tallinnie
Okres

od 1920
do 1921

Poprzednik

Bronisław Bouffałł

Następca

Michał Sokolnicki

Przewodniczący polskiej delegacji w Mieszanej Komisji Granicznej do spraw delimitacji granicy wschodniej w Mińsku/Równem
Okres

od 1921
do 1922

Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Order Krzyża Wolności za służbę cywilną (Estonia)
Multimedia w Wikimedia Commons
Grób Leona Wasilewskiego na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Leon Wasilewski (ur. 12 sierpnia?/24 sierpnia 1870 w Petersburgu, zm. 10 grudnia 1936 w Warszawie) – działacz PPS[1], bliski współpracownik Piłsudskiego[2], architekt polskiej polityki wschodniej u progu niepodległości[3]. W latach 1918–1919 minister spraw zagranicznych II RP. Drugą z jego trzech córek była Wanda[4][5].

Życiorys

Przodkowie Leona wywodzili się z Litwy. Początkowo nosili nazwisko Woyszwiłło. Pradziad Leona przeniósł się ze Żmudzi do Inflant polskich, a jego dziad Jerzy Woyszwiłło[6]/Wasilewski[7] (ur. ok. 1810[6]) był organistą w Liksnie. Ojciec w 1868 został organistą przy kościele św. Stanisława w Petersburgu, ówczesnej stolicy Rosji[6][7].

Na przerwanych studiach we Lwowie poznał żonę, Wandę z Zieleniewskich, z którą miał potem trzy córki – pierwsza, Halszka, później major w Wojsku Polskim, urodziła się w Londynie, Wanda i Zofia Aldona w Krakowie.

Był członkiem Ligi Narodowej w latach 1893–1894[8]. W 1893 wyjechał do Lwowa, gdzie wstąpił do PPS (wcześniej krótko sympatyzował z endecją) i poznał Józefa Piłsudskiego. Kilka lat spędził w Londynie, wydając socjalistyczne pismo „Przedświt”. Po powrocie do Galicji zajmował się redagowaniem „Robotnika”, publikował też artykuły w czasopiśmie „Witeź”.

Po rozłamie w PPS pozostał wierny ugrupowaniu Józefa Piłsudskiego – PPS Frakcji Rewolucyjnej. Został członkiem Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych i Polskiego Skarbu Wojskowego.

W czasie I wojny światowej działał w Naczelnym Komitecie Narodowym. Był szefem Wydziału Prasowego i członkiem Rady Polskiej Organizacji Narodowej w 1914[9]. Członek kierownictwa Zjednoczenia Stronnictw Niepodległościowych z ramienia Związku Chłopskiego w 1915 roku[10]. Od 1917 należał do Polskiej Organizacji Wojskowej. Był pracownikiem Biura Komisji do Spraw Jeńców Tymczasowej Rady Stanu[11]. W listopadzie 1918 Wasilewski został ministrem spraw zagranicznych w rządzie Jędrzeja Moraczewskiego. Po dymisji rządu wyjechał do Francji, by uczestniczyć w pracach Komitetu Narodowego Polskiego, dokooptowany jako delegat Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego po przekształceniu KNP w delegację Polski na paryską konferencję pokojową. W latach 1920–1921 poseł RP w Estonii[12][13]. Brał udział w negocjacjach pokojowych z Rosją sowiecką, kończących wojnę polsko-bolszewicką. Po podpisaniu i ratyfikacji traktatu ryskiego przewodniczył polskiej delegacji w Mieszanej Komisji Granicznej (Смешанная Пограничная Комиссия) (1921–1922).

W II Rzeczypospolitej zajmował się pracą naukową – w 1924 mianowano go prezesem Instytutu Badania Najnowszej Historii Polski, pięć lat później założył pismo „Niepodległość”, wydawał pisma i korespondencje marszałka Piłsudskiego, a na początku lat trzydziestych został szefem Instytutu Badań Spraw Narodowościowych. Do końca życia działał w PPS, w 1931 został wiceprezesem jej Rady Naczelnej.

Wasilewski był w okresie wojny polsko-bolszewickiej zdecydowanym zwolennikiem budowy federacji Polski, Litwy i Białorusi i sojuszu z niepodległą Ukrainą. Po traktacie ryskim sprzeciwiał się idei polonizacji Białorusinów i Ukraińców, domagając się prowadzenia wobec nich polityki asymilacji państwowej[14]. Działacz ruchu prometejskiego.

Zmarł 10 grudnia 1936[15]. Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 125-3-31)[16].

Książki i publikacje

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. ↑ Wasilewski Leon, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2020-02-29].
  2. ↑ Premiera książki o Józefie Piłsudskim. muzhp.pl. [dostęp 2015-05-11].
  3. ↑ Leon Wasilewski – architekt polityki wschodniej. kresy24.pl, 6 marca 2012. [dostęp 2015-05-11].
  4. ↑ Mężczyźni Wandy Wasilewskiej. historia.uwazamrze.pl. [dostęp 2015-05-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-29)].
  5. ↑ Pobóg-Malinowski, Władysław. (1943). „Z mojego okienka. W Polsce przed wojną” Żurkowski, P.M. (2009). Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego MCCCIV – 2009. Prace Historyczne, z. 136. s. 165, notka 26 11-Prace-Historyczne_136.pdf www.ejournals.eu/pliki/art/4350/.
  6. ↑ a b c Alan Jakman, Wanda Wasilewska – chrześnica Józefa Piłsudskiego? [skan spisu ludności] [online], 18 września 2015 [dostęp 2021-06-20].
  7. ↑ a b Władysław Pobóg-Malinowski, Leon Wasilewski. Szkic biograficzny, „Niepodległość”, 16 (1), sierpień 1937, s. 11–106 [dostęp 2021-06-20], zob. s. 13.
  8. ↑ Stanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej (okres 1887–1907), Londyn 1964, s. 586.
  9. ↑ Jerzy Z. Pająk: Z dziejów Polskiej Organizacji Narodowej (wrzesień-grudzień 1914), [w:] Kieleckie Studia Historyczne, t. 14, 1996, s. 106.
  10. ↑ Jerzy Z. Pająk: Zjednoczenia Stronnictw Niepodległościowych (1914–1915), [w:] „Studia Humanistyczno-Społeczne Akademii Świętokrzyskiej”, pod red. W. Saletry, 2005, s. 108.
  11. ↑ Włodzimierz Suleja, Tymczasowa Rada Stanu, Warszawa 1998, s. 221.
  12. ↑ Piotr Gursztyn: Białoruskie Zeszyty Historyczne. pdf.kamunikat.org. s. 53. [dostęp 2015-05-11].
  13. ↑ Wiesław Balcerak. Koncepcje integracyjne w polskiej polityce zagranicznej (1918–1939). „Dzieje Najnowsze”, s. 35, 1970. DiG. ISSN 0419-8824. 
  14. ↑ Andrzej Chojnowski, Koncepcje polityki narodowościowej rządów polskich w latach 1921–1939, Wrocław 1979, Wyd. Zakład Narodowy im Ossolińskich, ISBN 83-04-00017-2, s. 22–25.
  15. ↑ Leon Wasilewski zmarł. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 285 z 11 grudnia 1936. 
  16. ↑ Cmentarz Stare Powązki: Wasilewscy, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-06-06].
  17. ↑ Leon (1870-1936) Wasilewski, Leon (1870-1936) Wasilewski, Karyera Janka. Powieść z zycia P.P.S-owców, Drukarnia Władysława Teodorczuka, 1908 [dostęp 2024-09-09].
  18. ↑ M.P. z 1925 r. nr 262, poz. 1081 „za wybitną i owocną pracę na niwie państwowej”.
  19. ↑ a b Czy wiesz kto to jest?. Stanisław Łoza (red.). Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 779.
  20. ↑ Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 21.
  21. ↑ Monitor Polski Nr 100 z 2 maja 1922. polona.pl. s. 3. [dostęp 2025-05-12].
  22. ↑ Vabariigi President. president.ee. [dostęp 2015-05-11]. (ang.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Ministrowie spraw zagranicznych Polski
  • od listopada 1918 (po odzyskaniu niepodległości jako republika)
II RP
RP/PRL
III RP
Rząd Jędrzeja Moraczewskiego (1918–1919)
W dniu zaprzysiężenia
Późniejsi członkowie rządu

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya