Liparit IV

Artykuł ten został zgłoszony do umieszczenia na stronie głównej w rubryce „Czy wiesz”.
Pomóż nam go sprawdzić: oceń zgłoszoną nominację.

Liparit IV (gruz. ლიპარიტ IV lip'arit' IV) – książę Kldekari. W wyniku działań zbrojnych przeciwko królowi Bagratowi IV, w połowie lat 50. XI wieku miał pod swoim panowaniem całą południowo-zachodnią Gruzję.

Liparit IV, wraz z Mariam(inne języki), wdową po Jerzym I, był koregentem dla małoletniego króla Bagrata IV. W 1028 roku obronił twierdzę Kldekari przed wojskami cesarza Romana III^[2][3]. W 1032, wraz z Iwane Abazasdze(inne języki), zaatakował Emirat Tbilisi. Zajęli oni wtedy zamek w Birtwisi, a także pojmali emira Dżafara III bin Ali(inne języki). Gdy więzień został wysłany przed króla Bagrata IV i jego matkę Mariam, uświadomili sobie, że Liparit i Iwane byli większym zagrożeniem niż pojmany emir. Z tego powodu, Dżafar powrócił na tron. Liparit rozpoczął ponad 20-letnią kampanię przeciwko Bagratowi. Jednak w 1037 roku, wziął udział w oblężeniu Tbilisi. Po trzech latach, Bagrat zaproponował Dżafarowi pokój w zamian za oddanie Parcchisi(inne języki), dzięki czemu mógł on pozostać emirem. Rozgniewałego Liparita przed interwencją odstraszała jedynie groźba pomocy udzielonej dla Dżafara przez emira Gandża^[4]. W 1040 Bagrat spalił Bododżi(inne języki), stolicę Królestwa Kachetii i Heretii. Liparit wtedy opowiedział się po stronie Kachetyjczyków(inne języki), a Bagrat się wycofał. Jednak, uznając, że nie zdoła wygrać bez pomocy Cesarstwa Bizantyjskiego, zaprzestał działań wojennych. Bagrat mianował Liparita księciem Kartlii, ale nadal był on niezadowolony. W tym czasie Bagrat odzyskał Tao, na co Bizancjum odpowiedziało wysyłając dla Liparita i Demetriusza(inne języki) (przyrodniego brata Bagrata, z którym Liparit się sprzymierzył) Waregów^[5], którzy jednak walczyli po stronie króla^[6]. Z pomocą Kachetyjczyków pokonali oni Bagrata pod Sasireti(inne języki). Wkrótce gruzińscy możnowładcy zawiązali spisek, który się nie udał, gdyż Liparit nie mógł przejąć fortecy w Ateni(inne języki), a Demetriusz, który miał zostać nowym królem, zmarł w 1042. Bagrat próbował zapobiec bizantyjskiej inwazji, dlatego odbił Anakopię, ale gdy usłyszał o śmierci emira Dżafara III, opuścił Abchazję i udał się do Tbilisi, gdzie ustawił swój garnizon. Liparit jednak wkrótce przejął miasto^[5]. W 1047 roku przejął pomoc od Kachetii, Bizancjum i Armenii, by zaatakować Kartlię. Tymczasowo osiedlił się w Uplisciche, zanim Bagrat zdążył zareagować. Później Liparit oficjalnie ogłosił przymierze z Bizancjum, a także został namiestnikiem ziem zajętych przez Bazylego II Bułgarobójcę. W 1049 roku został pojmany przez Turków seldżuckich^[7]. Dwa lata później Bizancjum zapłaciło za niego okup. Gdy Bagrat udał się do Konstantynopola na negocjacje, gdzie został uwięziony na trzy lata, Liparit przekonał Borenę(inne języki), żonę Bagrata, by wziął przyszłego króla Jerzego II, syna Bagrata, do katedry w Ruisi(inne języki), gdzie miał być koronowany na króla Kartlii, jego ciotka Guranducht(inne języki) miała zostać regentką, a sam Liparit – jego nauczycielem. Gdy Bagrat wrócił w połowie lat 50. XI wieku, Liparit, oficjalnie zależny od niego, miał władzę nad następcą tronu i południowo-zachodnią Gruzją^[8]. W 1058 roku Liparit został aresztowany przez Bagrata, a jego synowie, Iwane(inne języki) i Niania, zostali przetransportowani do Kutaisi. Pozbawiono go władzy w Trialeti. Został zmuszony przez Bagrata do zostania mnichem, a później wysłano go do Konstantynopola^[9] (albo do klasztoru Iwiron^[10]).

• Donald Rayfield: Edge of Empires. A History of Georgia. Reaktion Books, 2012. ISBN 978-1-78914-059-0.