Lisa Gerrard

Lisa Gerrard

Lisa Gerrard, 2012
Data i miejsce urodzenia	12 kwietnia 1961 Melbourne
Instrumenty	gitara, instrumenty klawiszowe, akordeon, cymbały, yang t'chin
Typ głosu	kontralt[1]
Gatunki	muzyka filmowa, world music, indie rock, rock alternatywny, pop alternatywny[2]
Zawód	wokalistka, kompozytorka
Powiązania	Dead Can Dance
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach
Strona internetowa

Dame^[3] Lisa Germaine Gerrard (/dʒərɑːrd/; ur. 12 kwietnia 1961 w Melbourne^[4]) – australijska wokalistka i kompozytorka, która zyskała rozgłos jako członek zespołu Dead Can Dance. Znana ze swojej unikalnej techniki śpiewania w wymyślonym języku (idioglosja), dysponuje kontraltem z zakresem wokalnym trzech oktaw. Gerrard nagrała również cztery albumy solowe oraz współpracowała przy prawie dwudziestu. Skomponowała lub współtworzyła muzykę do prawie 50 filmów^[5]. Jest laureatką Złotego Globu z 2001 roku (z Hansem Zimmerem) za muzykę do filmu Gladiator^[6], była dwukrotnie nominowana do nagrody Grammy^[7].

Oprócz Dead Can Dance brała udział w wielu projektach, współpracując m.in. z Pieterem Bourke’em, Patrickiem Cassidym, Klausem Schulzem, Hansem Zimmerem, Marcellem De Franciscim oraz Julesem Maxwellem.

12 czerwca 2023 artystka została uhonorowana Orderem Australii i przysługuje jej tytuł damy^[3].

Lisa Gerrard zaczęła tworzyć oryginalną muzykę jako członek sceny Little Band w Melbourne, eksperymentalnej sceny post-punkowej, która działała od 1978 do 1981 roku Tu m.in. spotkała współzałożyciela Dead Can Dance, Brendana Perry'ego. W tym czasie Gerrard została wokalistką grupy Microfilm, która wydała w 1980 3 utwory: Window, Centrefold^[8] oraz trzeci, Summer House na kompilacji From Belgrave With Love w 1981 roku^[8].

 Osobny artykuł: Dead Can Dance.

Zespół Dead Can Dance pierwotnie powstał w 1981 roku w Melbourne jako kwartet w składzie:

• Lisa Gerrard,
• Brendan Perry,
• Paul Erikson – basista
• Simon Monroe – perkusja.

W 1982 roku Gerrard, Perry i Erikson zdecydowali się przenieść się do Londynu, a Monroe został w Australii i zespół od tej pory występował jako trio^[9]. Zespół Dead Can Dance nagrał siedem albumów studyjnych w wytwórni 4AD – zaczynając od albumu Dead Can Dance z 1984 roku i dwóch albumów studyjnych wydanych przez PIAS Recordings^[10]. Zakończył działalność w 1998 roku, reaktywował się w 2005 roku, by wyruszyć w światową trasę koncertową. Kolejne trasy miały miejsce w 2012, 2019 i 2022. W maju 2023 artystka ogłosiła w wywiadzie zakończenie działalności zespołu^[11].

W 1995 roku Gerrard nagrała z towarzyszeniem Victorian Philharmonic Orchestra i wydała swój pierwszy solowy album,The Mirror Pool^[12]. W 1998 roku nagrała we współpracy z kompozytorem Pieterem Bourke’em album Duality. Współpraca była kontynuowana przy ścieżkach dźwiękowych do filmówThe Insider i Ali.

Gerrard w 2004 roku współpracowała z kompozytorem Patrickiem Cassidym wydając album Immortal Memory, którą kontynuowała pracując przy filmie Salem's Lot. W następnym roku przyczyniła się do powstania ścieżki dźwiękowej projektu Ashes and Snow^[13].

20 listopada 2006 Gerrard wydała swój drugi solowy album, The Silver Tree^[14]. Album był nominowany do Australian Music Prize za rok 2006^[15]. W 2007 roku ukazał się retrospektywny album The Best of Lisa Gerrard, kompilacja piętnastu utworów obejmująca jej działalność w: Dead Can Dance, pracę solową i filmową^[16]. Album zadebiutował na nr. 5 na liście albumów Billboard New Age w dniu 16 lutego 2008 roku i pozostał na liście przez dziesięć tygodni. Kontynuacją była trasa koncertowa, która rozpoczęła się w kwietniu w Melbourne w Australii, a następnie w Europie i Ameryce Północnej^[17].

W listopadzie 2007 roku artystka współpracowała z niemieckim muzykiem Klausem Schulzem nad podwójnym albumem Farscape^[18] który został wydany 4 lipca 2008 roku, po czym odbyła się ich europejska trasa koncertowa zwieńczona wydaniem DVD koncertu w Loreley w Niemczech 18 lipca 2008^[19]. W trakcie tournée wydano ich kolejną płytę Come Quietly^[20]. We wrześniu 2009 Gerrard i Schulze odbyli kolejną trasę koncertową po sześciu europejskich miastach – Warszawie, Berlinie, Amsterdamie, Essen, Paryżu i Brukseli.

W październiku 2009 Gerrard wydała swój trzeci solowy album, The Black Opal, przy którym współpracowała z Patrickiem Cassidy, Michaelem Edwardsem, Pieterem Bourke i Jamesem Orrem. Był to pierwszy album wydany przez jej wytwórnię, Gerrard Records. W 2010 roku Gerrard wydała album Departum z kompozytorem Marcello De Franciscim i współpracowała z multiinstrumentalistą Prashem Mistrym, z brytyjskiego kolektywu dubstepowego Engine Earz Experiment, nad utworem Spirit Guide, który pojawił się na jego albumie z 2011 roku.

W lipcu 2014 roku Gerrard wydała we własnym wydawnictwie solowy album Twilight Kingdom we współpracy z Danielem Johnsem, Astrid Williamson, Patrickiem Cassidy i słowami Russella Crowe'a^[21]. W 2014 roku artystka współpracowała z brytyjskim kompozytorem, autorem tekstów i producentem Chicane przy albumie The Sum of Its Parts, wydanym 25 stycznia 2015 roku przez Modena Records.

14 marca 2018 Gerrard wystąpiła w Narodowym Pałacu Kultury w Sofii z Genesis Orchestra pod dyrekcją Yordana Kamdzhalova w partiach wokalnych Symfonii pieśni żałosnych Henryka Góreckiego. W 2018 roku pojawiła się na BooCheeMish, albumie nagranym z chórem Mystery of Bulgarian Voices; była również autorką niektórych utworów. Również w 2018 roku współpracowała z perkusistą solowym Davidem Kuckhermannem, przy albumie Hiraeth, wydanym 6 sierpnia 2018 roku. Hiraeth był nominowany w kategorii Najlepszy album New Age podczas 61. dorocznej ceremonii rozdania nagród Grammy w Staples Center, która odbyła się 10 lutego 2019 roku. Później Gerrard odbyła jako gość specjalny tournée z chórem Mystery of Bulgarian Voices, występując w piętnastu koncertach od 12 marca do 20 października 2019 r^[22]. W 2019 roku z Yordanem Kamdzhalovem i Genesis Orchestra nagrała w Sofii w Bułgarskim Narodowym Studiu Radiowym płytę Symfonii pieśni żałosnych, która ukazała się 17 stycznia 2020 roku.

Po 2020 roku artystka współpracowała z muzykiem Dead Can Dance Julesem Maxwellem – wydając płytę Burn (2021)^[23] oraz jej wersję koncertową One Night in Porto (2023). W 2022 ukazała się Exaudia we współpracy z Marcello De Franciscim^[24].

Pierwsze doświadczenia w komponowaniu muzyki do filmu Gerrard miały miejsce w 1989 roku w hiszpańskim filmie El Niño de la Luna w reżyserii Agustí Villarongi. Muzykę do filmu skomponował Dead Can Dance, a Lisa Gerrard zagrała swoją pierwszą rolę aktorską^[25].

Gerrard brała udział w tworzeniu muzyki do wielu filmów, ale powszechną rozpoznawalność jako kompozytorka filmowa zdobyła po nagraniu The Insider w 1999 roku z Pieterem Bourke oraz rok później przy Gladiatorze z Hansem Zimmerem^[26]. Film był nominowany do Oscara^[27] za najlepszą ścieżkę dźwiękową oraz zdobył Złoty Glob^[28]. Utwór Now We Are Free pozostawał 460 tygodni na Liście Billboard 200 docierając do 2 miejsca w 2011 roku. Z Zimmerem współpracowała jednocześnie również przy Mission: Impossible II^[29]. Oba albumy znalazły się na liście Billboard 200^[30]. Dwa lata później skomponowała muzykę o niezależnego filmu nowozelandzkiego Whale Rider.

W 2005 roku Gerrard współpracowała z Ennio Morricone przy filmie Fateless, a następnie z Jeffem Roną przy ścieżce dźwiękowej do filmu fabularnego A Thousand Roads. W 2006 roku powstał dokumentalny film Sanctuary, o życiu i twórczości artystki, zawierał obszerne wywiady z Gerrard oraz Michaelem Mannem, Russellem Crowe, Hansem Zimmerem, Niki Caro^[31].

W 2009 roku Gerrard pracowała przy filmie dokumentalnym Tima Cope’a On the Trail of Genghis Khan i wniosła swój wkład do ścieżki dźwiękowej. W tym samym roku napisała muzykę do filmu Balibo, za którą zdobyła nagrodę za najlepszą muzykę do filmu fabularnego na gali APRA Screen Music Awards w 2009 roku oraz nagrodę Aria za najlepszą oryginalną ścieżkę dźwiękową/obsadę/album na gali Aria Awards w 2009 roku. W 2009 roku użyczyła swojego głosu w czołówce japońskiego dramatu NHK Ryōmaden.

W 2010 roku Gerrard nagrała muzykę do Tears of Gaza z Marcello De Franciscim^[32]. Napisała także muzykę do wyreżyserowanego przez Jima Loacha filmu Oranges and Sunshine z Emily Watson i Hugo Weaving w rolach głównych, który miał premierę w kwietniu 2011 roku i przyniósł jej kolejną nominację do nagrody IF Awards 2011 w kategorii Najlepsza ścieżka dźwiękowa. W listopadzie tego roku współtworzyła muzykę do thriillera science-fiction Priest Christophera Younga..

W listopadzie 2011 roku Gerrard skomponowała muzykę do filmu Burning Man, która zdobyła nagrodę za najlepszą ścieżkę dźwiękową podczas rozdania nagród Australijskiego Koła Krytyków Filmowych w 2012 roku.

Artystka brała również udział w nagrywaniu partii wokalnych do filmu Diuna^[33].

Gerrard dysponuje zakresem wokalnym kontraltu, ale może również śpiewać w rejestrach zakresu mezzosopranowego. Jej skala głosu toA2 do F♯5^[34]. Utwory najczęściej wykonywane są idioglosją – w jej własnym języku który wymyśliła i udoskonalała od 12 roku życia. Rzadziej wykonuje utwory po angielsku^[35].

Na jej wczesne, kształtujące doświadczenia wokalne miała wpływ technika śpiewu bułgarskiego chóru^[36] oraz duża grecko-turecka społeczność w jej miejscu zamieszkania w młodości.

Jej mężem był Australijczyk o polskich korzeniach, Jacek Tuschewski (zm. 2024 w wieku 57 lat)^[37]. Mieli dwie córki, Teresę i Lashnę (ur. w 1992 roku).

Zestawienie na podstawie Discogs^[38]:

• The Mirror Pool (1995)
• The Silver Tree (2006)
• The Black Opal (2009)
• Twilight Kingdom (2014)

• Lisa Gerrard, Pieter Bourke – Duality (1998)
• Lisa Gerrard, Pieter Bourke – The Insider (Music From The Motion Picture) (1999)
• Hans Zimmer, Lisa Gerrard – Gladiator (Music From The Motion Picture) (2000)
• Christopher Gordon, Lisa Gerrard – Salem's Lot (2004)
• Lisa Gerrard, Patrick Cassidy – Immortal Memory (2004)
• Lisa Gerrard, Jeff Rona – A Thousand Roads (Original Soundtrack To The Film) (2005)
• Klaus Schulze, Lisa Gerrard – Farscape (2008)
• Klaus Schulze Feat. Lisa Gerrard – Dziękuję bardzo – Vielen Dank (2009)
• Lisa Gerrard, Klaus Schulze – Come Quietly (2009)
• Lisa Gerrard, Marcello De Francisci – Departum (2010)
• Cye Wood, Lisa Gerrard – The Trail Of Genghis Khan (2010)
• Lisa Gerrard, Marcello De Francisci – Oranges And Sunshine (2011)
• Michael Stearns, Lisa Gerrard and Marcello De Francisci – Samsara (Original Motion Picture Soundtrack) (2012)
• Zbigniew Preisner, Lisa Gerrard, Archie Buchanan – Diaries of Hope (2013)
• Hans Zimmer, Lorne Balfe, Lisa Gerrard – The Bible (The Original Score Soundtrack To The Epic Mini Series) (2013)
• Lisa Gerrard, David Kuckhermann – Hiraeth (2018)
• Zbigniew Preisner, Lisa Gerrard – Valley of Shadows (Original Motion Picture Soundtrack) (2018)
• Preisner Zbigniew, Dominik Wania, Lisa Gerrard – Melodies Of My Youth (2019)
• Lisa Gerrard, Genesis Orchestra, Yordan Kamdzhalov – Górecki:Symphony No. 3: Symphony Of Sorrowful Songs (2020)
• Lisa Gerrard, Jules Maxwell – Burn (2021)
• Lisa Gerrard and Marcello De Francisci – Exaudia (2022)
• Lisa Gerrard, Jules Maxwell – One Night in Porto (Burn live) (2023)

• Strona oficjalna
• Lisa Gerrard w The Australian Women's Register
• Lisa Gerrard w bazie Discogs.com (ang.)
• Lisa Gerrard w bazie IMDb (ang.)