Lucilio Vanini

Ten artykuł dotyczy Lucillo Vaniniego. Zobacz też: Vanini, miasto i gmina w Brazylii.
Lucilio Vanini
Giulio Cesare Vanini
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

1585
Taurisano

Data i miejsce śmierci

9 lutego 1619
Tuluza

Zawód, zajęcie

filozof, teolog

Multimedia w Wikimedia Commons
Miejsce urodzenia Giulio Cesare Vaniniego w Taurisano.
Tablica upamiętniająca Giulio Cesare Vanininiego umieszczona w miejscu jego śmierci.

Lucilio Vanini (wł. Giulio Cesare Vanini[1]), używał także nazwiska Pompeo Usciglio (prawdopodobnie tak powstało przypisane mu później imię: Lucilio)[2] (ur. 1584 lub 1585 w Taurisano, zm. 9 lutego 1619 w Tuluzie) – włoski filozof i teolog. Krytyk religii objawionych, w tym chrześcijaństwa. Propagator ateizmu. Prekursor ewolucjonizmu (a ściślej przedstawiciel protodarwinizmu).

Poglądy

Lucilio Vanini wysunął tezę o mutacjach w gatunkach pewnych roślin i przechodzeniu jednych zwierząt w inne oraz o pochodzeniu człowieka od małpy. Jako jeden z pierwszych myślicieli od czasów starożytności postrzegał Wszechświat jako byt rządzony w ogólności stałymi, określonymi, prostymi prawami natury (determinizm fizyczny). Kontynuując tradycje awerroizmu oraz Pomponacjusza, którego był uczniem, Vanini przeczył istnieniu cudów, stworzeniu świata przez Boga, nieśmiertelności duszy, boskości Jezusa Chrystusa[3]. Uważał, że za wszystkimi „cudami” stoją naturalne wyjaśnienia, w szczególności, wszystkie aspekty religii tłumaczył – za Pomponazzim – racjonalnie[4].

Vanini pomimo iż był przedstawicielem stanu duchownego, negował boskość Jezusa, stworzenie świata z niczego, nieśmiertelność duszy oraz przepowiadał upadek wszystkich religii. Z obawy przed inkwizycją ukrywał się wędrując po Europie[5]. Schwytany w 1618[6] i postawiony przed parlamentem tuluskim w Tuluzie został skazany i po straszliwych torturach[4] zginął na stosie[7]. Na pytanie związane z istnieniem Boga, odparł:

Nie ma ani Boga ani diabła. Ale gdyby bóg istniał, modliłbym się do boga, żeby uderzył swoim piorunem w wasz niesprawiedliwy i nikczemny trybunał...

Po tej odpowiedzi, kat wyrwał mu język, i podpalił stos. Vanini zginął żywcem w płomieniach bez poprzedniego duszenia, a jego prochy rozsypano[8].

Wpływ na Vininiego wywarli m.in.: Pietro Pomponazzi, którego nazywał drugim Averroesem; Girolamo Cardano, Julius Caesar Scaliger[4].

Dzieła

  • Amphitheatrum aeternae providentiae[9], książka obecnie fragmentami nieczytelna,
  • De admirandis naturae reginae deque mortalium arcanis[9].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Praca zbiorowa, Encyplopedia Powszechna PWN., Warszawa 1976, t. 4 s. 554.
  2. ↑ Andrzej Nowicki, Centralne kategorie filozofii Vaniniego., Warszawa 1970.
  3. ↑ Filozofia okresu Odrodzenia. W: Historia filozofii. Pod redakcją G. F. Aleksandrowa, B. E. Bychowskiego, M.B. Mitina, Pawła Judina. Tłum. z rosyjskiego Aleksander Neyman, Roman Korab-Żebryk, Bogdan Kupis. T. 2: Filozofia XV-XVIII w. Warszawa: Książka i Wiedza, 1961, s. 64. (pol.).
  4. ↑ a b c Borchert 2006 ↓.
  5. ↑ J. Budziło, S. Dybowski, Z dziejów postępu.. s. 170.
  6. ↑ Eugenio Garin: Vanini, Giulio Cesare. W: Donald M. Borchert (red.): Encyclopedia of Philosophy (Second Edition). T. 9: Volume 9 Shaftesbury–Zubiri. Thomson Gale, a part of the Thomson Corporation, 2006, s. 7673 (646). ISBN 0-02-866072-2. (ang.).
  7. ↑ John Owen, Skeptics of the Italian Renaissance, s. 399; Eugene Montague MacDonald, A Short History of the Inquisition: What It Was and What It Did, s. 254–256; Robert Alan Schneider, Public Life in Toulouse, 1463-1789: From Municipal Republic to Cosmopolitan City, s. 153–155; Jean Baptiste Dubédat, Histoire du Parlement de Toulouse, Tom 2, Wyd. A. Rousseau, 1885, s. 51–82.
  8. ↑ J.Budziło,S.Dybowski Z dziejów postępu... s. 171.
  9. ↑ a b Wydawnictwo Gutenberg, Wielka ilustrowana encyklopedia powszechna., Kraków, ISBN 83-86858-16-8 Tom 17 s. 304.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya