Luckau

Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Luckau

Barokowe kamienice w Rynku
Herb
Państwo	Niemcy
Kraj związkowy	Brandenburgia
Burmistrz	Gerald Lehmann
Powierzchnia	207,44 km²
Wysokość	63 m n.p.m.
Populacja (15 maja 2022) • liczba ludności • gęstość	9 184[1] 44 os./km²
Nr kierunkowy	03544, 035324, 035439, 035453, 035454, 035456
Kod pocztowy	15926
Tablice rejestracyjne	LDS, LC, KW, LN
Położenie na mapie Brandenburgii Luckau
Położenie na mapie Niemiec Luckau
51°51′N 13°43′E/51,850000 13,716667
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Luckau (dolnołuż. Łukow, wym. [ˈwukɔw]; pol. hist. Łuków^[2]) – miasto we wschodnich Niemczech, w kraju związkowym Brandenburgia, w powiecie Dahme-Spreewald.

Historycznie położone jest na Dolnych Łużycach. Luckau leży na północno-zachodnich krańcach Wzniesień Łużyckich (Lausitzer Grenzwall) nad rzeką Berste, około 75 km na południe od Berlina, 45 km na północny zachód od Chociebuża i nieco ponad 100 km na północny wschód od Lipska. Miasto powiatowe Lubin jest oddalone o 16 km.

Najstarsza znana wzmianka o słowiańskiej osadzie Łukow pochodzi z 1230. Od 1367 miejscowość leżała w granicach Królestwa Czeskiego. W 1468 miasto opowiedziało się przeciwko królowi czeskiemu Jerzemu z Podiebradów^[3], trafiając tym samym we władanie Węgier, po czym po śmierci węgierskiego króla Macieja Korwina w 1490 powróciło do Czech. Od 1492 było jednym z głównych miast Dolnych Łużyc. W tym czasie Luckau było mieszanym niemiecko- i łużyckojęzycznym miasteczkiem w okolicy łużyckojęzycznej. Na mocy pokoju praskiego w 1635 przeszło do Saksonii, trafiając w efekcie pod panowanie królów Polski Augusta II i Augusta III w latach 1697–1763, a po kongresie wiedeńskim w 1815 zostało zajęte przez Prusy, by zostać z nimi częścią Niemiec w 1871. Już w 1816 roku Luckau stało się siedzibą powiatu. Przez miasto prowadziła jedna z głównych dróg ucieczki powstańców listopadowych z Polski na Wielką Emigrację^[4].

W czasie II wojny światowej znajdowało się tu niemieckie nazistowskie więzienie, któremu podlegało kilka obozów pracy przymusowej w regionie^[5]. Po II wojnie światowej miasto weszło w skład radzieckiej strefy okupacyjnej, a od 1949 do 1990 należało do NRD i było miastem powiatowym w okręgu Chociebuż. W 1993 roku miasto straciło status miasta powiatowego na rzecz Lubina w nowo powstałym powiecie Dahme-Spreewald. Szczególnie w wyniku reform administracyjnych w latach 90. i 2000. rozszerzono teren miasta o znaczną liczbę okolicznych wsi.

Luckau należy do miast brandenburskich z historycznym centrum (Städte mit historischen Stadtkernen). Stare miasto w Luckau zostało w dużej mierze oszczędzone od wojny i innych zniszczeń w ciągu ostatnich kilku stuleci i charakteryzuje się dobrze zachowaną zabytkową zabudową z XVII do XX wieku.

W miejscowości zachowały się liczne zabytki, m.in.:

• Gotycki ewangelicki kościół św. Mikołaja (St. Nikolaikirche) z XIV-XV wieku; wewnątrz znajdują się barokowe organy z XVIII wieku,
• Wieża Hausmanna z kaplicą św. Jerzego (Hausmannsturm mit St. Georgenkapelle) z XIV wieku,
• Pozostałości murów miejskich z Czerwoną Wieżą (Roter Turm) z XIII-XIV wieku,
• Barokowe kamieniczki na rynku,
• Ratusz z XVIII wieku, obecnie w stylu neoklasycystycznym,
• Kompleks ogrodowo-pałacowy Schlossberg.

• 
  Kościół św. Mikołaja
• 
  Wieża Czerwona
• 
  Mury miejskie
• 
  Ratusz
• 
  Pałac Schlossberg
• 
  Kościół w Duben
• 
  Pałac w Fürstlich Drehna

 Osobny artykuł: Kościół w Duben.

W Duben, części miasta, znajduje się kościół autostradowy (Autobahnkirche) z muru pruskiego, wybudowany w XVII wieku. Z kolei w innej części Luckau, w Fürstlich Drehna, wznosi się pałac na wodzie, pierwotnie zamek, z XIV-XVI wieku otoczony parkiem.

^[6]

Obecnie działają w Luckau przede wszystkim małe przedsiębiorstwa przemysłowe i usługowe, zlokalizowane głównie w strefie gospodarczej na wschodnich obrzeżach miasta.

W mieście krzyżują się drogi krajowe: B87 przebiegająca z Frankfurtu nad Odrą do Lipska, B96 z Berlina do Finsterwalde oraz B102 w kierunku na Jüterbog. Najbliższy węzeł Duben przy A13 z Berlina do Drezna oddalony jest o około 10 km.

W związku z likwidacją ruchu pasażerskiego na linii kolejowej Falkenberg – Beeskow, miasto obecnie nie posiada działającej stacji kolejowej. Najbliższa stacja kolejowa znajduje się w oddalonym o 8 km Uckro przy linii kolejowej Berlin – Drezno. Istnieją bezpośrednie połączenia autobusowe do Lubina, Lübbenau, Calau, Golßen, Crinitz i Dahme/Mark.

Miejscowości partnerskie i zaprzyjaźnione^[7]:

• Polska: Sława
• Badenia-Wirtembergia: Plochingen
• Dolna Saksonia: Ilsede
• Nadrenia Północna-Westfalia: Warburg
• Saara: Merzig

• Luckau (Wendland)

• Łuków, m. pow. na dolnych Łużycach, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 824 .