Malachit
| |
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Skład chemiczny |
hydroksowęglan miedzi(II) + domieszki tlenków Ca, Zn, Si |
|---|---|
| Twardość w skali Mohsa |
3,5 – 4,5 |
| Przełam | |
| Łupliwość | |
| Pokrój kryształu |
słupkowy, igiełkowy, pryzmatyczny, tabularne[4] |
| Układ krystalograficzny | |
| Właściwości mechaniczne |
kruchy[1] |
| Gęstość |
3,6 - 4,45 g/cm³[2] |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
zielona do ciemnozielonej, czarnozielona, niebieskozielona[2] |
| Rysa |
jasnozielona[2] |
| Połysk |
szklisty, diamentowy, tłusty, jedwabisty, aksamitny, matowy[2] |
| Współczynnik załamania |
1,655 – 1,909 (dwuosiowy)[4] |
| Inne |
dwójłomność: 0,2540[4] dyspersja: stosunkowo słaba[4] |
| Dodatkowe dane | |
| Szczególne własności |
liczne inkluzje |
Malachit – minerał z gromady węglanów, będący zasadowym węglanem miedzi. Należy do minerałów pospolitych, szeroko rozpowszechnionych na Ziemi[2].
Nazwa pochodzi od greckiego μαλάχη, malache (malwa) i μαλακός, malakos (miękki) – aluzja do zielonej barwy minerału i jego niewielkiej twardości[2].
Właściwości
Bardzo rzadko tworzy kryształy o pokroju słupkowym, płytkowym[1], igiełkowym lub włosowym; często występują zbliźniaczenia[2]. Występuje w skupieniach zbitych, wiązkowych, ziemistych, nerkowatych, kulistych, groniastych[1], naciekowych w formie włóknistej, promienistej lub koncentrycznej. Tworzy naskorupienia i naloty, impregnacje i pseudomorfozy po azurycie, lazurycie[5], kuprycie, kalcycie, miedzi, chalkozynie, atakamicie, tetraedycie, cerusycie. Malachit występuje zwykle w postaci ciemnobrunatnych (czarnych) nacieków lub skupień nerkowatych[2]. Jest przeświecający do nieprzezroczystego (bardzo rzadko jest przezroczysty). Często wykazuje budowę pasiastą, wstęgową lub słojową. Ma różny połysk; kryształy zazwyczaj szklisty do diamentowego, skupienia zbite odznaczają się szklistym bądź tłustym, natomiast formy włókniste, igiełkowe i promieniste - jedwabistym do aksamitnego, z kolei ziemiste są matowe. Zawiera czasami domieszki cynku, wapnia czy krzemu[2]. Tworzy zbite mieszaniny mineralne z azurytem – azurmalachit; chryzokolą, turkusem, pseudomalachitem – ejlatyt. Barwi płomień na zielono. Rozpuszczalny w kwasach[5].
Występowanie
Malachit występuje jako minerał wtórny, w strefach utleniania złóż kruszców miedzi, razem z azurytem i kuprytem, kalcytem, chryzokolą, duftytem czy pseudomalachitem[2]. Innymi minerałami towarzyszącymi mu są m.in. goethyt, brochantyt[1], baryt, złoto, oliwenit, konichalcyt czy tyrolit[3][6].
Miejsca występowania:
- Rosja (Ural) – ze złoża gumiszewskiego wydobywa się malachitowe bryły o masie dochodzącej do 60 t; ze złoża miednorudnianskiego do 1,5 t[2].
- USA – w kopalni Bisbee w Arizonie pozyskiwano bloki do 4,5 t[2].
- Zambia, Namibia, Demokratyczna Republika Konga, Australia, Kazachstan, Wielka Brytania, Mongolia, Chiny, Indie, RPA, Meksyk, Maroko, Francja, Austria, Niemcy[5][6][2].
- W Polsce w niewielkich ilościach w woj. świętokrzyskim (Miedzianka, Miedziana Góra) oraz na Dolnym Śląsku na Pogórzu Kaczawskim, w Rudawach Janowickich, Kletnie, oraz na Ornaku (Tatry)[3][6][2].
Zastosowanie
- W jubilerstwie – wysoko ceniony kamień ozdobny, stosowany zwykle w postaci kaboszonów do wyrobu artystycznej biżuterii i ozdób. Szlifowany też kuliście[1]. O atrakcyjności kamieni stanowi bogata, wzorzysta budowa wewnętrzna, dobrze widoczna po wypolerowaniu[7][2].
- od starożytności używano go do wyrobu kamei i gemm.
- w średniowieczu do ozdoby insygniów monarszych, relikwiarzy i ksiąg.
- szczególnie popularny był w klasycyzmie.
- W architekturze stosowany jako okładzina ścian, kolumn – np. sala malachitowa w Ermitażu; z malachitu wykonane były prawdopodobnie kolumny świątyni Artemidy w Efezie[8][9][2].
- W malarstwie malachitu używa się jako pigmentu (nie mylić z zielenią malachitową).
- W sztuce zdobniczej i rzeźbiarstwie artystycznym, czego przykładem są wazy, lichtarze, zastawy stołowe i inne.
- Jako źródło otrzymywania miedzi (ok. 57% Cu).
Galeria
-
malachit – kaboszon -
wnętrze soboru św. Izaaka z malachitowymi kolumnami -
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b c d e f g Rupert Hochleitner: Minerały, kamienie szlachetne skały. Multico Oficyna Wydawnicza, 2022, s. 92. ISBN 978-83-7073-816-7.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Jerzy Żaba: Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów. Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 275-277. ISBN 978-83-8293-231-7.
- ↑ a b c Eligiusz Szełęg: Minerały i skały Polski. Multico Oficyna Wydawnicza, 2023, s. 132. ISBN 978-83-7073-816-7.
- ↑ a b c d Malachite.
- ↑ a b c Jan Parafiniuk: Atlas Minerałów. Multico Oficyna Wydawnicza, 2019, s. 160. ISBN 978-83-7073-845-7.
- ↑ a b c Malachite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-02-18] (ang.).
- ↑ Nikodem Sobczak, Mała encyklopedia kamieni szlachetnych i ozdobnych, Warszawa 1986, s. 123–124, ISBN 83-7001-030-X.
- ↑ Vladimir Bukanov: Malachite, group: malachite, azurite, aurichalcite, pseudomalachite. [w:] Russian Gemstones Encyclopedia [on-line]. [dostęp 2014-12-01]. (ang.).
- ↑ Malachite. [w:] Jewelry and the most beautiful stones [on-line]. 2013-04-11. [dostęp 2014-12-01].
Linki zewnętrzne
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.