Malpolon
| Malpolon monspessulanus | |||
| (Hermann, 1804) | |||
,_Nig%C3%BCella,_Zaragoza,_Espa%C3%B1a,_2017-05-24,_DD_07.jpg)
| |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
malpolon | ||
| Synonimy | |||
| |||
| Podgatunki | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
 | |||
| Zasięg występowania | |||
| |||
Malpolon (Malpolon monspessulanus) – gatunek węża z kladu Caenophidia i rodziny Psammophiidae[1]. Zamieszkuje południowo-zachodnią Europę i północno-zachodnią Afrykę. Wąż słabo jadowity o uzębieniu typu Opistoglypha.
Systematyka
Rodzina Psammophiidae, do której należy malpolon, tradycyjnie zaliczana była w randze podrodziny (Psammophiinae) do rodziny połozowatych; niektóre analizy sugerują jednak, że podrodzina ta jest bliżej spokrewniona ze zdradnicowatymi niż z większością węży tradycyjnie zaliczanych do połozowatych. Lawson i in. (2005) zaliczyli nawet Psammophiinae do zdradnicowatych[3]; natomiast Vidal i in. (2007) w swojej analizie zaliczyli tę podrodzinę do rodziny Lamprophiidae, siostrzanej do zdradnicowatych[4].
Wygląd
Jeden z największych węży europejskich (150–180 cm, nawet do 2 m). Podobną długość ma wąż Eskulapa, jest jednak smuklejszy. Charakterystyczny kształt głowy o wyraźnie skróconym pysku. Duże oczy w ciemnej obwódce. Charakterystyczne tarczki nad oczami. Źrenica okrągła. Ubarwienie od jasnoszarego, poprzez oliwkowo-brązowe do szaroczarnego. Samce zawsze jednolicie ubarwione, samice mogą mieć ciemne plamki.
Występowanie
Południowo-zachodnia Europa od Półwyspu Iberyjskiego przez południową Francję po północno-zachodnie Włochy (zachodnia Liguria) oraz północno-zachodnia Afryka – od Sahary Zachodniej przez Maroko po północną Algierię[1][2]. W niektórych źródłach jako miejsce występowania podaje się też Tunezję[1] (na mapce w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN zasięg zahacza o północno-zachodnią część tego kraju, ale nie jest on wymieniony w tekście[2]). Nazwy francuska i angielska, odpowiednio couleuvre de Montpellier i Montpellier snake, sugerują wąski zasięg występowania, choć nie odpowiada to prawdzie (Montpellier na południu Francji wskazano jako miejsce typowe[1]). Występuje zarówno na nizinach, jak i w górach (do 2160 m n.p.m.)[2].
Systematyka
Za podgatunek malpolona uznawany był Malpolon insignitus (zamieszkujący m.in. Półwysep Bałkański, wyspy greckie, Turcję, Kaukaz i Afrykę północno-wschodnią), został on jednak w 2006 roku uznany za odrębny gatunek na podstawie badań genetycznych[1][2][5].
Obecnie wyróżnia się dwa podgatunki M. monspessulanus, które zamieszkują[1]:
- Malpolon monspessulanus monspessulanus (Hermann, 1804) – Maroko, Algieria, Półwysep Iberyjski, południowa Francja, północno-zachodnie Włochy
- Malpolon monspessulanus saharatlanticus Geniez, Cluchier & de Haan 2006 – Maroko, Sahara Zachodnia
Etologia
Dzienno-zmierzchowy. Bardzo płochliwy. Jedynie w sytuacji bez wyjścia syczy i może ukąsić. Z punktu widzenia człowieka uważa się go za węża warunkowo jadowitego. Zęby jadowe posiada z tyłu szczęki, więc nie każde ukąszenie oznacza wprowadzenie jadu. Na człowieka jad działa stosunkowo słabo, powoduje silny ból głowy i bolesny obrzęk w miejscu ukąszenia. Nie zagraża jednak życiu. Z uwagi na dużą płochliwość ukąszenia zdarzają się bardzo rzadko.
Pożywienie
Jaszczurki, węże (w tym również żmije, prawdopodobnie odporny jest na ich jad), myszy, ptaki. Młode osobniki żywią się większymi owadami. Ofiary ściga z dużą szybkością. Zabija lub osłabia ofiary jadem, niekiedy także dusi. Mniejsze ofiary połyka żywcem.
Rozmnażanie
Gody przypadają na kwiecień–czerwiec. Samica składa od 4 do 20 jaj (lipiec–sierpień), które umieszcza w stosach liści, w wilgotnej glebie, w zagłębieniach murów lub w norach królików. Niekiedy kilka samic może składać jaja w jednym miejscu. Młode węże wylęgają się po 2–3 miesiącach.
Literatura
- Ulrich Gruber – Płazy i gady. Gatunki środkowoeuropejskie. Przewodnik kieszonkowy. Wyd. Multico. Warszawa 1997. ISBN 83-7073-114-7.
Przypisy
- ↑ a b c d e f g P. Uetz & J. Hallermann, Malpolon monspessulanus (HERMANN, 1804), [w:] The Reptile Database [online] [dostęp 2025-06-08] (ang.).
- ↑ a b c d e Malpolon monspessulanus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Lawson, R; Slowinski, J.B; Crother, B.I. i Burbrink F.T. (2005) "Phylogeny of the Colubroidea (Serpentes): New evidence from mitochondrial and nuclear genes" Molecular Phylogenetics and Evolution 37: 581–601. DOI: 10.1016/j.ympev.2005.07.016
- ↑ Vidal, Nicolas; Delmas, Anne-Sophie; David, Patrick; Cruaud, Corinne; Couloux, Arnaud i Hedges, S. Blair (2007) "The phylogeny and classification of caenophidian snakes inferred from seven nuclear protein-coding genes" Comptes Rendus Biologies 330: 182–187. DOI: 10.1016/j.crvi.2006.10.001
- ↑ S. Carranza, E.N. Arnold, J.M. Pleguezuelos, Phylogeny, biogeography, and evolution of two Mediterranean snakes, Malpolon monspessulanus and Hemorrhois hippocrepis (Squamata, Colubridae), using mtDNA sequences, „Molecular Phylogenetics and Evolution”, 40, 2006, s. 532–546 [zarchiwizowane z adresu 2017-08-08] (ang.).
Bibliografia
- Joanna Mazgajska: malpolon Malpolon monspessulanus. [w:] Płazy i gady Europy [on-line]. 2005. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-10-22)].
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.