Manchester Central

Manchester Central

Państwo	Wielka Brytania
Kraj	Anglia
Miejscowość	Manchester
Rozpoczęcie budowy	1875
Ukończenie budowy	1880
Ważniejsze przebudowy	1983-1986, 2008-2010
Właściciel	Manchester City Council
Położenie na mapie Manchesteru Manchester Central
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii Manchester Central
Położenie na mapie Anglii Manchester Central
Położenie na mapie Wielkiego Manchesteru Manchester Central
53°28′34,075″N 2°14′50,528″W/53,476132 -2,247369
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Manchester Central (dawniej GMEX) – centrum wystawienniczo-konferencyjne przebudowane z dawnego dworca kolejowego w Manchesterze w Anglii^[1]. Zabytek klasy II*^[2].

Budynek ma łukowaty dach o rozpiętości 210 ft (64,01 m) i jest to drugi, co do wielkości, dach tego rodzaju w Wielkiej Brytanii.

W maju 1969 roku, po 89 latach funkcjonowania jako dworzec, hala została zamknięta dla pasażerów. W latach 80. przebudowano budynek i odnowiony dworzec początkowo funkcjonował jako sala koncertowa i centrum wystawowe, znane jako G-Mex Centre lub GMEX (Greater Manchester Exhibition Centre). Po kolejnym remoncie w 2007 roku obiekt powrócił do dawnej nazwy Manchester Central.

Kompleks był pierwotnie dworcem kolejowym znanym jako Manchester Central i był jednym z głównych terminali kolejowych miasta^[3].

Hala dworca została zaprojektowana przez Johna Fowlera^[4]. Prace rozpoczęły się w październiku 1875 roku, a dworzec otwarto w lipcu 1880 roku^[4][5]. Stacja służyła wówczas jako stacja końcowa dla pociągów ekspresowych Midland Railway do London St Pancras. Dach stacji to duży, jednoprzęsłowy, łukowy dach stacji z kutego żelaza, rozciągający się na szerokość 210 ft (64 m), 550 ft (167,64 m) długości i 90 ft (27,43 m) wysokości. Dach ten był znanym elementem inżynierii kolejowej i jest drugim najszerszym, niepodpartym, żelaznym łukiem w Wielkiej Brytanii (pierwszym jest ten w London St Pancras)^[4].

W szczytowym okresie, w latach 30. XX wieku, przez stację przejeżdżało ponad 400 pociągów dziennie^[6]. Stacja działała przez 89 lat, przed jej zamknięciem w maju 1969 roku^[1].

W 1978 roku budynek został przejęty przez radę hrabstwa Wielki Manchester w celu przebudowy na salę koncertową. W 1982 roku prace budowlane podjął Alfred McAlpine^[7]. Sala miała ok. 10000 m² i można ją było podzielić na pomieszczenia o różnej wielkości przeznaczonych dla różnych wystaw^[8]. Początkowe prace budowlane koncentrowały się na naprawie konstrukcji i ponownym spoinowaniu muru, co zajęło 18 miesięcy^[7]. W 1986 roku, po czterech latach renowacji, królowa Elżbietę II oficjalnie otworzyła kompleks jako Greater Manchester Exhibition Centre (w skrócie G-Mex Centre)^[9].

G-Mex był głównym miejscem koncertów w Manchesterze od 1986 do 1995 roku. Jego pozycja jako miejsca koncertowego zmniejszyła się po otwarciu Manchester Arena w 1995 roku^{[10][wymaga weryfikacji?]}.

W 2001 roku dobudowano Manchester International Convention Centre (MICC), składające się z audytorium na 804 miejsc i sal konferencyjnych oraz z tzw. Great Northern Hall. W 2005 roku firmę zarządzającą kompleksem wykupiła rada miasta Manchesteru^[11].

W styczniu 2007 roku obiekt został przemianowany na Manchester Central, przywołując pamięć o dawnym dworcu^[12] i przekształcony w centrum wystawienniczo-konferencyjne. Budynek został odnowiony kosztem 30 milionów funtów, a pierwsza faza tworzenia foyer trwała od lutego do listopada 2008 roku^[13].

Druga faza, zakończona pod koniec 2009 roku, obejmowała rozbudowane foyer do zabytkowej Sali Centralnej II stopnia. Stara konstrukcja z przyciemnionego szkła została zburzona i zastąpiona przez konstrukcję z płaskim dachem, z przezroczystymi przeszkleniami, odsłaniającą bardziej oryginalną architekturę^[4]. Ostatnia faza, zakończona we wrześniu 2010 roku, koncentrowała się na tylnej części budynku. Zbudowano również nowe przestrzenie wystawiennicze i odnowiono pomieszczenia.

W 2020 roku kompleks stał się tymczasowym szpitalem polowym dla pacjentów z koronawirusem w stanie niekrytycznym^[14].

W czasach GMEX, miejsce to służyło do organizowania koncertów rockowych. Niedługo po oficjalnym otwarciu, w lipcu 1986 roku, Factory Records wykorzystało to miejsce na swój punkrockowy Festival of the Tenth Summer^[15].

Swoje koncerty miały tu różne znane zespoły m.in.: U2 w czerwcu 1992^[16], Metallica w listopadzie 1992^[17] i The Cure w listopadzie 1992^[18]. G-Mex przestał organizować koncerty w 1997 roku, a jako ostatnie wystąpiły Oasis oraz Elbow^[19][20].

W 2002 roku w G-Mex odbyły się również Igrzyska Wspólnoty Narodów w gimnastyce, podnoszeniu ciężarów, judo i zapasach^[21].

Po przejęciu przez radę miasta, po dziewięcioletniej przerwie, hala była ponownie używana do koncertów. W grudniu 2006, jeszcze w G-Mex, zagrali tutaj Snow Patrol oraz Morrissey^[20]. W 2007 roku m.in.: The Verve^[22], Marilyn Manson^[23], Manic Street Preachers^[24] i Arctic Monkeys^[25]. Swoje koncerty miało tu m.in. Placebo (w grudniu 2009)^[26], Arcade Fire (2010)^[27], Thirty Seconds to Mars (2010)^[28], deadmau5 (2010)^[29].

W 2009 i 2010 roku był gospodarzem etapów przesłuchań programu ITV The X Factor w Manchesterze. W grudniu 2012 roku gościł finały 9. serii The X Factor^[30].

W sezonie snookerowym 2023/2024 zaplanowano tutaj dwa wydarzenia: Tour Championship 2024 oraz World Mixed Doubles 2024^[31][32].

• Tony Gray: The Road to Success: Alfred McAlpine 1935–1985. Rainbird Publishing, 1987.
• Clare Hartwell: Pevsner Architectural Guide: Manchester. Penguin, 2001.
• John Parkinson-Bailey: Manchester: An architectural history. Manchester University Press, 2000.
• Brian Radford: Midland through the Peak. Unicorn, 1988. ISBN 978-1-85241-001-8.

• Centrum Manchesteru
• GMEX Manchester Archives+