Marea

Marea – antyczne miasto położone w Egipcie, 45 kilometrów na południowy zachód od Aleksandrii, na południowym wybrzeżu jeziora Marjut, czyli antycznego Mareotis^[1].

W latach 1977–1981 prace archeologiczne podjęli badacze z Uniwersytetu w Aleksandrii^[1]. Od 2000 roku badania prowadzi polska ekspedycja archeologiczna skupiająca badaczy z kilku ośrodków naukowych, przede wszystkim Muzeum Archeologicznego w Krakowie oraz Instytutu Archeologii i Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Obecnie kierują nimi prof. Tomasz Derda z Instytutu Archeologii UW oraz dr Krzysztof Babraj z Muzeum Archeologicznego w Krakowie. W 2003 roku rozpoczęto badania na terenie bizantyjskiej bazyliki^[2].

Stanowisko Marea było w czasach rzymskich, a także prawdopodobnie już wcześniej, w okresie ptolemejskim, dużym miastem portowym. Badania wskazują, że port mógł funkcjonować tu aż po średniowiecze, co poświadczają znaleziska datowane na XIII–XIV wiek^[1]. Pozostałością po zabudowie portowej są między innymi cztery duże mola, z których najdłuższe sięga 120 metrów w głąb jeziora. Miasto antyczne słynęło z produkcji wina, które rozprowadzano we wszystkie regiony basenu Morza Śródziemnego, transportując je w amforach, które również wytwarzane były lokalnie. Było to niewątpliwie duże centrum produkcyjne, odkryto tu jeden z największych w Egipcie pieców ceramicznych^[2]. Z okresu bizantyjskiego pochodzi między innymi kompleks łaźni oraz kaplica grobowa datowane na VI wiek, a także duża bazylika z transeptem, o łącznych wymiarach 49 na 47 metrów^[3]. Ważnym odkryciem jest znaleziony w 2011 roku największy znany zbiór ostrakonów z V–VI wieku, zapisanych notatkami dotyczącymi budowy bazyliki^[4]. Pod bazyliką odsłonięto pozostałości starszego kościoła, datowanego wstępnie na drugą połowę IV wieku^[5]. Trwają także badania nad ustaleniem historii tego ośrodka pomiędzy schyłkiem III wieku a budową miasta bizantyjskiego w V–VI wieku^[6].

• Babraj, K., Drzymuchowska, A. and Willburger, N. (2014). Marea 2011. „Polish Archaeology in the Mediterranean” 23/1, 45–62.
• Szymańska, H., Babraj, K. (2004). Marea: Fourth season of excavations. „Polish Archaeology in the Mediterranean” 15, 53–62.
• Szymańska, H., Babraj, K. (2001). Marea: First interim report, 2000. „Polish Archaeology in the Mediterranean” 12, 35–45.

• Marea na stronie Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego
• Artykuł: Gwiazda M., Budownictwo modułowe w bizantyjskiej Marei (Edipt), archeowiesci.pl. 2021-08-12