Maria Gauss

Maria Gauss
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

9 września 1910
Opole

Data i miejsce śmierci

8 stycznia 1943
Poznań

Zawód, zajęcie

księgowa, łączniczka Związku Walki Zbrojnej

Narodowość

polska

Maria Gauss ps. "Edmund" (ur. 9 września 1910 w Opolu, zm. 8 stycznia 1943 w Poznaniu) – łączniczka Związku Walki Zbrojnej, należąca do grupy sabotażowej, kierowanej przez dr. Franciszka Witaszka[1].

Życiorys

Wczesne lata

Maria Gauss, zd. Bresińska urodziła się 9 września 1910 roku w Opolu jako córka Adama Bresińskiego i Kazimiery zd. Przybylskiej[1]. Szkołę powszechną ukończyła w Opolu[2]. Uczęszczała do Gimnazjum Sióstr Urszulanek w Poznaniu, które ukończyła w 1930 roku[1].

Wyszła za mąż za Edmunda Gaussa, ppor. rezerwy Wojska Polskiego. Małżeństwo doczekało się dwójki dzieci – Andrzeja i Ewy[1]. Edmund służył w 1 Batalionie Balonowym podczas wojny obronnej w 1939 roku. Trafił do niewoli i został umieszczony w obozie jenieckim w Kozielsku[3][4].

Działalność konspiracyjna

Do 1939 roku Maria Gauss pracowała jako księgowa w Fabryce Okuć Budowlanych w Poznaniu[2]. Od 30 kwietnia 1940 roku zatrudniona w Biurze Pracy (Arbeitsamt)[2][4]. 11 listopada 1940 roku została zaprzysiężona do Związku Walki Zbrojnej przez Czesława Surmę, przyjęła pseudonim „Edmund”, na cześć męża, który został zamordowany w Katyniu[1][2][3][4]. Ze względu na swoje zatrudnienie Maria Gauss została przydzielona do sekcji legalizacyjnej Wielkopolskiego Kierownictwa Związku Odwetu, gdzie wykradała druki przydatne do legalizacji dokumentów na fikcyjne dane, pełniła również funkcję łączniczki w grupie Witaszka[1][2][5][6].

13 czerwca 1942 roku Maria Gauss została aresztowana i osadzona w Forcie VII, wraz z towarzyszkami z grupy konspiracyjnej, tj. Heleną Siekierską, Czesławą Milian, Sonią Górzną i Magdaleną Cegłowską trafiły do celi nr 29, gdzie przetrzymywano ok. 20 więźniarek politycznych, m.in. Halinę Ryffert[7]. W celu przesłuchań, którym towarzyszyły tortury była przewożona do siedziby Gestapo w dawnym Domu Żołnierza[5].

8 stycznia 1943 roku na członkach grupy Witaszka wykonano wyrok śmierci przez powieszenie. Wśród zamordowanych znajdowała się Maria Gauss[6]. W wyniku represji obejmujących członków rodziny skazanych śmierć poniósł także brat przyrodni Marii – Henryk Kulesza, a jej matkę, siostrę i brata 15 stycznia aresztowano i wysłano do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu[4][5].

Dzieci Marii Gauss zostały wysłane do obozu koncentracyjnego dla dzieci w Łodzi, następnie do obozu pracy w Potulicach[4].

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f Sylwia Grochowina, Dorota Kromp (red.), Służba Polek na frontach II wojny światowej 11: Sylwetki Kobiet-żołnierzy (III), Toruń: Fundacja Generał Elżbiety Zawackiej, 2012, s. 477-478, ISBN 978-83-88693-28-1.
  2. ↑ a b c d e Marian Woźniak, Encyklopedia konspiracji wielkopolskiej: 1939-1945, Prace Instytutu zachodniego, Poznań: Instytut zachodni, 1998 (64), s. 168-169, ISBN 978-83-85003-97-7 [dostęp 2025-10-21].
  3. ↑ a b Podporucznik rezerwy Edmund Cezary GAUSS [online], katyn.ipn.gov.pl [dostęp 2025-10-21].
  4. ↑ a b c d e T. Masłowska, Dzieciństwo za drutami, „Wiadomości Kościańskie”, wrzesień 2014, s. 32-34 [dostęp 2025-10-21].
  5. ↑ a b c Słownik uczestniczek walki o niepodleglość Polski: 1939-1945 polegle i zmarle w okresie okupacji niemieckiej, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1988, s. 112, ISBN 978-83-06-01195-1 [dostęp 2025-10-21].
  6. ↑ a b Agnieszka Łuczak, Jan Kołodziejski, Maria Krzyżańska, Aleksandra Pietrowicz, Ze strachem pod rękę i śmiercią u boku: Wielkopolanki w konspiracji 1939-1945, Poznań: Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury : przy współpr. Instytutu Pamięci Narodowej. Oddział, 2006, s. 161-162, ISBN 978-83-87816-95-7 [dostęp 2025-10-21].
  7. ↑ Wojciech Jamroziak, Marian Olszewski (red.), Pamiętniki ocalonych: wspomienia więźniów hitlerowskich miejsc kaźni w Wielkopolsce, Poznań: Wydaw. Poznańskie, 1983, s. 414-434, ISBN 978-83-210-0360-3 [dostęp 2025-10-21].

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya