Maria Jiruska

Maria Jiruska
Data i miejsce urodzenia

19 grudnia 1894
Halicz

Data i miejsce śmierci

24 lutego 1975
Warszawa

Zawód, zajęcie

instruktorka harcerska, działaczka społeczna, nauczycielka

Narodowość

polska

Wyznanie

katolicyzm

Rodzice

Wanda Jiruska z d. Czarny

Odznaczenia
Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
Grób Marii Jiruski na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Maria Antonina Jiruska (ur. 19 grudnia 1894 w Haliczu, zm. 24 lutego 1975 w Warszawie[1]) – instruktorka harcerska, działaczka społeczna, nauczycielka.

Życiorys

Jedna z pierwszych polskich skautek, należała do „Eleusis”. Podczas I wojny światowej pełniła służbę w szpitalu polowym, za co została odznaczona w 1915 odznaką „Czerwonego Krzyża”[2].

Była drużynową 2 Warszawskiej Żeńskiej Drużyny Harcerskiej (1922–1924), gromady zuchowej „Śpiewające Ptaszęta” i 19 Warszawskiej Żeńskiej Drużyny Harcerskiej (1928–1933). W okresie międzywojennym była jedną z hufcowych Hufca Harcerek Warszawa-Praga[3]. Członkini komendy Warszawskiej Chorągwi Harcerek (1931–1939)[4].

W 1940–1943 hufcowa konspiracyjnego Hufca Harcerek Warszawa-Praga[4], organizatorka tajnych kursów dla drużynowych[5] i współpracy z (męskim) Hufcem Praga Bojowych Szkół[6].

Była kierowniczką Szkoły Powszechnej nr 136 przy ul. Kowelskiej 4, gdzie również mieszkała, wraz z matką, Wandą Jiruską z d. Czarny, i siostrą, Stefanią. Ich rodzina wielokrotnie udzielała pomocy Żydom, wspierała żydowski ruch oporu. Mieszkanie stanowiło miejsce schronienia i komórkę wykorzystywaną do celów organizacyjnych, wg relacji jeden z trzech pokojów i kuchnię zawsze zajmowali Żydzi. Przez mieszkanie przewinęło się co najmniej od 80 do 100 osób, z których większość się uratowała[1].

Podczas powstania warszawskiego była komendantką harcerskiego szpitala polowego przy ul. Kowelskiej[4].

Pracę harcerską prowadziła również w pierwszych latach po wojnie, działała m.in. w komisji prób podharcmistrzyń i harcmistrzyń Warszawskiej Chorągwi Harcerek[7].

W 1953 usunięta z pracy w szkolnictwie. Zrehabilitowana i przywrócona do pracy nauczycielskiej w 1956[2].

Była głęboko wierzącą katoliczką[1].

Pochowana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A8, rząd 1, grób 10)[8]. W 1994 Instytut Jad Waszem uhonorował Wandę, Marię i Stefanię Jiruska tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata[1].

Przypisy

  1. ↑ a b c d Historia pomocy - Rodzina Jiruskich. [w:] Polscy Sprawiedliwi [on-line]. Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. [dostęp 2018-10-05].
  2. ↑ a b Inwentarz zbioru spuścizn prywatnych. Muzeum Harcerstwa. [dostęp 2018-10-05].
  3. ↑ Grzegorz Nowik: Straż nad Wisłą. T. I: Okręg Szarych Szeregów Warszawa-Praga 1939–1942. Warszawa: Wydawnictwo Rytm, 2002, s. 103. ISBN 83-88794-55-8.
  4. ↑ a b c Grzegorz Nowik: Straż nad Wisłą. T. III: Blok „Bazylika” Okręg Szarych Szeregów Warszawa-Praga 1944. Warszawa: Wydawnictwo Rytm, 2002, s. 1615. ISBN 83-88794-55-8.
  5. ↑ Krystyna Domańska „Ksenia”. [w:] Archiwum Historii Mówionej [on-line]. Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2018-10-05].
  6. ↑ Grzegorz Nowik: Straż nad Wisłą. T. II: Hufce Grup Szturmowych, Bojowych Szkół i Zawiszy na Pradze 1942–1944. Warszawa: Wydawnictwo Rytm, 2002, s. 851, 892. ISBN 83-88794-55-8.
  7. ↑ Maja Olsztyńska: Dzieje Mazowieckiej Chorągwi Harcerek Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej (do roku 1992) [Praca magisterska napisana pod kierunkiem prof. dr hab. Wiesława Theissa]. Warszawa: 2003. [dostęp 2018-09-22].
  8. ↑ Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze. cmentarzekomunalne.com.pl. [dostęp 2019-11-25].

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya