Maria Kril

Maria Kril
Maria Myćka
Data i miejsce urodzenia

8 października 1905
Posada Olchowska

Data i miejsce śmierci

15 czerwca 1982
Sanok

Miejsce spoczynku

Cmentarz Centralny w Sanoku

Zawód, zajęcie

nauczycielka

Miejsce zamieszkania

Sanok

Narodowość

polska

Tytuł naukowy

doktor filozofii

Edukacja

Państwowe Gimnazjum Męskie w Sanoku

Alma Mater

Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie

Rodzice

Józef, Julia

Dzieci

Leszek Nartowski

Krewni i powinowaci

Emilia Chruszcz (siostra)
Zenon Chruszcz (szwagier)

Faksymile
Odznaczenia
Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego
Złota Odznaka ZNP

Maria Helena Kril z domu Myćka (ur. 1 lutego 1904 w Posadzie Olchowskiej, zm. 15 czerwca 1982 w Sanoku) – doktor filozofii, nauczycielka historii, radna Powiatowej i Miejskiej Rady Narodowej w Sanoku.

Życiorys

Maria Helena Myćka urodziła się 1 lutego 1904 w Posadzie Olchowskiej[1][2][3][4], w pochodzącej z Łubna rodzinie Józefa (1874-1957[5][6], robotnik, majster w fabryce w Sanoku[3]) i Julii z domu Fuksa (1878-1965[7][8])[9][4][10][a]. Jej rodzeństwem byli: Eugenia (ur. 1902), bliźnięta Stefania i Stanisław (ur. 1906)[11], Emilia (1910-1992[12], stomatolog, która była jedną z lekarzy, udzielających w 1956 pomocy medycznej ks. prymasowi kard. Stefanowi Wyszyńskiemu, wówczas internowanemu w pobliskiej Komańczy[13][14], żona Zenona Chruszcza). Na początku XX wieku zamieszkiwała z rodziną przy ulicy Kolejowej w Sanoku[3].

Od 1915 kształciła się jako prywatystka (hospitantka)[b] w C. K. Gimnazjum w Sanoku, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości przemianowanym na Państwowe Gimnazjum, gdzie w 1922 ukończyła VIII klasę (w jej klasie byli m.in. Józef Bogaczewicz, Kazimierz Ochęduszko, Edward Szwed, Julian Zawadowski) i 10 czerwca tego roku zdała egzamin dojrzałości[15][16][2][17][10][18]. Podczas nauki szkolnej należała do harcerstwa (w 1920 pracowała jako harcerka w szpitalu wojskowym[19]). Ukończyła studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, uzyskując stopień doktora filozofii[10]. W trakcie studiów należała do Akademickiego Koła Sanoczan (jego członkami byli m.in. Walerian Bętkowski, Józef Stachowicz, Stanisław Hroboni, Józef Kucharski, Marian Strzelbicki, Julian Puzdrowski)[20].

Od 1928 pracowała jako nauczycielka w gimnazjum w Horodence[10]. Od 1929 uczyła w Seminarium Nauczycielskim Żeńskim w Zamościu[21]. Stamtąd z dniem 1 września 1934 została przeniesiona do Państwowego Gimnazjum Żeńskiego im. Unii Lubelskiej w Lublinie[22]. Pracowała tam do wybuchu II wojny światowej w 1939[10]. Po kampanii wrześniowej powróciła do Sanoka i w czasie trwającej okupacji niemieckiej 1939–1945 działała w ramach tajnego nauczania[10].

Po zakończeniu wojny pracowała jako nauczycielka historii w macierzystym gimnazjum w Sanoku, przemianowanym na I Państwową Szkołę Męską Stopnia Podstawowego i Licealnego (tzw. „jedenastolatka”)[10]. Od 1947 uczyła w Liceum Pedagogicznym w Sanoku aż do likwidacji tego zakładu[10]. Ponadto pracowała w szkole podstawowej w dzielnicy Posada, w latach 1950-1952 w zespole szkół nr 6 (1950/1951) i nr 5 (1951/1952), później pod nazwą Technikum Mechaniczne w Sanoku, a obecnie Zespół Szkół nr 2 im. Grzegorza z Sanoka[23]. Od 1959 uczyła historii w II Liceum Ogólnokształcącym w Sanoku[10]. Była jednym z nielicznych nauczycieli w mieście legitymujących się z doktoratem[10]. Po latach pochlebnie o Marii Kril wypowiedział się Józef Stachowicz, wskazując, że potrafiła „uczciwie przekazać zagadnienia historyczne w niełatwych czasach powojennych”[24][10].

Była radną Powiatowej i Miejskiej Rady Narodowej w Sanoku[25][26] (w tym wybrana w 1954[27], w 1958[28]). Pełniła funkcję zastępcy przewodniczącego lokalnego oddziału Frontu Jedności Narodu[25]. W 1948 zaprotestowała przeciwko wnioskowi o przemianowani nazwy ulicy Kazimierza Lipińskiego, głównej arterii dzielnicy Posada, na ulicę Józefa Stalina (zmiana nie doszła do skutku)[29], zaś powtórnie wyraziła sprzeciw wobec projektu przemianowania ulicy na nazwę Wielkiego Proletariatu[30]. Zasiadała w Komisji Kulturalno-Oświatowej, od 1954 w Komisji Handlu[27]. W 1954 zgłosiła wniosek o utworzenie spółdzielni mieszkaniowej w Sanoku, który został przyjęty przez radę[31]. Była aktywna na posiedzeniach rady, nierzadko przedstawiając odważne wnioski[32]. W latach 50. do 1957[33], ponownie od 1959[34] zasiadała w Kolegium Karno-Orzekającym. W listopadzie 1956 została wybrana członkiem obwodowej komisji wyborczej nr 2 w Sanoku[35].

Była zamężna z Janem Krilem[9][4][c]. W 1949 była rozwiedziona, a jej syn Leszek po maturze w tym roku zmienił nazwisko z Kril na Nartowski[9] (został operatorem filmowym, żył w latach 1931-1977). Po wojnie zamieszkiwała przy ulicy Ogrodowej 7 w Sanoku[36], a do końca życia przy ulicy Ignacego Daszyńskiego[4]. Zmarła 15 czerwca 1982 w Sanoku wskutek urazu głowy[4][25]. Została pochowana w grobowcu rodzinnym na cmentarzu przy ul. Jana Matejki w Sanoku 18 czerwca 1981[4][25][37].

Grobowiec rodzin Myćków i Chruszczów w Sanoku

Publikacje

  • Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku: 1888-1958 (udział w redakcji publikacji)[38][39]
    • Dorobek nauczycieli i uczniów Gimnazjum w Sanoku (s. 95-108)
    • Wspomnienia z lat szkolnych 1915-1922 (s. 260-262)

Odznaczenia

Uwagi

  1. ↑ Pogrzeb Józef Myćki w 1957 odprawił ks. Andrzej Fuksa z Krosna, wcześniej katecheta w gimnazjum w Sanoku. Z Łubna pochodził także Michał Fuksa (19161989), także uczeń sanockiego gimnazjum.
  2. ↑ Dziewczęta w szkole o profilu męskim nie miały wpisywanych nieobecności, nie były odpytywane na lekcjach, zaś dwukrotnie w roku szkolnym zdawały egzaminy ze wszystkich przedmiotów.
  3. ↑ W publikacjach urzędowych była określana jako „Maria Krilowa”. Nauczycielem w Państwowym Gimnazjum Męskim im. Hetmana Jana Zamoyskiego w Zamościu był Jan Kril, zwolniony z pracy tamże z dniem 31 sierpnia 1933. 18. Ruch służbowy. „Dziennik Urzędowy Kuratorjum Okręgu Szkolnego Lubelskiego”. Nr 2 (56), s. 67, Październik 1933. 

Przypisy

  1. ↑ Księga urodzeń (1898–1908). Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku. s. 593.
  2. ↑ a b XXXVI. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1921/1922. Sanok: 1922, s. 16, 24.
  3. ↑ a b c Państwowe Gimnazjum Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok 1918/19 (zespół 7, sygn. 75). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 484.
  4. ↑ a b c d e f Księga Zmarłych 1975–1995 Sanok. Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 71 (poz. 48).
  5. ↑ Księga Zmarłych 1946–1958 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 385 (poz. 68).
  6. ↑ Józef Myćka. cmentarzsanok.zetohosting.pl. [dostęp 2020-05-18].
  7. ↑ Księga Zmarłych 1959–1975 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 63 (poz. 19).
  8. ↑ Julia Myćka. cmentarzsanok.zetohosting.pl. [dostęp 2020-05-18].
  9. ↑ a b c Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 262 (poz. 516, 518), 353 (poz. 74).
  10. ↑ a b c d e f g h i j k Księga II LO ↓, s. 129.
  11. ↑ Księga urodzeń (1898–1908). Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku. s. 391, 825, 826.
  12. ↑ Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 330 (poz. 254).
  13. ↑ Andrzej Brygidyn, W latach powojennych. Życie polityczne. W dobie stalinowskiego terroru w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 787.
  14. ↑ Leczyłem kardynała Wyszyńskiego. Wywiad z doktorem Stanisławem Lewkiem. W: Halina Więcek: Zwyczajni – niezwyczajni. Wywiady I. Sanok: 2007, s. 81. ISBN 987-83-906746-7-6.
  15. ↑ XXXIV. Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1915/16. Sanok: Fundusz Naukowy, 1916, s. 63.
  16. ↑ XXXV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sanoku za rok szkolny 1920/1921 wraz z dodatkiem za lata: 1917, 1918, 1919 i 1920. Sanok: Fundusz Naukowy, 1921, s. 7, 19, 32, 43, 66.
  17. ↑ Maria Myćka-Krilowa: Wspomnienia z lat szkolnych 1915–1922. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 260-261.
  18. ↑ Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2020-05-18]. (pol.).
  19. ↑ Maria Myćka-Krilowa: Wspomnienia z lat szkolnych 1915–1922. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 262.
  20. ↑ Józef Stachowicz: Miniony czas. Kraków: Księgarnia Akademicka, 1994, s. 100, 193. ISBN 83-901827-1-8.
  21. ↑ Księga II LO ↓, s. 129. Tu podano od roku 1929 do roku 1932..
  22. ↑ 20. Ruch służbowy. „Dziennik Urzędowy Kuratorjum Okręgu Szkolnego Lubelskiego”. Nr 3 (67), s. 123, Listopad 1934. 
  23. ↑ Grono pedagogiczne. W: Stanisław Dydek: Zespół Szkół Mechanicznych w Sanoku 1946–1996. Brzozów: Oficyna Wydawniczo-Reklamowa „Edytor” w Brzozowie, 1997, s. 217. ISBN 83-87450-00-6.
  24. ↑ Józef Stachowicz: Miniony czas. Kraków: Księgarnia Akademicka, 1994, s. 222. ISBN 83-901827-1-8.
  25. ↑ a b c d e f Księga II LO ↓, s. 130.
  26. ↑ Stachowicz. MRN ↓, s. 137.
  27. ↑ a b Stachowicz. MRN ↓, s. 146.
  28. ↑ Stachowicz. MRN ↓, s. 163.
  29. ↑ Waldemar Bałda: Sowa i bocian. Opowieść o Posadzie Olchowskiej – III dzielnicy Miasta Sanoka. Kraków: AB Media, 2012, s. 107. ISBN 978-83-935385-7-7.
  30. ↑ Stachowicz. MRN ↓, s. 137-138.
  31. ↑ Władysław Stachowicz: Życie gospodarcze. Czasy industrializacji 1949–1956. W: Sanok. Dzieje miasta. Kraków: Secesja, 1995, s. 829. ISBN 83-86077-57-3.
  32. ↑ Stachowicz. MRN ↓, s. 145, 148, 152, 156, 158, 169, 222.
  33. ↑ Stachowicz. MRN ↓, s. 140, 144, 160.
  34. ↑ Stachowicz. MRN ↓, s. 171.
  35. ↑ Stachowicz. MRN ↓, s. 155.
  36. ↑ Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 131.
  37. ↑ Maria Kril. cmentarzsanok.zetohosting.pl. [dostęp 2020-05-18].
  38. ↑ Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 4.
  39. ↑ 1958. Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888-1958. biblioteka.sanok.pl. [dostęp 2014-03-13].

Bibliografia

  • Księga pamiątkowa 1928-2008 II Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Skłodowskiej-Curie w Sanoku wydana z okazji jubileuszu 80-lecia szkoły. Sanok: 2008, s. 129-130.
  • Władysław Stachowicz. Miejska Rada Narodowa w Sanoku 1950–1990. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990, s. 131-320, 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya