Maria Pajerska

Maria Pajerska
„Hanka”, „Maryna”, „Marynka”, „Janeczka”
Data i miejsce urodzenia

11 lipca 1913
Nowy Targ

Data i miejsce śmierci

12 sierpnia 1942
Warszawa

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari

Maria Pajerska ps. „Hanka”, „Maryna”, „Marynka”, „Janeczka” (ur. 11 lipca 1913 w Nowym Targu, zm. 12 sierpnia 1942 w Warszawie) – polska nauczycielka, podczas II wojny światowej członkini ZWZ–AK, kurierka.

Życiorys

Urodziła się 11 lipca 1913 w Nowym Targu[1][2][3][4]. Ukończyła naukę w Państwowym Gimnazjum im. Seweryna Goszczyńskiego w Nowym Targu[4]. Została absolwentką Seminarium Nauczycielskiego w Warszawie[4]. Z zawodu była nauczycielką i przed 1939 pracowała w prywatnym gimnazjum w Warszawie[1][5][2][4], m.in. w latach 1938–1940 była nauczycielką młodszych klas w Gimnazjum Władysława Giżyckiego[6][7].

Po wybuchu II wojny światowej w 1939 będąc członkinią Przysposobienia Wojskowego Kobiet brała udział w obronie Warszawy[2]. Pod koniec 1939 powróciła do Nowego Targu[2].

Grób Marii Pajerskiej na Cmentarzu Bródnowskim.

Przystąpiła do Związku Walki Zbrojnej[4]. Po wezwaniu do Krakowa 21 lipca 1940 uczestniczyła tam w naradzie, gdzie kpt. Adam Smulikowski ps. „Kotwicz” poinformował o utworzeniu jednolitego odcinka kuriersko-przerzutowego „Południe”, w ramach którego istniały cztery pododcinki o kryptonimach od imion żeńskich: „Teresa” (Nowy Targ), „Sabina” (Nowy Sącz), „Kazimiera” (Jasło), „Bronisława” (Sanok)[1][8]. Od tego czasu została kierowniczką pododcinka „Teresa” z siedzibą w Nowym Targu[9][10][11][12][1][13][8]. Funkcję pełniła do czerwca 1941[13]. Używała pseudonimów „Hanka”, „Marynka”[10][11][12][14], „Janeczka” oraz przybranego nazwiska Teresa Porębska[2][3]. Sama także przechodziła na trasie transgranicznej przez Zakopane do Budapesztu jako kurierka[1]. Brała udział w akcjach bojowych[1].

Po „wsypie” w Krakowie i bezpośrednim zagrożeniu aresztowaniem została przeniesiona służbowo do Warszawy[1]. Przydzielona do sztabu „Skrzydeł” i działała przy przejmowaniu zrzutów lotniczych[1]. Po przekształceniu ZWZ od lutego 1942 działała w Armii Krajowej[4]. Na wiosnę 1942 jej konspiracyjna działalność została wykryta przez gestapo[1]. Rankiem 12 sierpnia 1942 została zaskoczona wtargnięciem Niemców w swym mieszkaniu przy ulicy Zakręt 1 na warszawskiej Sadybie[1][13][9][15]. Aresztowana, już po ubraniu się i przed wyjściem w obstawie, pozorując konieczność uczesania się zażyła truciznę (cyjanek) popełniając samobójstwo[1][13][9][15][4]. Została pochowana na Cmentarzu Bródnowskim (kwatera 37F-4) i podpisana pseudonimem „Teresa”[4].

Upamiętnienie

Pośmiertnie została odznaczona Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari[5][16][9][4].

Została wymieniona na tablicy upamiętniającej wychowanków-ofiary wojny, ustanowionej w macierzystym I Liceum Ogólnokształcącym im. Seweryna Goszczyńskiego w Nowym Targu[16][4].

Uchwałą Miasta Nowy Targ z 20 listopada 2017 ulica Wojsk Ochrony Pogranicza została przemianowana na ulicę Marii Pajerskiej[17][15][18].

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f g h i j k Aleksander Rybicki (red. Artur Bata). Leśne ścieżki (2). „Podkarpacie”. Nr 2, s. 7, 13 stycznia 1983. 
  2. ↑ a b c d e Maria Fieldorf: Generał „Nil”. August Emil Fieldorf. Fakty, dokumenty, relacje. 1993, s. 369.
  3. ↑ a b Teodor Gąsiorowski: Małopolski Słownik Biograficzny Uczestników Działań Niepodległościowych 1939-1956. T. 1. 1997, s. 111.
  4. ↑ a b c d e f g h i j Grzegorz Watycha: Ankieta konsultacyjna w sprawie ustawowego obowiązku zmiany nazwy ulicy Wojsk Ochrony Pogranicza. nowytarg.pl, 2017-11-03. [dostęp 2021-07-25].
  5. ↑ a b Włodzimierz Wnuk: Walka podziemna na szczytach. 1980, s. 156.
  6. ↑ Lista nauczycieli i pracowników administracji Gimnazjum Władysława Giżyckiego w Warszawie. W: Eugeniusz Sawrymowicz (red.): Księga pamiątkowa zjazdu byłych nauczycieli i wychowanków Gimnazjum Władysława Giżyckiego w Warszawie w dniach 4 i 5 października 1947 roku. Warszawa: Nakładem Komitetu Organizacyjnego Zjazdu, 1949, s. 70.
  7. ↑ Halina Rowicka-Stillerowa: Wspomnienie o śp. Marii Pajerskiej. W: Eugeniusz Sawrymowicz (red.): Księga pamiątkowa zjazdu byłych nauczycieli i wychowanków Gimnazjum Władysława Giżyckiego w Warszawie w dniach 4 i 5 października 1947 roku. Warszawa: Nakładem Komitetu Organizacyjnego Zjazdu, 1949, s. 38.
  8. ↑ a b Brygidyn 1992 ↓, s. 98-99.
  9. ↑ a b c d Jerzy Ślaski: Polska walcząca. 1990, s. 199.
  10. ↑ a b Grzegorz Mazur: Wojna i okupacja na Podkarpaciu i Podhalu. 1998, s. 166.
  11. ↑ a b Ewa Bukowska: Łączność, sabotaż, dywersja. Kobiety w Armii Krajowej. 1985, s. 129.
  12. ↑ a b Józef Kasperek: Podhale w latach wojny i okupacji niemieckiej 1939-1945. 1990, s. 289.
  13. ↑ a b c d Tadeusz M. Trajdos: Spisz i Orawa. W 75. rocznicę powrotu do Polski północnych części obu ziem. 1995, s. 111.
  14. ↑ Brygidyn 1992 ↓, s. 98, 288.
  15. ↑ a b c Anna Szopińska: Dla jeszcze jednej bohaterki – potrzebna ulica…. podhaleregion.pl, 2014-01-23. [dostęp 2021-07-25].
  16. ↑ a b Maria Groblewska-Orzechowska: Konspirowały i walczyły. 1980, s. 182.
  17. ↑ Uchwała nr XLII/398/2017 Rady Miasta Nowy Targ z dnia 20 listopada 2017 r. w sprawie: zmiany nazwy ulicy Wojsk Ochrony Pogranicza. nowytarg.pl. [dostęp 2021-07-25].
  18. ↑ Maria Pajerska zostanie upamiętniona. Mieszkańcy dotychczasowej ulicy WOP nie muszą wymieniać dokumentów. podhaleregion.pl, 2017-12-08. [dostęp 2021-07-25].

Bibliografia

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya