Maria Rychter

Maria Rychter
Marta, Maria
Data i miejsce urodzenia

26 lutego 1887
Łomża

Data i miejsce śmierci

17 marca 1975
Warszawa

Miejsce spoczynku

Cmentarz Powązkowski

Zawód, zajęcie

bibliotekarka

Odznaczenia
Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi

Maria Rychter, także Rychterówna, ps. „Marta”, „Maria” (ur. 26 lutego 1887 w Łomży, zm. 17 marca 1975 w Warszawie) – działaczka niepodległościowa, bibliotekarka.

Życiorys

Jej ojcem był Mieczysław, łomżyński księgarz, a matką – Jadwiga z Budzińskich. W latach 1897–1905 uczyła się w państwowym gimnazjum w Łomży, z którego została wydalona za organizację strajku szkolnego w 1905. W roku szkolnym 1906/1907 kontynuowała naukę w Warszawie na kursach przygotowawczych do uczelni wyższych prowadzonych przez Zofię Kurmanową. W kolejnym roku szkolnym była słuchaczką studium humanistycznego Towarzystwa Kursów Naukowych (późniejszej Wolnej Wszechnicy Polskiej) w Warszawie. W 1909 rozpoczęła studia polonistyczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego[1].

Od wiosny 1912 była członkinią Polskich Drużyn Strzeleckich. W sierpniu 1914 pracowała w „Strzelcu” w Krakowie. Od kwietnia 1915 służyła w oddziale wywiadowczym I Brygady. Równocześnie pełniła funkcję kurierki między kwaterą Legionów Polskich w Zagórzu a Warszawą[1].

Członkinie 1. sekcji 1. plutonu Oddziału Kobiecego Związku Strzeleckiego we Lwowie: Stanisława Rutkowska, Anna Prądzyńska, Stanisława Kukielowa, stoja od lewej: Janina Benedekówna (Kowalska), H. Konówna, W. Buschówna, Maria Rychterówna, A. Biernacka, J. Sokólska, Lwów, 1912

Po rozwiązaniu oddziału przebywała najpierw w Częstochowie, potem w Piotrkowie Trybunalskim, działając w miejscowych komórkach PPS. Organizowała pogadanki dla młodzieży szkolnej, podczas których opowiadała o dziejach powstań narodowych[1].

Po zajęciu Warszawy przez Niemców w sierpniu 1915 działała w Polskiej Organizacji Wojskowej. Na przełomie 1915/1916 zorganizowała m.in. Pocztę Listów Prywatnych, która zajmowała się głównie dostarczaniem korespondencji pomiędzy oddziałami Legionów a rodzinami. Wyszukiwała też lokale dla PPS, prowadziła kolportaż pism i ulotek, zajmowała się wykonywaniem fałszywych dowodów osobistych. Dokonywała korekty „Przedświtu”. Zajmowała się też organizacją koncertów na rzecz PPS. W 1917 uczyła w szkole powszechnej w Warszawie[1].

Od stycznia 1918 do sierpnia 1919 zajmowała się administracją „Głosu Nauczycielskiego” oraz pracowała w sekretariacie Zarządu Głównego Zrzeszenia Nauczycielstwa Szkół Powszechnych. Następnie, do sierpnia 1923, prowadziła dział bibliotek ruchomych i pracowała w składzie materiałów kulturalno-oświatowych Departamentu Naukowo-Szkolnego Ministerstwa Spraw Wojskowych. W tym czasie uczęszczała do Szkoły Nauk Politycznych, gdzie otrzymała absolutorium, nie napisała jednak pracy dyplomowej. Przez kilka miesięcy pracowała jako sekretarka w Muzeum Wojska w Warszawie[1].

W latach 1924–1930 współpracowała z redakcją „Rocznika Pedagogicznego”. Od listopada 1925 do grudnia 1939 prowadziła bibliotekę z zakresu oświaty dla dorosłych w ministerstwie WRIOP. Działała w Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet, redagując w latach 1928–1934 organ tego związku „Praca Obywatelska”, zamieszczając w nim także wiele swoich tekstów[1]. Była współredaktorką wydawnictw zbiorowych Wierna służba (Warszawa 1927)[2] i Służba ojczyźnie (Warszawa 1929)[3]. Była czynna w Przysposobieniu Wojskowym Kobiet do Obrony Kraju[1].

Pierwsza strona „Jedynki”

W okresie wyborów parlamentarnych w 1930 redagowała pismo prorządowego Komitetu Wyborczego Organizacji Kobiecych „Jedynka”[1], którego redakcja mieściła się przy ul. Świętokrzyskiej 5[4].

Podczas okupacji niemieckiej pracowała od marca 1942 aż do wybuchu powstania warszawskiego w Dziale Ewidencji Ludności Zarządu Miasta Stołecznego Warszawy. Była członkinią Armii Krajowej. W czasie powstania warszawskiego, w pierwszych dniach sierpnia 1944, pracowała w punkcie sanitarnym przy ulicy Opaczewskiej na Ochocie. Po upadku powstania została ewakuowana z Warszawy z ludnością cywilną[1].

Powróciła do stolicy wiosną 1945 i w maju tego roku rozpoczęła pracę w bibliotece Muzeum Narodowego w Warszawie. W 1948 ukończyła w Warszawie kurs bibliotekarski dla pracowników bibliotek naukowych. 1 grudnia 1962 przeszła na emeryturę, a następnie przez pół roku pracowała nadal w bibliotece Muzeum Narodowego[1][5].

Została pochowana na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 190-1-25)[6].

Publikacje wspomnień

  • [wraz z Janiną Benedekówną) Nasz oddział macierzysty we Lwowie, [w:] Wierna Służba. Wspomnienia uczestniczek walk o niepodległość 1910–1915, red. Aleksandra Piłsudska, Warszawa 1927[2].
  • Listopad w Zagórzu, [w:] tamże[2].
  • Według rozkazu, [w:] tamże[2].
  • Z dala od frontu, [w:] tamże[2].
  • Maria Rychterówna, [w:] Kobiety niepodległości. Wspomnienia z lat 1910–1918, red. Kamil Piskała, Marta Sikorska-Kowalska, Warszawa 2019, s. 271–344 (zbiorowe wydanie powyższych relacji uzupełnione o wcześniej niepublikowane materiały)[5].

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f g h i j k Stanisław Konarski: Maria Rychter. Internetowy Polski Słownik Biograficzny. [dostęp 2021-03-27].
  2. ↑ a b c d e Aleksandra Piłsudska (red.), Wierna Służba. Wspomnienia uczestniczek walk o niepodległość 1910–1915, Warszawa 1927.
  3. ↑ Aleksandra Piłsudska, Maria Rychterówna (red.), Służba Ojczyźnie. Wspomnienia uczestniczek walk o niepodległość 1915–1918, Warszawa 1929.
  4. ↑ „Jedynka”, Nr 1, 30 października 1930.
  5. ↑ a b Maria Rychterówna, [w:] Kamil Piskała, Marta Sikorska-Kowalska (red.), Kobiety niepodległości. Wspomnienia z lat 1910–1918, Warszawa 2019, s. 271–344, ISBN 978-83-65248-36-7, OCLC 1160196894 [dostęp 2022-04-18].
  6. ↑ Cmentarz Stare Powązki: GUSTAW PUTKOWSKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2021-04-06].
  7. ↑ M.P. z 1931 r. Nr 156, poz. 227 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  8. ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 632 „za zasługi na polu pracy niepodległościowej i społecznej”.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya