Maria Turowska

Maria Turowska

Data i miejsce urodzenia	16 marca 1929 Brześć Kujawski
Data śmierci	13 kwietnia 2026
doktor habilitowany nauk chemicznych
Specjalność: chemia nieorganiczna, elektrochemia
Alma Mater	Uniwersytet Łódzki
Doktorat	1962
Habilitacja	1972
Nauczyciel akademicki
Uczelnia	Uniwersytet Łódzki
Stanowisko	profesor nadzwyczajny
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Maria Turowska

Maria Pawłowska

Myszka

porucznik
Data i miejsce urodzenia	16 marca 1929 Brześć Kujawski
Data śmierci	13 kwietnia 2026
Przebieg służby
Lata służby	1944
Siły zbrojne	Armia Krajowa
Formacja	Szare Szeregi
Jednostki	Harcerska Poczta Polowa
Stanowiska	łączniczka
Główne wojny i bitwy	powstanie warszawskie

Maria Turowska, z domu Pawłowska (ur. 16 marca 1929 w Brześciu Kujawskim, zm. 13 kwietnia 2026^[1])^[2] – polska chemik, specjalizująca się w chemii analitycznej, nieorganicznej i elektrochemii, doktor habilitowany nauk chemicznych, profesor Uniwersytetu Łódzkiego, uczestniczka powstania warszawskiego.

Przyszła na świat w Brześciu Kujawskim jako trzecia córka właścicieli młyna^[2], Władysława i Pelagii z d. Pańka^[2]. Miała dwie starsze siostry Barbarę i Halinę^[2]. W 1940 rodzina została przesiedlona na teren Generalnego Gubernatorstwa, a następnie osiadła w Warszawie^[2]. Maria Turowska podjęła naukę w stołecznej szkole sióstr Goldman^[2], gdzie do 1944 w ramach tajnych kompletów ukończyła drugą klasę gimnazjum i wstąpiła do Szarych Szeregów^[1].

W powstaniu warszawskim została przydzielona do Harcerskiej Poczty Polowej przy Kwaterze Głównej Szarych Szeregów, gdzie jako łączniczka (ps. Myszka^[1]) przenosiła meldunki i urządzenia telefoniczne na terenie Śródmieścia Południowego^[1]. Po zakończeniu powstania warszawskiego zamieszkała u stryja w Zakopanem^[1], gdzie w 1948 zdała maturę w Gimnazjum im. Oswalda Balzera^[1][2]. Była drużynową szkolnej drużyny harcerskiej, a także reprezentowała miasto w pływaniu i siatkówce^[2].

W 1952 ukończyła studia z zakresu chemii na Wydziale Matematyczno-Przyrodnicznym Uniwersytetu Łódzkiego, a następnie została asystentem w Katedrze Chemii Nieorganicznej łódzkiej uczelni^[2]. Jako studentka reprezentowała AZS Łódź w narciarstwie zjazdowym oraz siatkówce^[2]. W 1962 na podstawie rozprawy Pochodne akrydyny jako wskaźniki chemiluminescencyjne otrzymała tytuł doktora nauk chemicznych^[2], a w 1972 na podstawie pracy Układy chemiczne generujące oscylacje elektryczne habilitowała się w tej dziedzinie^[2]. W 1973 została powołana na stanowisko docenta (specjalność: chemia nieorganiczna)^[2], a w 1990 na stanowisko profesora Uniwersytetu Łódzkiego (specjalność: elektrochemia)^[2]. W latach 1977–1980 pełniła funkcję zastępcy dyrektora Instytutu Chemii Uniwersytetu Łódzkiego^[2], a w latach 1987–1990 prodziekana Wydziału Matematyki Fizyki i Chemii tej uczelni^[2]. W latach 1977–1999 kierowała uczelnianymi badaniami z zakresu elektrochemii^[2], a w latach 1990–1999 Zakładem Chemii Powierzchni Uniwersytetu Łódzkiego^[2]. W latach 1983–1991 była członkinią prezydium zarządu głównego Polskiego Towarzystwa Chemicznego^[2], a w latach 1991–2003 przewodniczącą prezydium łódzkiego oddziału stowarzyszenia^[2]. W latach 1953–1980 była członkinią Związku Nauczycielstwa Polskiego^[2]. Ponadto działała w Łódzkim Towarzystwie Naukowym^[2], a od 1980 była członkinią NSZZ „Solidarność”^[2].

W badaniach naukowych zajmowała się m.in. chemią analityczną^[2]. Prowadziła też badania elektrochemiczne^[2]. Jej badania wpłynęły na budowę oscylatora elektrochemicznego (patent PRL nr 64927 w roku 1969)^[2]. Brała udział w pracach badawczych nad rozwijaniem nowych metod i technik pomiarowych z zakresu elektrochemii, a także pracowała w zespole zajmującym się konstrukcją elektrochemicznej aparatury pomiarowej^[2]. W 1999 przeszła na emeryturę^[2].

Zmarła 13 kwietnia 2026 w wieku 97 lat^[3]. 24 kwietnia po mszy w kościele św. Anny, została pochowana części katolickiej Starego Cmentarza w Łodzi^[3]. Uroczystości miały charakter państwowy z asystą wojskową^[3].

Była autorką 46 artykułów opublikowanych w Polsce, Czechosłowacji, Wielkiej Brytanii, Indiach i w czasopismach rosyjskojęzycznych, 54 komunikatów na konferencjach oraz zjazdach naukowych, 10 opracowań dla przemysłu oraz wielu referatów naukowych^[2].

Współpracowała naukowo z uniwersytetami w Lublinie i Poznaniu^[2], Politechniką Warszawską, Politechniką Łódzką^[2], a także z uczelniami zagranicznymi: Uniwersytetem w Koszycach, Uniwersytetem w Pawii (jako profesor wizytujący), Shenyang (jako profesor wizytujący), Sydney (Australia), Uniwersytetem Mendelejewa (Moskwa), Technical University of Athens (Grecja), University of Porto (Portugalia – współpraca bezpośrednia), Instytut MBS w Jerozolimie (jako profesor wizytujący)^[2]. Była również członkiem Rady Naukowej Instytutu Technologii i Chemii Leków Akademii Medycznej w Łodzi^[2].

W latach 1989, 1993 i 1998 napisała trzy podręczniki dydaktyczne pt. Laboratorium analizy ilościowej (Wydawnictwo UŁ)^[2].

Była promotorem 3 prac doktorskich, kierownikiem 78 prac magisterskich i 7 licencjackich oraz recenzentem 18 rozpraw doktorskich^[2].

W 1980 została członkinią Koła Szarych Szeregów przy Komendzie Łódzkiej Harcerstwa^[2]. W 2024 została bohaterką ekspozycji Muzeum Dzieci Polskich - ofiar totalitaryzmu, pt. ''Łódzkie ślady powstania''. 30 lipca 2024 została mianowana na stopień porucznika Wojska Polskiego^[4].

Jej ojciec Władysław Pawłowski zmarł w czerwcu 1944^[1]. Matka Pelagia zginęła podczas powstania pod gruzami jednego z warszawskich domów^[1]. Jej siostra Halina Pawłowska była sanitariuszką w oddziale AK na ul. Pięknej^[1]. Druga z sióstr, Barbara Pawłowska, po śmierci matki pod gruzami domu, została łączniczką^[1]. Obie przeżyły powstanie^[1].

• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1984)^[2]

• Złoty Krzyż Zasługi (1973)^[2]
• Medal Komisji Edukacji Narodowej (1983)^[2]
• Warszawski Krzyż Powstańczy (1988)^[2]
• Złota Odznaka Uniwersytetu Łódzkiego (1978)^[2]
• Medal Uniwersytetu Łódzkiego „W Służbie Społeczeństwu i Nauce” (1978)^[2]
• Nagroda Naukowa Ministra Szkolnictwa Wyższego i Edukacji^[2]

i inne^[2].

Dr hab. Maria Turowska, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2024-08-18] .