Marian Chrzan

Marian Chrzan

pułkownik pilot
Data i miejsce urodzenia	29 stycznia 1927 Nowy Wiśnicz
Data i miejsce śmierci	29 września 2025 Poznań
Przebieg służby
Lata służby	1948–1989
Siły zbrojne	Siły Zbrojne PRL
Formacja	Wojska Lotnicze
Jednostki	1 pułk lotnictwa myśliwskiego, 26 pułk lotnictwa myśliwskiego, 40 pułk lotnictwa myśliwsko-nombowego
Stanowiska	dowódca pułku lotniczego, Inspektor MON ds. Bezpieczeństwa Lotów
Odznaczenia

Ten artykuł od 2025-11 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł.

Należy dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listy źródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach: Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.

Marian Chrzan (ur. 29 stycznia 1927 w Nowym Wiśniczu, zm. 29 września 2025 w Poznaniu^[1][2]) – polski wojskowy, pułkownik pilot Sił Zbrojnych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, dowódca 26 pułku lotnictwa myśliwskiego, dowódca 40 pułku lotnictwa myśliwskiego, Inspektor MON ds. Bezpieczeństwa Lotów (1976–1989).

W 1948 we Wrocławiu zdał egzaminy tzw. małej matury i od września 1948 został słuchaczem Oficerskiej Szkoły Lotniczej w Dęblinie. Po przeszkoleniu unitarnym przydzielony został do grupy pilotów myśliwskich. Szkolił się na samolocie UT-2, a następnie na myśliwcu bojowym Jak-9p. Promowany 3 września 1950 roku z 15 lokatą, uzyskał stopień chorążego i skierowany do 1 pułku lotnictwa myśliwskiego.

Szybko awansował na stanowisko dowódcy klucza, a następnie dowódcy eskadry. W lipcu 1954 roku został pierwszym polskim dowódcą 26 pułku lotnictwa myśliwskiego w Zegrzu Pomorskim (do grudnia 1954). Po przeszkoleniu w Taganrogu w ZSRR na kursie dowódczo-sztabowym został dowódcą 40 pułku lotnictwa myśliwskiego w Świdwinie (1955–1957). Następnie został skierowany do pracy dydaktycznej w Centrum Szkolenia Lotniczego w Modlinie.

W latach 1962–1966 studiował w Akademii Sztabu Generalnego WP w Rembertowie, a po ukończeniu studiów został wyznaczony do pełnienie obowiązków zastępcy szef Oddziału Studiów i Programowania w Inspektoracie Lotnictwa, a od 1968 roku w Dowództwie Wojsk Lotniczych w Poznaniu.

W maju 1968 roku współpilotował samolot, który uległ katastrofie na Dolnym Śląsku, z jedną ofiarą śmiertelną.

W marcu 1973 przeszedł do instytucji Inspektora MON do spraw Bezpieczeństwa Lotów.

W lipcu 1976 zastąpił gen. Tadeusza Krepskiego na stanowisku Inspektora i sprawował tę funkcję do 1989. W 1989 zakończył zawodową służbę wojskową i przeszedł w stan spoczynku.

Od czasu wprowadzenia na wyposażenie Sił Zbrojnych PRL samolotów odrzutowych aż do końca służby wojskowej latał na samolotach MiG wszystkich serii i modyfikacji osiągając nalot ponad 3500 godzin.

• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1980)
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1970)
• Złoty Krzyż Zasługi (1959)
• Złoty Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny”
• Srebrny Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny”
• Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny”
• Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju”
• Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju”
• Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju”
• Tytuł i Odznaka "Zasłużony Pilot Wojskowy PRL"
• Medal „Za umacnianie braterstwa broni” (ZSRR, 1984)^[3]
• inne medale i odznaczenia

• Zenon Matysiak, W szeregu lotniczych pokoleń. Dzieje podchorążych XXII promocji Oficerskiej Szkoły Lotniczej w Dęblinie 1948-1950, Zespół Wydawniczy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej, Poznań 1998, str. 185
• Józef Zieliński: Dowódcy pułków lotnictwa polskiego 1921-2012. Warszawa: Bellona, 2015, s. 67-68. ISBN 978-83-11-13990-9. OCLC 924867180.