Marian Dudek
 Marian Dudek w Zelkowie w czerwcu 2017 | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Miejsce spoczynku |
Bolechowice, cmentarz parafialny |
| Zawód, zajęcie |
ekonomista, specjalista transportu miejskiego |
| Alma Mater |
Szkoła Główna Handlowa w Warszawie |
| Rodzice |
Władysław (1900–1988) |
| Odznaczenia | |
  
| |
| Odznaczenia samorządowe |
|
|---|
Marian Stefan Dudek (ur. 5 sierpnia 1937 w Witowie, zm. 21 października 2020 w Krakowie) – polski specjalista transportu miejskiego, ekonomista, historyk transportu miejskiego.
Życiorys
Jego rodzina wywodzi się z podkrakowskiego Zelkowa[1]. Świadectwo dojrzałości uzyskał w Krakowie w roku 1954. Następnie odbył studia w obecnej Szkole Głównej Handlowej w Warszawie i stopień magistra nauk ekonomicznych otrzymał w 1959. W 1976 ukończył studia podyplomowe z zakresu prawa pracy na Uniwersytecie Jagiellońskim. Przeszedł na emeryturę w 2002. Zmarł w 2020 i został pochowany na cmentarzu parafialnym w Bolechowicach[2].
Działalność zawodowa
Od roku 1961 pracował na stanowiskach kierowniczych, później (od 1980) dyrektorskich w Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym (MPK) w Krakowie[3]. Po reorganizacji MPK, w latach 1991–2001 był organizatorem i prezesem Miejskiego Zakładu Napraw Tramwajów, jednej z sześciu spółek należących do miasta Krakowa i obsługujących wtedy komunikację miejską[4][5].
Zakład ten, niezależnie od realizacji bieżących napraw, remontów i modernizacji całego krakowskiego taboru tramwajowego, specjalizował się także w konserwacji i rekonstrukcji pojazdów szynowych dla celów muzealnych w Polsce i za granicą[6]. W ciągu 11 lat zrekonstruowano 13 tramwajów różnego typu[7][8]. W szczególności były to zabytkowe tramwaje typów Sanok SN1 (pierwszy normalnotorowy tramwaj wprowadzony w Krakowie w 1913) i Sanok SN2, Tw103 (dla miasta Braunschweig), Htw7 i Htw17 (dla Zwickau), tramwaj konny z roku 1882, a także używany w Polsce tramwaj 102N z 1967[9][10]. Dla przykładu, odrestaurowany tramwaj[11] (z 1897) dla Braunschweig został oceniony przez właścicieli jako mistrzowskie dzieło sztuki technicznej i nazwany przez miejscową prasę „królem”[7] i ozdobą miasta[12]. Zakład Naprawy Tramwajów, mimo swojego potencjału i rentowności, został przyłączony do krakowskiego MPK w 2001[13].
Marian Dudek rozwinął dyskusję na temat odnowy i odbudowy taboru tramwajowego w Polsce, wykazując, że w polskich warunkach zasadniczym ograniczeniem jest jakość tras tramwajowych[14][15].
Opracowania historyczne
Zajmował się także dziejami i rozwojem komunikacji miejskiej[16][17][18]. Opracował historię autobusowej komunikacji miejskiej w Krakowie w okresie międzywojennym (1927–1939)[19]. Przedstawił analizę komunikacji miejskiej w Krakowie bezpośrednio po zakończeniu okupacji niemieckiej[20]. Zajmował się zarówno historią autobusów, jak i tramwajów w Krakowie[21][17][18]. Był współautorem wystawy „70 lat mobilności”[22] związanej z Jubileuszem 70-lecia Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie w 2016, którego był członkiem[23][24].
Zajmował się kompleksową ochroną zabytków (także infrastruktury) w transporcie[25]. Był współzałożycielem Krajowego Klubu Miłośników Historii i Zabytków Transportu[26][27].
Odznaczenia
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1986)[24],
- Srebrny Krzyż Zasługi (1975),
- Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984),
- Srebrna Odznaka honorowa „Zasłużony dla transportu Rzeczypospolitej Polskiej” (1995),
- „Honoris Gratia” – odznaczenie przyznawane przez prezydenta Krakowa osobom zasłużonym dla Miasta (2017)[28],
- Złota Odznaka „Za Pracę Społeczną dla Miasta Krakowa”,
- Złota Odznaka Honorowa „Zasłużony dla Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów” (2000),
- Medal Im. Aleksandra i Zbigniewa Wasiutyńskich nadawany przez Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Komunikacji Rzeczpospolitej Polskiej za osiągnięcia w technice komunikacyjnej[24],
- Medal im. prof. Romana Podoskiego, nadawany przez Stowarzyszenie Elektryków Polskich za szczególne osiągnięcia naukowe oraz pracę zawodową i społeczną w zakresie rozwoju trakcji elektrycznej,
- Złota Odznaka Honorowa Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji Rzeczpospolitej Polskiej (1995)[24],
- Honorowa Odznaka Politechniki Krakowskiej (1985),
- Odznaka „Przyjaciel Zabytków Transportu” nadana przez Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Komunikacji Rzeczpospolitej Polskiej (2005),
- Srebrna Odznaka Honorowa Polskiego Związku Kajakowego (1988),
- Statuetka „Anioła Dobroci” za działalność społeczną na rzecz wsi Zelkowa (2014)[29].
Inne informacje
Wstąpił w związek małżeński (1964) z Barbarą Stachurską – psycholog, z którą miał dwoje dzieci. Mieszkał w Krakowie i Zelkowie. Był instruktorem turystyki kajakowej, uprawiał narciarstwo i turystykę górską.
Przypisy
- ↑ Julian Kozera, Kronika Zelkowa 1900–2000, Kraków: Wydawnictwo AA, 2005, s. 34, ISBN 978-83-7864-028-8.
- ↑ śp. Marian Dudek, „Dziennik Polski” (249), 23 października 2020, s. 31, ISSN 0137-9089 [dostęp 2020-10-23]., także nekrologi.net dostęp [2020-10-23].
- ↑ 4 miliardy dotacji dla komunikacji miejskiej, „Dziennik Polski” (257), Kraków, 5 listopada 1986, s. 6 [dostęp 2016-06-28].
- ↑ Przyszłość dla pojazdów szynowych – rozmowa z Prezesem MZNT [Miejski Zakład Naprawy Tramwajów w Krakowie] mgr Marianem Dudkiem, [w:] Księga Małopolski, Kraków: Kurier Press, 2001, s. 72–73, Cytat: (...) W Europie Zachodniej i w USA można zaobserwować nawet renesans tramwaju. Po prostu zatłoczone centra wielkich miast są odciążane z ruchu samochodowego dzięki pojazdom szynowym. Przyszłość dla szyn.
- ↑ Marian Dudek, Przyczynek do zarządzania komunikacją miejską na przykładzie rozwiązania przyjętego w Krakowie, „Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie. Materiały Konferencyjne”, 51, 1997, s. 191–198 [dostęp 2017-06-28].
- ↑ Marian Dudek, Odnowa zabytkowego taboru w Miejskim Zakładzie Naprawy Tramwajów w Krakowie [online], portal Izby Gospodarczej Komunikacji Miejskiej, 10 kwietnia 1999 [dostęp 2017-06-28].
- ↑ a b Marian Dudek, Rekonstrukcja zabytkowych tramwajów wykonana przez Miejski Zakład Naprawy Tramwajów Sp. z o.o. w Krakowie w latach 1991–2001, „Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie. Materiały konferencyjne.”, 51 (100), 14 października 2002, ISSN 1231-9155, Cytat: str. 190: (...) Włączenie z dniem 1 stycznia 2002 roku [Spółki] Miejskiego Zakładu Naprawy Tramwajów do Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Krakowie zmarginalizowało obszar i zakres działania obecnej stacji obsługi tramwajów oraz skutkowało rozbiciem skonsolidowanej Spółki i zwolnieniami załogi. Zamiast przeciąć węzeł, który hamował jej rozwój – zlikwidowano Spółkę, w okresie, gdy tendencje światowe w tym i polskie preferują wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw.
- ↑ Zabytek na sprzedaż, „Dziennik Polski”, 19 października 2000 [dostęp 2023-04-26].
- ↑ Marian Dudek, Rekonstrukcja wagonu tramwajowego „Sanok SN1", „Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie”, 43 (2), 1996, s. 141–147.
- ↑ Marian Dudek, Tramwaj 102N, Klaudiusz Słowikowski (red.) [online], portal Moon Tech, 2010 [dostęp 2020-10-24].
- ↑ Triebwagen Tw 103 [online], Braunschweiger Interessengemeinschaft Nahverkehr e. V. [dostęp 2017-06-30] (niem.).
- ↑ Oldies fur: Geburstag, Hochzeit, Klassentreffen ... [online] [dostęp 2017-06-30].
- ↑ Nie chcą się połączyć, „Dziennik Polski”, 7 kwietnia 2001 [dostęp 2017-06-30].
- ↑ Marian Dudek, Modernizacja taboru tramwajowego – potrzeby przedsiębiorstw komunikacyjnych, „Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie”, 25 (62), 1998, s. 53–69, ISSN 1231-9155.
- ↑ Marian Dudek, Dylematy związane z zabezpieczeniem taboru tramwajowego na przykładzie Krakowa, [w:] Modernizacja taboru tramwajowego, Materiały Międzynarodowej Konferencji Naukowo-Technicznej, 1–3 października 1997, Gorzów Wielkopolski: Oddział Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji, s. 87–103.
- ↑ Marian Dudek, Pierwszy tramwaj elektryczny we Lwowie – okruchy historii [online], seminarium Krajowego Klubu Miłośników Historii i Zabytków Transportu w Krakowie w dniach 7–8 kwietnia 2014 [dostęp 2017-06-28].
- ↑ a b Osman i Koźmic 2008 ↓.
- ↑ a b Gierdziewicz i in. 1975 ↓.
- ↑ Marian Dudek, Janusz Kucharski, Autobusowa komunikacja miejska w Krakowie w okresie międzywojennym w latach 1927–1939, „Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie. Materiały Konferencyjne”, 81 (135), 2007, s. 33–63.
- ↑ Marian Dudek, Komunikacja tramwajowa i autobusowa w Krakowie w pierwszym półroczu 1945 roku, tuż po zakończeniu okupacji niemieckiej, „Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie, Materiały Konferencyjne.”, 81 (135), 2007, s. 17–32 [dostęp 2017-06-28].
- ↑ Marian Dudek, Zabytkowe tramwaje wywiezione za granicę, „Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie. Materiały konferencyjne”, 81 (135), 2007, s. 333–335.
- ↑ Janina Mrowińska, Walne zebranie sprawozdawcze członków Oddziału SITK RP w Krakowie za rok 2016 [online], portal Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie, 31 marca 2017 [dostęp 2017-06-28].
- ↑ Otwarcie wystawy „70 lat mobilności w Krakowie” [online], portal Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie, 10 października 2016 [dostęp 2017-06-28].
- ↑ a b c d Dariusz Więch, Marian Dudek [online], Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Komunikacji Oddział w Krakowie, 23 października 2020 [dostęp 2020-10-24].
- ↑ Marian Dudek, Próba klasyfikacji zabytków w transporcie, „Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Transportu w Krakowie”, 74 (125), 2005, s. 33–43, ISSN 1231-9155.
- ↑ Tadeusz Pasierb, Relacja ze spotkania Krajowego Klubu Miłośników Historii i Zabytków Transportu w Krakowie [online], 1 listopada 2007 [dostęp 2017-06-28].
- ↑ Marian Dudek, Zabytkowe obiekty techniki transportowej – prezentacja zeszytu naukowo-technicznego, wydanego w okazji X lecie działalności Krajowego Klubu Miłośników Historii Zabytków, w SITK RP, „Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji w Krakowie”, 74 (125), 2005, s. 45–51.
- ↑ Janina Mrowińska, Jubileusze w Klubie Seniora i Kole Grodzkim [online], portal Stowarzyszenia inżynierów i Techników Komunikacji (SITK), Oddział w Krakowie, 21 listopada 2017 [dostęp 2018-04-22].
- ↑ Anioły za działalność na rzecz wioski, „Dziennik Polski”, Kraków, 23 stycznia 2014 [dostęp 2017-06-28].
Bibliografia
- Janusz Osman, Jan Koźmic, Kronika krakowskich linii tramwajowych 1882–2007, Kraków: Muzeum Inżynierii Miejskiej, 2008, s. 440, ISBN 978-83-926408-1-3.
- Zenon Gierdziewicz, Elżbieta Grochola, Kazimierz Śliwiński, Gustaw Wróblewski, Historia komunikacji miejskiej w Krakowie 1875–1975, Kraków: Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne, 1975, s. 100.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.