Mariawita

Ten artykuł dotyczy czasopisma wydawanego od 1958 roku. Zobacz też: Maryawita.

Mariawita – pismo Kościoła Starokatolickiego Mariawitów – czasopismo wydawane przez Kościół Starokatolicki Mariawitów od 1958 roku, początkowo pod nazwą „W Imię Boże”. Oficjalny organ prasowy tegoż Kościoła. Aktualnie wydawana jako kwartalnik, w przeszłości częstotliwość wydawania była różna.

Od wybuchu II wojny światowej i agresji Niemiec na Polskę 1 września 1939 roku mariawici nie publikowali żadnych publikacji książkowych, ani prasowych. W czasie wojny okupant zniszczył drukarnię mariawicką, mieszczącą się w klasztorze sióstr mariawitek przy Świątyni Miłosierdzia i Miłości. Ponadto sytuacja Kościoła po 1945 roku była niejednoznaczna, w związku z polityką władz komunistycznych wobec mniejszości wyznaniowych. Istniała obawa, że nowy periodyk mariawicki, mógł być wykorzystany do szerzenia komunistycznej ideologii.^[1] Dlatego dopiero w latach pięćdziesiątych rozpoczęto starania o wznowienie wydawania mariawickiego czasopisma. Szczególnie duży udział mieli w tym biskupi Maria Michał Sitek, Maria Bartłomiej Przysiecki i Maria Filip Feldman, który w 1957 roku powrócił do Polski z wygnania.^[2]

Pierwszym powojennym czasopismem mariawickim był kwartalnik „W Imię Boże”. Po roku i czterech wydanych numerach, na prośbę czytelników zmieniono nazwę pisma na „Mariawita”. Nawiązywał on do pierwszego mariawickiego czasopisma wydawanego w latach 1907–1913. Z jednej strony utrzymano układ i szatę graficzną, z drugiej strony rozpoczęto liczyć kolejne numery od nowa.

Początkowo siedziba redakcji mieściła się w Warszawie, przy parafii Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. Redaktorami naczelnymi byli biskupi naczelni Kościoła Starokatolickiego Mariawitów.

Od pierwszego numeru na okładce widniał czarno-biały motyw roślinny z centralnie umieszczonym awersem emblematu mariawickiego. Na górze i dole okładki znajdowały się kolorowe pasy z nazwą czasopisma, rokiem wydawania i numerem. Kolory zmieniały się co numer. W odświeżanej formie pierwsza strona funkcjonowała do 2023 roku (z krótką przerwą w 1973 roku, gdy na okładce zamieszczano czarno-białą fotografię).

W 1962 roku opublikowano pierwszy numer specjalny. Był on poświęcony założycielce mariawityzmu św. Marii Franciszki Kozłowskiej z okazji setnej rocznicy urodzin.

Do 1963 roku „Mariawita” był wydawany jako dwumiesięcznik. W roku 1964 wydano 9 numerów. Od 1965 do 1970 roku, a także w roku 1974 i 1978 roku „Mariawita” był miesięcznikiem.

Ze względów praktycznych redakcja pisma zaczęła funkcjonować w Płocku, przy Świątyni Miłosierdzia i Miłości. Od tego czasu kierującymi pracami pisma przestali być biskupi. W 1976 roku funkcję redaktora naczelnego, powierzono siostrze Marii Serafinie Boruc. Kontynuowała pracę po przejściu do stanu świeckiego, aż do 1986 roku. Zastąpił ją wtedy Władysław Stanisław Ginter.^[3]

Pismo mierzyło się z dużymi problemami organizacyjnymi. Papier był ściśle reglamentowany przez Urząd do Spraw Wyznań. Ten sam urząd ingerował w zawartość czasopisma. Z kolei obowiązek dostarczania artykułów cenzurze, powodował zaburzenie cyklu wydawniczego. Ponadto Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk blokował druk artykułów dotyczących dawnych parafii mariawickich na terenach Kresów Wschodnich.^[4] To, wraz ze stale wzrastającymi kosztami druku i problemami finansowymi powodowało regularne ograniczenie wydawania czasopisma. W roku 1985 roku ukazały się jedynie trzy zeszyty. Za rok 1988 wydano tylko jeden numer, który ukazał się na początku 1989 roku.

Na przełomie lat 80. i 90. był szczyt kryzysu „Mariawity” związany z brakiem materiałów do druku. Papier był dostarczany z Francji, dzięki pomocy tamtejszych mariawitów.^[5] W 1989 roku wydano jedynie 4 zeszyty o objętości 16 stron, rok później ukazały się jedynie dwa numery. W kolejnych latach sytuacja zaczęła się stopniowo poprawiać, lecz kłopoty z zasobami towarzyszyły jeszcze przez kilka lat. Przykładem jest gęsty druk, mający na celu zamieszczenie większej ilości tekstu kosztem czytelności.

W 1997 roku kierowanie czasopismem ponownie przejęła Pelagia Jaworska, która gruntownie przebudowała gazetę. Od 1998 roku redakcja przeszła na skład komputerowy i druk offsetowy, przy okazji wracając do układu dwukolumnowego. Rok później okładka była drukowana na papierze kredowym, zaś na stronie drugiej, przedostatniej i ostatniej zamieszczano kolorowe zdjęcia.^[6]

W 2024 roku nastąpiły duże zmiany. Zmieniono szatę graficzną okładek, odchodząc od obecnego od samego początku motywu kwiatowego z centralnie umieszczonym awersem emblematu mariawitów. W tym samym czasie rozpoczęto dystrybucję cyfrową czasopisma

Publikowane w Mariawicie artykuły można podzielić ze względu na tematykę na artykuły teologicznej, społecznej i kościelnej.

Artykuły teologiczne skupiały się głównie na eucharystologii (szczególnie wyjaśnienie liturgii mariawickiej), rozważaniach o Miłosierdziu Bożym, Maryi czy poszczególnych osobach Trójcy Świętej. Obecne są także teksty hagiograficzne, przede wszystkim dotyczące św. Marii Franciszki Kozłowskiej. Przedrukowywane są kazania biskupa naczelnego na święta Bożego Narodzenia i Wielkiejnocy. W przeszłości były publikowane fragmenty Dzieła Wielkiego Miłosierdzia.^[7]

Artykuły o tematyce społecznej odnoszą się głównie do kwestii socjologicznych, spraw rodzinnych czy wpływu nowych technologii na rzeczywistość.

Tematyka kościelna jest od samego początku najczęściej występująca na łamach „Mariawity”. W dziale „Z życia Kościoła” relacjonowano wydarzenia z poszczególnych parafii. Pismo jest informatorem działań Rady Kościoła czy zwierzchników KSM na zewnątrz Kościoła.^[8] Regularnie publikowane są artykuły dotyczące historii mariawityzmu, prezentowane są sylwetki osób związanych z mariawityzmem (seria „Pionierzy mariawityzmu”). W piśmie pojawiają się też artykuły recenzujące książki i artykuły dotyczące mariawityzmu pojawiające się w obiegu (seria „Piszą o mariawitach”).

Dużo miejsca jest poświęcone ekumenizmowi. Stałą pozycją jest „Kronika ekumeniczna”, w zwięzły sposób przedstawiająca działalność Polskiej Rady Ekumenicznej i mariawitów w obszarze ekumenizmu. W przeszłości drukowano również artykuły przedstawiające poszczególne kościoły chrześcijańskie.^[9]

Ponadto w pierwszym okresie regularnie publikowano wiersze i prozę, zarówno polską, jak i zagraniczną w tłumaczeniu sióstr i kapłanów mariawickich. Drukowano teksty pieśni kościelnych. Przez wiele lat istniał także dział dziecięcy „Mały Mariawita”, który w latach 1999-2001 pojawiał się w formie osobnego, w pełni kolorowego dodatku.

Czasopismo posiada kolegium redakcyjne, które decyduje o zawartości poszczególnych numerów. Kolegium kieruje redaktor naczelny. „Mariawita” nie zatrudnia dziennikarzy. Artykuły są pisane przez współpracowników, głównie kapłanów i świeckich mariawitów. Wśród piszących artykuły są także osoby z innych kościołów chrześcijańskich, a także ateiści.

• dr Halina Guzowska (redaktor naczelna)
• kapł. Grzegorz Maria Dominik Miller (przewodniczący kolegium redakcyjnego)
• kapł. Bartłomiej Maria Wojciech Brzeziński
• diak. Artur Maria Augustyn Jemielita
• kapł. Kamil Maria Marcin Kolasiński
• kapł. Mateusz Maria Felicjan Szymkiewicz
• kapł. Paweł Maria Michał Wąsowski

1. bp Wacław Maria Bartłomiej Przysiecki (1958–1960)
2. bp Jan Maria Michał Sitek (1960–1965)
3. bp Wacław Maria Innocenty Gołębiowski (1965–1970)
4. bp Stanisław Maria Andrzej Jałosiński (1970–1976)
5. s. Pelagia Maria Serafina Boruc^[a] (1976–1986)
6. Władysław Stanisław Ginter (1986–1989)
7. kapł. Michał Maria Ludwik Jabłoński^[b] (1989–1990)
8. kapł. Franciszek Maria Wawrzyniec Rostworowski (1990–1997)
9. Pelagia Jaworska (1997–2007)
10. bp Michał Maria Ludwik Jabłoński i kapł. Tomasz Maria Daniel Mames (2007–2016)
11. Halina Guzowska (od 2016)

• H. Guzowska, Od Maryawity do Mariawity, Kościół Starokatolicki Mariawitów, Płock 2025, ISBN: 978-83-917609-3-2
• A. Kansy, Komunikowanie religijne, społeczne i polityczne czasopisma wyznaniowego na przykładzie czasopism „Mariawita. Czciciel przenajświętszego sakramentu” i „Mariawita. Pismo Kościoła Starokatolickiego Mariawitów”, [:w] Teologia i Człowiek 62 (2023), Częstochowa 2023