Mariss Jansons
Mariss Jansons (2015) | |
| Imię i nazwisko |
Mariss Ivars Georgs Jansons |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
14 stycznia 1943 |
| Data i miejsce śmierci |
30 listopada 2019 |
| Przyczyna śmierci |
choroba serca |
| Instrumenty | |
| Gatunki | |
| Zawód | |
| Powiązania |
Oslo Filharmoniske Orkester |
| Odznaczenia | |
Mariss Ivars Georgs Jansons (ur. 14 stycznia 1943 w Rydze, zm. 30 listopada 2019 w Petersburgu[1][2]) – łotewski dyrygent.
Życiorys
Syn dyrygenta Arvīdsa Jansonsa, urodził się w czasie II wojny światowej, kiedy jego matka – jako Żydówka – musiała się ukrywać. Krótko po wojnie ojciec przeniósł się do Leningradu, gdzie został asystentem Jewgienija Mrawińskiego, dyrektora zespołu Filharmonii Leningradzkiej; rodzina dołączyła do niego w 1956. Mariss Jansons studiował w miejscowym konserwatorium grę na fortepianie i skrzypcach oraz dyrygenturę. Od 1969 kontynuował studia w Austrii (Salzburg, Wiedeń), m.in. u Herberta von Karajana i Hansa Swarowsky’ego.
W 1973 został drugim dyrygentem filharmoników leningradzkich. W latach 1979–2000 był głównym dyrygentem orkiestry filharmonii w Oslo. Intensywną pracę przypłacił zawałem serca w 1996 w czasie dyrygowania Cyganerią Pucciniego w Oslo, tym samym o mało nie podzielił losu ojca, który wskutek zawału zmarł w czasie dyrygowania. Poza Oslo Jansons pracował m.in. z orkiestrą Filharmonii Londyńskiej, orkiestrą symfoniczną w Pittsburghu, orkiestrą symfoniczną rozgłośni Bayerischer Rundfunk. Od września 2004 do 2016 roku kierował holenderską Koninklijk Concertgebouworkest w Amsterdamie.
W 2006, 2012 i 2016 dyrygował koncertem noworocznym Filharmonii Wiedeńskiej. Odznaczony wieloma prestiżowymi wyróżnieniami.
Ordery
- 1994 – Krzyż Komandorski w Gwiazdą Orderu Zasługi (Norwegia)[3]
- 2006 – Order Trzech Gwiazd II Klasy (Łotwa)[4]
- 2007 – Bawarski Order Zasługi (Bawaria)[5]
- 2008 – Krzyż Honorowy za Naukę i Sztukę (Austria)[6]
- 2009 – Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Kulturalnej w Kategorii B Muzyka (Rumunia)[7]
- 2010 – Order Maksymiliana (Bawaria)
- 2013 – Wielki Krzyż Zasługi z Gwiazdą (Niemcy)[8]
- 2013 – Krzyż Kawalerski Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia)[9]
- 2015 – Krzyż Komandorski Orderu Sztuki i Literatury (Francja)[10]
Nagrody i wyróżnienia
- 1981–1996 – Spellemannprisen:
| Rok | Kategoria | Tytułem | Nagroda | Nota | Źródło |
|---|---|---|---|---|---|
| 1981 | Klassisk | 3 plater med Grieg | Spellemannprisen | Laur | [11] |
| 1989 | Klassisk/Samtidsmusikk | Prokofjev: Romeo Og Julie – Suiter | Nominacja | ||
| 1990 | Klassisk Musikk/Samtidsmusikk | Verker Av Bartok | Nominacja | ||
| Mahler Symfoni No. 2 | Laur | ||||
| 1991 | Orkester Og Kormusikk | Sibelius: Symfoni No. 1, Finlandia, Karelia | Nominacja | ||
| 1992 | Orkestermusikk | Shostakovich/Symfoni No. 6 & 9 | Nominacja | ||
| 1993 | Dvorak: Cellokonser/Tsjaikovskij; Rokokko-Variasjoner | Laur | |||
| Stravinskij: Varofferet-Petrusjka (1947 Suite) | Nominacja | ||||
| Dvorak: Symfoni 7 & 8 | Nominacja | ||||
| 1994 | Klassisk Musikk/Samdtidsmusikk | Saint-Saëns-Symfoni No. 3 Og Fiolinkonser No. 3 | Nominacja | ||
| 1995 | Orkestermusikk | Sjostakovitsj: Cellokonserter | Laur | ||
| 1996 | Sibelius: Symfonier Nr. 3 Og 5 | Nominacja |
Przypisy
- ↑ Georg Leyrer: Stardirigent Mariss Jansons laut lettischem Rundfunk gestorben. kurier.at. [dostęp 2019-12-01]. (niem.).
- ↑ Zmarł łotewski dyrygent Mariss Jansons. dzieje.pl, 2019-12-01. (pol.).
- ↑ Tildelinger av ordener og medaljer. kongehuset.no. [dostęp 2025-12-02]. (norw.).
- ↑ Ar Triju Zvaigžņu ordeni apbalvoto personu reģistrs apbalvošanas secībā, sākot no 2004.gada 1.oktobra. president.lv. [dostęp 2025-12-02]. (łot.).
- ↑ Stoiber freut sich mit 99 Ehrengästen. augsburger-allgemeine.de, 2007-07-06. [dostęp 2025-12-02]. (niem.).
- ↑ Anfragebeantwortung. parlament.gv.at. s. 1877. [dostęp 2025-12-02]. (niem.).
- ↑ Persoane Decorate. canord.presidency.ro. [dostęp 2025-12-02]. (rum.).
- ↑ Ordensverleihung zum Tag der Deutschen Einheit. bundespraesident.de, 2013-10-04. [dostęp 2025-12-02]. (niem.).
- ↑ Jansons vertrekt bij Concertgebouw. nos.nl, 2014-04-22. [dostęp 2025-12-02]. (niderl.).
- ↑ Mariss Jansons is Commandeur des Arts et des Lettres. operanederland.nl, 2015-02-26. [dostęp 2025-12-02]. (niderl.).
- ↑ Spellemannprisen (wyszukaj „Mariss Jansons” pod „SØK I ARKIVET”). spellemann.no. [dostęp 2016-01-16]. (norw.).
Linki zewnętrzne
- Mariss Jansons. allmusic.com
- ISNI: 0000000109144113
- VIAF: 71578376
- LCCN: n83020571
- GND: 123796806
- BnF: 138955848
- SUDOC: 083049665
- SBN: UBOV535937
- NKC: xx0079341
- NTA: 07237148X
- CiNii: DA09921317
- PLWABN: 9810643146005606
- NUKAT: n2010155894
- J9U: 987007315105105171
- LNB: 000071555
- NSK: 000477299
- CONOR: 134471523
- WorldCat: E39PBJwp33VPHFGdkTMCXtJhpP
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.