Marta Wyka

Marta Wyka
Data i miejsce urodzenia

7 stycznia 1938
Kraków

profesor nauk filologicznych
Specjalność: filologia polska, historia literatury polskiej
Alma Mater

Uniwersytet Jagielloński

Doktorat

1968

Habilitacja

1980

Profesura

1990

Uczelnia

Instytut Badań Literackich PAN
Uniwersytet Jagielloński

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Odznaka „Honoris Gratia”
Cytaty w Wikicytatach

Marta Wyka (ur. 7 stycznia 1938 w Krakowie)[1] – historyczka literatury i krytyczka literacka.

Życiorys

Córka prof. Kazimierza Wyki (1910–1975)[2] i Jadwigi (1904–1988)[3]. Studiowała polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1959 otrzymała razem z Anną Micińską I nagrodę na IX Ogólnopolskim Zjeździe Młodych Polonistów we Wrocławiu za referat Mit, mitotwórstwo i Słowacki, wydrukowany w 1960 w skróconej formie na łamach Życia Literackiego (nr 37). Studia ukończyła w 1963, następnie podjęła pracę W Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie. W 1963 podjęła studia doktoranckie w Instytucie Badań Literackich PAN, zakończone obroną pracy doktorskiej Gałczyński wobec wzorów literackich i prądów epoki (promotor: Henryk Markiewicz) w 1968[4]. Od 1968 pracowała na Uniwersytecie Jagiellońskim, kolejno jako adiunkt (1968–1981, w 1980 habilitowała się), docent (1981–1990), od 1990 jako profesor. Była założycielem i w latach 1999-2009 kierownikiem Katedry Krytyki Współczesnej Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego (prowadziła m.in. zajęcia z krytyki literackiej w Studium Literacko-Artystycznym). Zajmuje się przede wszystkim literaturą przełomu modernistycznego, Młodej Polski, dwudziestolecia międzywojennego oraz współczesnością. Jest redaktorem naczelnym dwumiesięcznika Dekada Literacka (od 1990).

Należała do Związku Literatów Polskich (1980–1989), jest członkiem Polskiego PEN Clubu (od 1981), Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1989), Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków (od 1982). Była członkiem jury Nagrody Literackiej „Nike” (2007-2009) i Nagrody im. Andrzeja Kijowskiego.

W 1997 została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[5]. W 2019 otrzymała Odznakę „Honoris Gratia”[6], a w 2024 Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[7].

W czerwcu 2007 – za książkę Przypisy do życia – otrzymała Nagrodę Krakowska Książka Miesiąca. W 2008 została uhonorowana Nagrodą Miasta Krakowa w dziedzinie nauki i techniki.

Twórczość

  • Gałczyński a wzory literackie, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1970
  • Brzozowski i jego powieści, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 1981
  • Leopold Staff, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1985
  • Głosy różnych pokoleń – szkice literackie, Kraków, Znak, 1989
  • Szkice z epoki powinności, Kraków, Universitas, 1996
  • Światopoglądy młodopolskie, Kraków, Universitas, 1996
  • Krakowskie dziecko, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 1998
  • Punkty widzenia – szkice, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 2000
  • Niecierpliwość krytyki. Studia i szkice z lat 1961–2005, Kraków, Universitas, 2007
  • Przypisy do życia, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 2007
  • Czytanie Brzozowskiego, Kraków, Universitas, 2012
  • Miłosz i rówieśnicy, Kraków, Universitas, 2013
  • Przypomniałam sobie, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 2015

Przypisy

  1. ↑ Wyka Marta, [w:] Jadwiga Czachowska, Alicja Szałagan, Współcześni polscy pisarze i badacze literatury: słownik biobibliograficzny, t. 9, Warszawa: Wydawnictwa szkolne i pedagogiczne Spółka akcyjna, 2004, s. 325, ISBN 978-83-02-09242-8 [dostęp 2025-05-28].
  2. ↑ Parafia Najświętszego Salwatora: Śp. Kazimierz Wyka. Cmentarz Parafialny w Krakowie. Grobonet. Ogólnopolska wyszukiwarka osób pochowanych. [dostęp 2025-11-08].
  3. ↑ Parafia Najświętszego Salwatora: Śp. Jadwiga Wyka. Cmentarz Parafialny w Krakowie. Grobonet. Ogólnopolska wyszukiwarka osób pochowanych. [dostęp 2025-11-08].
  4. ↑ Joanna Zawadzka, Weronika Szulik, Barbara Tyszkiewicz: Wyka Marta. pisarzeibadacze.ibl.edu.pl. [zarchiwizowane z tego adresu].
  5. ↑ M.P. z 1997 r. Nr 86, poz. 869 (ISAP).
  6. ↑ Honoris Gratia dla pisarzy świętujących jubileusz - Oficjalny serwis miejski - Magiczny Kraków [online], krakow.pl [dostęp 2026-03-19].
  7. ↑ Medale GLORIA ARTIS | Stowarzyszenie Pisarzy Polskich ZG [online], www.zgspp.pl [dostęp 2026-03-19].

Bibliografia

  • Kto jest kim w Polsce. Edycja IV, wyd. Polska Agencja Informacyjna S.A., Warszawa 2001

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya