Mathias Bersohn

Mathias Bersohn

Data i miejsce urodzenia	4 czerwca 1824 Warszawa
Data i miejsce śmierci	19 listopada 1908 Warszawa
Multimedia w Wikimedia Commons
Teksty w Wikiźródłach

Mathias Bersohn (ur. 4 czerwca 1824 w Warszawie, zm. 19 listopada 1908 tamże) – polski historyk sztuki i kultury pochodzenia żydowskiego.

Urodzony w rodzinie żydowskiej, jako syn Majera Bersohna (1787–1873) i Chai z domu Szyman (1796–1855). Brat m.in. Jana (1829–1913) i Pauliny (żony Salomona Baumana).

Był obywatelem miasta Warszawy. Z zawodu był bankierem. Pełnił wiele odpowiedzialnych funkcji – od był 1877 był sędzią handlowym. Piastował też stanowisko prezesa zarządu Szpitala Dziecięcego Bersohnów i Baumanów, był członkiem zarządu Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności, członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk oraz członkiem Komisji Archeologicznej i Sztuki Akademii Umiejętności w Krakowie.

Z zamiłowania zajmował się badaniem historii, zbierał zabytki archeologiczne i dzieła sztuki, których bogatą kolekcję przekazał testamentem Towarzystwu Zachęty Sztuk Pięknych. Ogłosił drukiem liczne publikacje.

Jego żoną była Maria Levy (1834–1902), z którą miał cztery córki: Jadwigę (literatkę, poetkę, tłumaczkę (1853–1912), żonę Aleksandra Kraushara), Hortensję (żonę Franciszka Salezego Lewentala, 1856–1923), Wandę (żonę Józefa Baumrittera bankiera, ur. 1861) i Zofię (żonę Leopolda Landaua bankiera, ur. 1863).

Pochowany jest w grobowcu rodzinnym na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 26, rząd 1)^[1][2].

• Tobiasz Kohn, lekarz polski XVII wieku, Kraków 1872.^[3]
• O rytownikach gdańskich. Podręcznik dla zbierających sztychy polskie, Warszawa 1887.^[4]
• Kilka słów o dawniejszych bóżnicach drewnianych w Polsce /Zeszyty 1-3/. Kraków 1895 – 1900 – 1903^[5][6][7]
• Studenci Polacy na Uniwersytecie Bolońskim w XVI i XVII, t. 1 i 2, Kraków 1894.
• Modlitewnik królowej Maryi Kazimiery Sobieskiej, Warszawa 1896.^[8]
• Kilka słów o Janie Heweliuszu astronomie gdańskim z wieku XVII-go oraz o jego korespondencyi, Warszawa 1898.^[9]
• Dawna zbrojownia książąt Radziwiłłów w Nieświeżu, Warszawa 1904.^[10]
• Słownik biograficzny uczonych Żydów Polskich, Warszawa 1905 (przedruk: Warszawa 1983: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe).

• Zuzanna Rabska, w: Polski Słownik Biograficzny. T. 1. Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1935, s. 469–470. Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN 83-04-03484-0.
• Kazimierz Reychman: Szkice genealogiczne, Serja I. Warszawa: Hoesick F., 1936, s. 21-24.
• Henryk Kroszczor: Cmentarz Żydowski w Warszawie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983, s. 11. ISBN 83-01-04304-0.

• Muzeum im. Mathiasa Bersohna w Warszawie Monika Kuhnke, Cenne, bezcenne/utracone, Nr 2 (14) kwiecień 1999
• Joachim Śliwa, Mathias Bersohn (1823–1908) i jego dary dla Gabinetu Archeologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego
• Publikacje Mathiasa Bersohna w serwisie Polona