Matica hrvatska

Matica hrvatska
Ilustracja
Państwo

 Chorwacja

Data założenia

1842, 1990

Zakończenie działalności

1972

Rodzaj stowarzyszenia

matica

Położenie na mapie Chorwacji
Mapa konturowa Chorwacji, u góry znajduje się punkt z opisem „Matica hrvatska”
45,808469°N 15,979553°E/45,808469 15,979553
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Matica hrvatska (do 1874 roku Matica ilirska, w literaturze polskojęzycznej także Macierz Chorwacka[1]) – stowarzyszenie literacko-kulturalne (matica) założone w 1842 roku w duchu chorwackiego odrodzenia narodowego, kontynuujące działalność w Jugosławii i niepodległej Chorwacji[2].

Historia

Janko Drašković – pierwszy prezes Maticy hrvatskiej

Jednym z pomysłodawców jej powstania był w 1829 roku Ljudevit Gaj. Decyzję o założeniu towarzystwa publikującego książki w języku chorwackim podjęto w 1839 roku na zjeździe Ilirskiej čitaonicy. Początkowo Matica hrvatska należała do jej struktur jako wydawnictwo[2].

Jej pierwszym prezesem został Janko Drašković. W 1844 roku wydała pierwszą publikację – był to Osman Ivana Gundulicia. W okresie neoabsolutyzmu Aleksandra von Bacha działalność čitaonicy została zakazana i Matica hrvatska rozpoczęła samodzielne funkcjonowanie. W tym okresie nawiązała współpracę z analogicznymi organizacjami czeskimi, serbskimi i słoweńskimi. W latach 1869–1903 wydawała czasopismo Vienac, główne czasopismo literackie ówczesnej Chorwacji. Zintensyfikowała działalność wydawniczą i popularnonaukową. Wykonywała również przekłady dzieł z łaciny i greki starożytnej. Przed wybuchem I wojny światowej doszło w jej szeregach do rozłamu ideologicznego[2].

W Królestwie Serbów, Chorwatów i Słoweńców władze dążyły do centralizacji działalności wszystkich towarzystw kulturalnych na terenie kraju. W trakcie tzw. Šestojanuarskiej diktatury przełomu lat 20. i 30. XX wieku Matica hrvatska była ośrodkiem chorwackiego kulturowego i politycznego oporu. Na początku 1941 roku władze Banowiny Chorwacji wprowadziły do niej zarząd komisaryczny[2].

Po zakończeniu II wojny światowej skupiła się na działalności wydawniczej. Jednak od 1967 roku lobbowała za odrębnością chorwackiego jako języka literackiego. Była, za pośrednictwem czasopisma Hrvatski tjednik, głosicielem idei Chorwackiej Wiosny. W 1972 roku, po jej stłumieniu, jej działalność została zawieszona. Reaktywacja miała miejsce w 1990 roku[2].

Przypisy

  1. ↑ macierz - Wielki słownik języka polskiego PAN. Wielki słownik języka polskiego PAN. [dostęp 2023-10-27].
  2. ↑ a b c d e Matica hrvatska – Hrvatska enciklopedija. enciklopedija.hr. [dostęp 2023-09-28]. (chorw.).

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya