Mats Edén

Mats Edén
Ilustracja
Mats Edén (2015)
Data i miejsce urodzenia

30 października 1957
Södertälje

Instrumenty

skrzypce, nyckelharpa, akordeon, melodeon

Gatunki

folk, muzyka poważna

Wydawnictwo

Amigo, ECM

Zespoły
Groupa

Mats Edén (ur. 30 października 1957 w Södertälje[1]) – szwedzki muzyk, kompozytor i nauczyciel muzyki.

Życiorys

Artysta wychowywał się początkowo w Filipstad, w Värmland, od 1966 zamieszkał w Karlstad[2]. Zainteresowanie skrzypcami zawdzięcza swojemu ojczymowi Svenowi, który również grał na tym instrumencie. Edén zaczął pobierać lekcje gry na skrzypcach w 1968, w miejscowej szkole muzycznej. Uczył się tam do 1976 pod okiem Sigvarda Stenberga, wychowanka Konserwatorium Moskiewskiego[2].

W latach 70. Mats Edén zainteresował się muzyką ludową Skandynawii. Jego ojczym był członkiem miejscowego stowarzyszenia artystów grających muzykę ludową, dzięki czemu Edén mógł poznać skrzypków wielu pokoleń[2]. W 1971 roku muzyk bierze udział w obozie letnim dla młodych skrzypków, gdzie poznał członków swojego późniejszego zespołu Groupa, jak również innych wykonawców muzyki ludowej[2]. W latach 1976–1980 studiował muzykologię i etnologię na Uniwersytecie w Göteborgu[1]. W 1978 został wydany pierwszy ważniejszy album z udziałem Edéna – Lika Många Fötter I Taket Som På Golvet. Płyta zawierała w większości tradycyjne kompozycje ludowe: polki czy hallingi, ale także utwory zmierzające w stronę folku.

W 1979 Edén został mianowany riksspelmanem(inne języki)[3] – narodowym muzykiem ludowym, co stanowi zaszczytne honorowe wyróżnienie dla nielicznych muzyków Szwecji. Otrzymał srebrną odznakę – zornmärket(inne języki)[4]. W konkursie o ten tytuł zagrał na akordeonie diatonicznym melodie Oskara Anderssona, co było na swój sposób przełomowe, gdyż w owym czasie akordeon nie był uznawany za godny uwagi szwedzki instrument ludowy[2]. W 1980 założono istniejącą do dzisiaj Groupę[5], do której w pierwszym składzie należeli Mats Edén, Thomas Fabiansson, Leif Stinnerbom(inne języki), Inger Stinnerbom i Bill McChesney. W latach 1983–1987 artysta studiował kompozycję na Norweskiej Akademii Muzycznej w Oslo. W 2009 został wybrany do Szwedzkiej Królewskiej Akademii Muzycznej, a w latach 2011–2012 pracował jako profesor wizytujący w Królewskiej Szkole Muzycznej w Sztokholmie. Od 2012 pracuje jako adiunkt w Wyższej Szkole Muzycznej w Malmö, podlegającej pod Uniwersytet w Lund[4]. W 2015 artysta otrzymał pierwszą nagrodę w dziedzinie muzyki folkowej od Szwedzkiej Królewskiej Akademii Muzycznej w wysokości 100 000 koron[6]. W tymże roku został także laureatem wyróżnienia kulturalnego gminy Eslöv, do której należy Harlösa, gdzie muzyk mieszka od lat 90.[7]

Poza działalnością w obrębie Groupy, artysta nagrywa własne albumy solowe, bierze udział w licznych projektach muzyki folk, tworzy muzykę klasyczną, głównie na skrzypce i fortepian. Zajmuje się również prowadzeniem kursów i warsztatów muzycznych, zostaje także zapraszany na wyższe uczelnie muzyczne w charakterze nauczyciela i wykładowcy[8].

21 maja 2026 roku ukazała się jego książka Vildhonung och drömvals. Mats Edéns notsamling - en berättelse, w której zamieścił 602 melodie oraz różne historie ze swojego życia[9].

Instrumentarium

Instrumenty używane przez Matsa Edéna to głównie: skrzypce, nyckelharpa, hardingfele[10], bordunfiol[11], altówka, viola d'amore, akordeon i melodeon(inne języki)[12]. Instrumenty smyczkowe wykorzystywane do nagrań to m.in. skrzypce i viola d’amore autorstwa Andersa Norudde, skrzypce stworzone przez Jean Pierre’a Champevala, skrzypce z 1730 J. Christy, a także hardingfele zbudowane przez Sigvalda Rörliena[10]. Kolekcja instrumentów artysty obejmuje unikalne egzemplarze, wykonywane na zamówienie, jak np. viola d’amore autorstwa Pera Hardestama z pięcioma bazowymi strunami oraz pięcioma strunami sympatetycznymi, podobnie jak w przypadku esraja(inne języki). Instrument Hardestama uległ zniszczeniu, obecnie Mats Edén gra na zbliżonej konstrukcyjnie violi zbudowanej przez Andersa Norudde[8]. Melodeony należące do artysty to modele jedno- i dwurzędowe firm Dise, L’Imagineïre, Walter, Castagnari, Soprani, a także jednorzędowy magdeburgerspel marki Saltarello[8].

Dyskografia

Albumy solowe

Albumy z udziałem Matsa Edéna: projekty i płyty sesyjne

Albumy Groupy

Przypisy

  1. ↑ a b Höstdimma. Porträttkonsert: Mats Edén (program). [dostęp 2016-01-04]. (szw.).
  2. ↑ a b c d e Eelco Schilder. Mats Edén & Groupa. Part 1: The Early (Pre-Groupa) Days. „Folkworld”. 38, 2008-03. 
  3. ↑ Simon Broughton, Mark Ellingham, Richard Trillo: World Music: Africa, Europe and the Middle East. T. 1: Africa, Europe and the Middle East. London: Rough Guides, 2000, s. 301. ISBN 1-85828-635-2. (ang.).
  4. ↑ a b Mats Edén. Universitetslektor i folkmusik. Uniwersytet w Lund. [dostęp 2016-01-04]. (szw.).
  5. ↑ Jan Ling: A History of European Folk Music. Cz. Folk music ensembles. Rochester: University of ROchester Press, cop. 1997, s. 177. ISBN 1-878822-77-2. (ang.).
  6. ↑ Jonas Gillberg: Mats Edén får det första Folkmusikpriset. Sydsvenskan, 2015-11-09. [dostęp 2015-12-28]. (szw.).
  7. ↑ Lisa Winqvist: Speleman kulturprisad. Skånska Dagerbladet, 2016-01-07. [dostęp 2015-12-28]. (szw.).
  8. ↑ a b c Mats Edén. Strona oficjalna. [dostęp 2016-01-03]. (ang.).
  9. ↑ Ny bok och låtsamling av professor Mats Edén – 50 år av folkmusik samlas i ett verk | Musikhögskolan [online], www.mhm.lu.se, 22 maja 2026 [dostęp 2026-06-04] (szw.).
  10. ↑ a b Notes on the songs to Pastern. [dostęp 2016-01-04]. (ang.).
  11. ↑ Allen Barnes: Mats Edén: Rooted in Tradition, Growing New Possibilities. Fiddler Magazine, 2010-05-14. [dostęp 2016-01-05]. (ang.).
  12. ↑ Mats Edén talks about the music of fiddler Oskar Andersson and how he came to play the melodeon. [dostęp 2015-12-29]. (ang.).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya