Megalodon
| Otodus megalodon | |
| Agassiz, 1843 | |
 Porównanie wielkości megalodona (szary i czerwony), rekina wielorybiego, żarłacza białego i człowieka | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Podtyp | |
| Gromada | |
| Podgromada | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
Otodus / Carcharocles |
| Gatunek |
megalodon |
Megalodon (Otodus megalodon lub Carcharocles megalodon) – wymarły gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej, prehistoryczny rekin, największa ze znanych ryb drapieżnych. Żył 15,9–2,6 mln lat temu w morzach miocenu i pliocenu.
Z powodu chrzęstnej budowy szkieletu zachowało się niewiele skamieniałości tego gatunku i jest on znany głównie ze skamieniałości w postaci olbrzymich trójkątnych zębów o drobno ząbkowanych brzegach, od których pochodzi nazwa gatunku (z gr. mégas, D.-megálou – wielki + odoús, D.-odóntos – ząb). Według wczesnej rekonstrukcji szczęk, sporządzonej przez Bashforda Deana, megalodon mógł przekraczać nawet 25 m długości, jednak rekonstrukcja ta okazała się nieprawidłowa[1]. W 1996 roku znaleziono ząb megalodona mierzący 16,8 cm długości, będący wówczas największym znanym zębem tego rekina[2]. Później odkryto jeszcze większe zęby, co pozwoliło oszacować długość ciała rekina na ponad 18 m[3][4]. Nowsze analizy wskazują na maksymalną długość między 14,5[5] a 16 m. Na podstawie porównań ze współczesnymi rekinami szacuje się, że u 16-metrowego megalodona głowa miała prawdopodobnie długość ok. 4,65 m, płetwa grzbietowa – ok. 1,62 m wysokości, a płetwa ogonowa – 3,85 m wysokości[6]. Megalodony cechowały się dużą zmiennością maksymalnych rozmiarów (zarówno w czasie geologicznym, jak i przestrzeni). Ponadto dobór naturalny premiował duże rozmiary, co prowadziło do zwiększania się rozmiarów ciała w czasie ewolucji gatunku[7].
Megalodon był drapieżnikiem polującym prawdopodobnie na wieloryby i inne duże ssaki morskie, mógł też polować na inne rekiny, ale tych przypuszczeń nie udało się udowodnić. Był szeroko rozprzestrzeniony w morzach mioceńskich.
Rodzaj Carcharodon, wyodrębniony w kredzie, obecnie reprezentowany jest jedynie przez żarłacza białego. Megalodon został zaklasyfikowany do tego rodzaju jako przypuszczalny przodek żarłacza białego[8]. Nowsze badania filogenetyczne wskazują jednak, że megalodon należy do odrębnej linii ewolucyjnej lamnokształtnych – Otodontidae. W związku z tym obecnie klasyfikowany jest albo w rodzaju Otodus[5][6], albo Carcharocles[7].
-
Megalodon w pogoni za Eobalaenoptera. -
Rekonstrukcja Deana Bashforda z 1909 r. -
Ząb megalodona w porównaniu z zębami żarłacza białego
Odniesienia w kulturze
Megalodon pojawia się w wielu dziełach kultury, w tym serii powieści Meg Steve'a Altena i jej filmowej adaptacji z 2018 roku, oraz w 22. odcinku serialu animowanego Głębia[9][10].
Przypisy
- ↑ John Clay Bruner. El Tiburón "Megadiente" Carcharodon megalodon "De dientes duros y enormes". „Mundo Marino Revista Internacional de Vida Marina”. 1997 (5), s. 6–11, 1997. (hiszp.). Artykuł w tłumaczeniu na język angielski.
- ↑ Peter Klimley, David Ainley: Great White Sharks: The Biology of Carcharodon carcharias. Academic Press, 1996. ISBN 0-12-415031-4.
- ↑ Mark Renz: Megalodon: Hunting the Hunter. PaleoPress, 2002. ISBN 0-9719477-0-8.
- ↑ Steven Alter: Megalodon. Fossil News – Journal of Amateur Paleontology, 1997. [dostęp 2009-04-10]. (ang.).
- ↑ a b Kenshu Shimada, Martin A. Becker, Michael L. Griffiths. Body, jaw, and dentition lengths of macrophagous lamniform sharks, and body size evolution in Lamniformes with special reference to 'off-the-scale' gigantism of the megatooth shark, Otodus megalodon. „Historical Biology”, 2020. DOI: 10.1080/08912963.2020.1812598. (ang.).
- ↑ a b Jack A. Cooper, Catalina Pimiento, Humberto G. Ferrón, Michael J. Benton. Body dimensions of the extinct giant shark Otodus megalodon: a 2D reconstruction. „Scientific Reports”. 10, 14596, 2020. DOI: 10.1038/s41598-020-71387-y. (ang.).
- ↑ a b Catalina Pimiento, Meghan A. Balk. Body-size trends of the extinct giant shark Carcharocles megalodon: a deep-time perspective on marine apex predators. „Paleobiology”. 41 (3), s. 479–490, 2015. DOI: 10.1017/pab.2015.16. (ang.).
- ↑ Carcharodon versus Carcharocles: What's in a Name?. Biology of Sharks and Rays. [dostęp 2009-04-10]. (ang.).
- ↑ The Meg. [dostęp 2021-07-31].
- ↑ Głębia serial odc 22 ,,Dziwna Migracja". [dostęp 2021-07-31].
Linki zewnętrzne
Jack Cooper i Catalina Pimiento, Why did Megalodon go extinct? (ang.), kanał „TED-Ed” na YouTube, 3 lipca 2023 [dostęp 2024-10-05].
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.