Michałko

Michałko, właśc. Michał Michalewicz lub Michalski herbu Radwan[1] (data urodzenia i śmierci nieznana) – młynarz z okolic Tucholi, polski rotmistrz z okresu potopu szwedzkiego. Jedyny chłopski dowódca partyzancki tego okresu[2].

Szwedzi, po zajęciu Pomorza, w okresie potopu na siłę wcielali chłopów do swojego wojska. Michałko został również w ten sposób zaciągnięty, ale z nieznanych przyczyn umieszczono go w więzieniu w Pelplinie, skąd zbiegł i dość szybko zorganizował leśny oddział partyzancki walczący przeciw Szwedom. Złożony był on z chłopów, którzy silnie doświadczali szwedzkiego ucisku i chętnie w związku z tym przystawali do partyzantki, widząc w niej możliwość choćby częściowej samoobrony. Oddział Michałka atakował wyłącznie małe oddziały szwedzkie, dezorganizując linie zaopatrzeniowe w rejonie Tucholi, Chojnic i Człuchowa (Bory Tucholskie). Przy próbie kontrataków okupanta, oddział chował się pomiędzy lokalnymi bagnami i jeziorami[2].

Patrick Gordon tak pisał o Michałce w swoich pamiętnikach[1]:

...Nie będąc szlachcicem nie mógł spodziewać się świetnej kariery w wojsku polskim. Obdarzony jednak rzadkim męstwem, ambicją i duchem przedsiębiorczym pragnął koniecznie wyszczególnić się w wojnie i dobić się wyższego nad swe urodzenie losu. Wymknąwszy się przeto od Polaków, schronił się w lasy i w krótkim czasie zgromadził wokół siebie liczną bandę i rozpoczął w Prusach na własną rękę wojnę z najeźdźcami. Znając każdą ścieżkę, wąwozy i przesmyki wypadał co chwila na mniejsze oddziały, odcinał dowóz żywności i chwytał w zasadzki nawet najwyższych oficerów. Michałko napadał nagle jak grom to tu, to tam i znikał bez wieści, zanim jeszcze ochłonięto z pierwszego wrażenia. Poruszał się tak szybko ze swym korpusem, jak gdyby w jednej i tej samej chwili w kilku naraz dokazywał stronach. Powoli przyszło do tego, ze sama szlachta zapomniała o jego niskim pochodzeniu i garnęła się pod jego rozkazy.

Szczególna aktywizacja oddziału nastąpiła w drugiej połowie 1656, kiedy to działania zaczepne na Pomorzu rozwinął Stefan Czarniecki. Nadchodząca zima zmusiła chłopów do przemieszczenia się – zajęto dwa zamki: w Starogrodzie i Lipienniku, skąd szarpano drobne oddziały szwedzkie, do tego stopnia skutecznie, że Szwedzi postanowili zakończyć działalność Michałka i jego ludzi. 25 listopada 1656 kilka oddziałów rajtarów pod dowództwem obersztera Dracke i piechoty pod dowództwem oberszterlejtnanta Hamiltona (dwa działka) wyruszyło w stronę Starogrodu bronionego przez 80-osobową załogę polską. Z uwagi na brak prochu i wody Michałko rozpoczął pertraktacje, w wyniku których miał odejść wolno z zamku, a jego ludzie mieli zostać ponownie włączeni do szwedzkiej armii. Słowa dotrzymano odnośnie do załogi, natomiast samego Michałka aresztowano i osądzono w Malborku, skazawszy na karę śmierci. Wyroku nie wykonano, gdyż sława Michałka dotarła do króla Jana Kazimierza, który doprowadził do wymiany chłopskiego przywódcy na kilku szwedzkich oficerów. Król docenił bojowe zasługi Michałka i mianował go rotmistrzem, a na Sejmie w 1658 nobilitował go do stanu szlacheckiego, nadając mu nazwisko Michał Michalewicz lub Michalski herbu Radwan. Michałko zorganizował wówczas nową grupę wojskową (chłopską) i przyłączył się do pułku Jana Fryderyka Sapiehy, nadal atakując mniejsze oddziały szwedzkie, niszcząc linie zaopatrzeniowe i przejmując korespondencję. Podczas tych walk Michałko ugodzony został kamieniem, co przysporzyło mu dotkliwej rany, ale po leczeniu powrócił do walki. Odbywał liczne manewry taktyczne, atakując w mało spodziewanych miejscach, jak np. pod Sztumem[2].

Po zakończeniu działań wojennych losy Michałka są niejasne. Prawdopodobnie Jan Kazimierz nadał mu wieś w ekonomii malborskiej[2].

Osoba Michałka pojawia się w Potopie autorstwa Henryka Sienkiewicza, jednak postać ta różni się znacząco od historycznej (jest plebańskim sługą)[2].

Przypisy

  1. ↑ a b Robert Piątkowski: 5 minut z legendą – Rotmistrz Michałko
  2. ↑ a b c d e Wiktor Zybajło: Michałko – chłopski rotmistrz z Borów Tucholskich. Dokumenty i relacje, w: Mówią Wieki, nr 10/1988, s. 33–35, ISSN 0580-0943.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya