Mocja
Mocja (od łac. motio „poruszanie, ruch”) – zjawisko zmiany rodzaju gramatycznego rzeczownika przez proces słowotwórczy w obrębie jednego leksemu[1][2], z reguły z rodzaju męskiego na żeński (feminatywy), występujący w przypadku imion i nazwisk, nazw zawodów i nazw zwierząt. Także różnorodność końcówek gramatycznych z powodu zmiany rodzaju[3].
Podstawowe sposoby to:
- sufiksacja (np. autor – autorka)[4],
- zmiana paradygmatu fleksyjnego (np. Stanisław – imię kobiece Stanisława).
Różnie rozpatruje się zjawisko mocji nazwisk, które bywa przedmiotem kontrowersji. Na przykład w standardowym języku czeskim mocja nazwisk jest dobrze ugruntowana i następuje za pomocą końcówki -ová, dodanej do nazwiska męża[5], natomiast w języku angielskim nie występuje nigdy. Rada Języka Polskiego zaleca zmianę końcówki tylko w przypadku nazwisk zakończonych na -ski, -cki, -dzki[6].
Mocja jest szczególnie produktywna w językach słowiańskich i częsta w germańskich – niemieckim i niderlandzkim, w innych językach europejskich występuje rzadko bądź w niewielkim stopniu, np. w języku angielskim: actor → actress[7]. W niektórych językach, np. hiszpańskim zmiana rodzaju może odbywać się bez mocji, ze zmianą rodzajnika[8]: el estudiante → la estudiante.
Zjawisko istnienia różnych wyrazów dla różnych płci, np. w parach: mężczyzna-kobieta, ojciec-matka, syn-córka, gdzie każdy z wyrazów ma inne podłoże językowe, nie jest uważane za przejaw mocji[9].
Przypisy
- ↑ Nagórko 2007 ↓, s. 88.
- ↑ mocja. [w:] Encyklopedia WIEM [on-line]. onet.pl. [dostęp 2016-03-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-26)].
- ↑ Mocja. [w:] Słownik języka polskiego PWN [on-line]. [dostęp 2017-12-26].
- ↑ Nagórko 2007 ↓, s. 238.
- ↑ Czeska emancypacja: „–ová” kontra równouprawnienie płci [online], Cafebabel [dostęp 2017-04-06] [zarchiwizowane z adresu 2016-06-25] (pol.).
- ↑ Nazwiska kobiet – współpraca z MSWiA [online], Rada Języka Polskiego [dostęp 2017-04-06].
- ↑ Jak wyrazić rodzaj żeński i rodzaj męski?. [w:] Langloo [on-line]. [dostęp 2017-12-26].
- ↑ Tworzenie rodzaju żeńskiego - język hiszpański. [w:] Język hiszpański [on-line]. [dostęp 2017-12-26].
- ↑ Ziková 2017 ↓.
Bibliografia
- Alicja Nagórko, Zarys gramatyki polskiej, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, ISBN 978-83-01-15390-8.
- Markéta Ziková, Přechylování, [w:] Petr Karlík, Marek Nekula, Jana Pleskalová (red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 [zarchiwizowane z adresu 2020-06-11] (cz.).
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.