Modryń

Modryń

wieś
Kościół Matki Boskiej Królowej Polski w Modryniu, dawna cerkiew unicka, następnie prawosławna
Państwo	Polska
Województwo	lubelskie
Powiat	hrubieszowski
Gmina	Mircze
Liczba ludności (2011)	236[2][3]
Strefa numeracyjna	84
Kod pocztowy	22-530[4]
Tablice rejestracyjne	LHR
SIMC	0895190[5]
Położenie na mapie gminy Mircze Modryń
Położenie na mapie Polski Modryń
Położenie na mapie województwa lubelskiego Modryń
Położenie na mapie powiatu hrubieszowskiego Modryń
50°40′44″N 23°53′32″E/50,678889 23,892222[1]
Multimedia w Wikimedia Commons

Modryń – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie hrubieszowskim, w gminie Mircze^[5][6]. Leży przy drodze nr DW844.

W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Modryń, po jej zniesieniu w gromadzie Mircze. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wieś stanowi sołectwo gminy Mircze^[7]. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 266 mieszkańców i była jedenastą co do wielkości miejscowością gminy^[8].

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Zmartwychwstania Pańskiego w Mirczu^[9].

Wieś wzmiankowana w 1396 r. Występuje początkowo pod nazwą Modryń Wielki. W okresie XV-XVII w. stanowi część starostwa hrubieszowskiego. Zaś w początkach XVIII w. przyłączona zostaje do dóbr starostwa grabowieckiego. W 1564 były tu: drewniana cerkiew prawosławna i karczma. Na 5 łanach kmiecych (84 ha) siedziało wówczas 21 kmieci Wieś dawała dochodu rocznego 56 zł. 2 gr^[10]. W końcu XVIII w. władze austriackie sprzedały ją w ręce prywatne. W 1825 r. do pułkownika Michała Koźmińskiego, później do Milowiczów, do nich jeszcze w 1905 roku^[10]. W 1827 r. wieś liczyła 65 domów i 368 mieszkańców^[11]. Natomiast spis z r. 1921 stwierdzał 89 domów oraz 504 mieszkańców, w tym 37 Żydów i 402 Ukraińców.

24 grudnia 1943 r. wieś została częściowo spalona przez oddział Batalionów Chłopskich pod dowództwem Stanisława Basaja "Rysia". Zginęło 22 ukraińskich mieszkańców Modrynia, w tym kobieta i dziecko^[12]. Według opracowania zbiorowego dziejów gminy Mircze dwa plutony z oddziału „Rysia” przyszły z pomocą napadniętej przez bojówkę UPA polskiej ludności w Modryniu-Kolonii, a w wyniku potyczki zginęło 14 Ukraińców i 7 Polaków. Partyzanci zdobyli na wrogu 3 kb^[13]. Igor Hałagida nie wspomina o walce, opisując zdarzenie jako napad na wieś^[12]. Według relacji proboszcza miejscowej parafii prawosławnej, przesłanej biskupowi chełmskiemu Hilarionowi, "o godzinie 22.00 w pobliżu cerkwi i budynków parafialnych, w kierunku na szosę, wieś i mleczarnię, rozpoczęła się strzelanina. Wielka banda rzuciła się na wieś i na ludzi, którzy zgromadzili się tu na noc z innych ulic. Niemal we wszystkich chałupach domach wybito szyby w oknach i powyłamywano ramy". Z kolei według wspomnień ukraińskiego mieszkańca Witalija Siwaka: "Wieczorem, na Wigilię, na podwórzu była mgła. Jutro - katolickie Boże Narodzenie. Trwamy w naprężonej ciszy, tylko w lasach słychać pojedyncze strzały. [...] Zaczęli schodzić się sąsiedzi. Zgasili lampę. Wartownicy poszli pilnować, gdzieś o północy wszedł ojciec; powiedział: "wstawajcie, we wsi strzelanina". Zerwaliśmy się. Wybiegliśmy na dwór. Nie pamiętam kto to zaproponował, ale kobity z dziećmi (w tym my z bratem) pobiegliśmy w kierunku Hanuszówki. Wtedy było niemało śniegu i my, przebijając się przez zaspy, przez rowy i błoto biegliśmy nie zastanawiając się nad tym, że na Hanuszówce mogą nas bandyci powystrzelać. Strach zastąpił rozum. Biegliśmy i biegliśmy. Gdy byliśmy na miejscu zobaczyliśmy dwie łuny nad Modryniem"^[14].

Nocą 12 lutego 1944 roku nacjonaliści ukraińscy z Ukraińskiej Samoobrony Narodowej dokonali napadu na młyn, gdzie na noc chronili się miejscowi Polacy. Nacjonaliści wymordowali cały personel młyna wraz z ukrytą tam ludnością a następnie podpalili młyn i kilka przyległych zabudowań. Z ponad 30 znajdujących się tam ludzi ocalała tylko jedna osoba. Ofiarą Ukraińców tej nocy były jeszcze dwie inne osoby z gospodarstwa położonego w pobliżu młyna."^[15].

11 marca 1944 r. Modryń został zaatakowany przez oddziały Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich w ramach skoordynowanego uderzenia na ukraińskie wsie w powiecie hrubieszowskim, podczas którego zniszczono również Sahryń, Szychowice, Turkowice, Łasków i Miętkie^[16][12]. Zginęło 26 osób, w tym 12 kobiet i jedno dziecko^[12].

• Modryń
• 
  Kościół nocą
  (wrzesień 2011 r.)
• 
  Cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej

• Modryń-Kolonia

• WiesławW. Bondyra WiesławW., Słownik historyczny miejscowości województwa zamojskiego, Lublin - Zamość 1993, oai:biblioteka.teatrnn.pl:8806 [dostęp 2019-03-07] .