Moedor

Moedor lub moidor (fr. moedore, moïdore, zanglicyzowane moidor od zniekształconego port. moeda de ouro – dosł. „złota moneta”) – potoczna nazwa portugalskiej wysokowartościowej monety złotej z ostatniej ćwierci XVII i pierwszej połowy XVIII w., funkcjonująca w handlu międzynarodowym.

Stanowiąc kontynuację portugała w czasach panowania dynastii Bragança, moedor emitowany był w obiegu pieniężnym Portugalii i Brazylii w latach 1640-1732. Podobnie do poprzednika, na awersie nosił herb królestwa, a na odwrocie krzyż wraz z mottem „In hoc signo vinces”. W 1642 bity był z 22-karatowego złota[1]. Po wprowadzeniu w 1662 r. cruzado jako podstawowej monety złotej w Portugalii, określenie moeda de ouro zaczęto odnosić do poczwórnego cruzado (= 1/5 dobrão) o wadze 13,77 g (przy zawartości złota 12,63 g), a równego 4000 réis (portugalskich realów). W 1668 przewartościowano moedor o 10% do 4400 realów, a później (1722) dokonano dalszego przewartościowania do 4800 réis[2].

W 1722 nazwę tę przeniesiono na złotą monetę wartości 1/10 dobrão[3] (5,378 g) o zawartości kruszcu 4,93 g. Podwójny moedor określano mianem lisbonine.

W zachodniej Europie oraz w Indiach Zachodnich (zwłaszcza na Barbados) moedor kursował długo po zaprzestaniu jego emisji. Na przełomie XVII/XVIII stulecia stanowił główną monetę złotą w Irlandii i (zachodniej) Anglii, odpowiadając tam wartości 27½ szylinga. Było to pośrednie następstwo traktatu w Methuen (1703) zawartego podczas hiszpańskiej wojny sukcesyjnej i skutkującego ujemnym bilansem handlowym Portugalii[4].

Wspominany niejednokrotnie w XVIII-wiecznej literaturze europejskiej – m.in. w Podróżach Guliwera Jonatana Swifta, Przypadkach Robinsona Kruzoe Daniela Defoe czy w Kandydzie Woltera.

Przypisy

  1. ↑ Moedor emitowany wcześniej jako „sztuka złota” (o wadze 3,82 g przy zawartości kruszcu 3,52 g) miał w 1575 r. wartość 500 realów. Próba kruszcu w nim wynosiła 23¾ karata, później obniżono ją do 22⅛ karata (cyt. wyłącznie za H. Fengler, G. Gierow, W. Unger, dz. cyt. poniżej).
  2. ↑ Według Helmuta Kahnta, dz. cyt. poniżej.
  3. ↑ Ślad tej nazwy zachowała dobra – współczesna waluta dawnej kolonii portugalskiej na Atlantyku, Wysp Św. Tomasza i Książęcej.
  4. ↑ W efekcie portugalskie monety złote napływały masowo do Wielkiej Brytanii, wchodząc tam do normalnego obiegu (H. Kahnt, dz. cyt.).

Bibliografia

  • H. Kahnt, Das große Münzlexikon von A bis Z, Regenstauf: H. Gietl Verlag, 2005, s. 287
  • H. Fengler, G. Gierow, W. Unger, Słowar’ numizmata, Moskwa: Izd. "Radio i swjaz’", 1993
  • C. C. Chamberlain, Guide to Numismatics, London: The English Universities Press, 1965, s. 105; 176.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya