Mononyk
| Mononykus | |||
| Perle i in., 1993 | |||
| |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Nadrząd | |||
| Rząd | |||
| Infrarząd | |||
| (bez rangi) | celurozaury | ||
| Rodzina | |||
| Rodzaj |
mononyk | ||
| Gatunki | |||
| |||
Mononyk (Mononykus) – rodzaj teropoda z rodziny alwarezaurów (Alvarezsauridae); jego nazwa znaczy "pojedynczy szpon".
Żył w okresie późnej kredy (ok. 75–70 mln lat temu) na terenach centralnej Azji. Długość ciała ok. 1–1,5 m, wysokość ok. 70 cm. Skamieniałości Mononykus znaleziono w Mongolii. Kiedy naukowcy odnaleźli jego szczątki, sądzili, że mają do czynienia z prymitywnym ptakiem. Zwierzę miało małe zęby oraz ogon kostny, ale z mostka wyrastał niewielki grzebień. Z pewnością mononyk nie potrafił latać. Należał on do alwarezaurów – tajemniczej grupy teropodów o niepewnych pochodzeniu i klasyfikacji. Początkowo ta grupa teropodów została uznana za spokrewnioną z kladem Ornithomimosauria[1]. Później zostały one uznane za przedstawicieli kladu Avialae a następnie za nielotne ptaki na podstawie kilku cech ptasich jak np. budowy mostka typowej dla ptaków paleognatycznych czy cech czaszki typowych dla neognatycznych. Wielu badaczy np. Ostrom (1994) czy Sereno (1997) skrytykowało przynależność alwarezaurów do kladu Avialae. Analiza Paula Serena z 1999 zaklasyfikowała alwarezaury jako bliżej spokrewnione z ornitomimozaurami niż ptakami[2]. Najstarsze alwarezaury nie mają owych cech uważanych za ptasie co dowodzi, że są powstały one w wyniku konwergencji, a nie zostały odziedziczone po wspólnych z ptakami przodkach. Po odkrycia Ceratonykus, autorzy jego opisu podali w wątpliwość przynależność alwarezaurów do teropodów[3], jednak to także spotkało się z krytyką[4]. Był opierzonym, szybko biegającym przedstawicielem celurozaurów. Większość małych dinozaurów z podrzędu teropodów miała długie kończyny przednie oraz długie i chwytne dłonie. Mononyk i jego krewni stanowili wyjątek. Mononyk miał bardzo sprawne kończyny tylne, natomiast przednie były bardzo krótkie, a dłonie zredukowane do jednego palca. Drugi palec kończyny przedniej jest trudnym do zauważenia niekształtnym tworem.
Przypisy
- ↑ Bonaparte, J.F. (1991). "Los vertebrados fosiles de la formacion Rio Colorado, de la ciudad de Neuquen y Cercanias, Creatcio Superior, Argentina” Rev. Mus. Agent. Cienc. “Bernadino Rivadavia”, Paleontol. 4:16-123.
- ↑ Sereno, Paul. (2001). "Alvarezsaurids: Birds or ornithomimosaurs?" “In: New Perspectives on the Origin and Early Evolution of Birds” Gauthier, Gall editors. Yale Peabody Museum
- ↑ Alifanov, V.R. and Barsbold, R. (2009). "Ceratonykus oculatus gen. et sp. nov., a new dinosaur (?Theropoda, Alvarezsauria) from the Late Cretaceous of Mongolia." Paleontol. Zh.
- ↑ Krytyka nieteropodowej tożsamości alwarezaurów. scienceblogs.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-03-16)]. (ang.)
Bibliografia
- Michael Brett – Surman: A Guides to DINOSAURS. Elipsa, 2004. ISBN 83-7265-053-5.
Linki zewnętrzne
- mononyk na dinozaury.com (pol.)
| Infrarzędy dinozaurów | |
|---|---|
| Era dinozaurów | |
| Dyscypliny powiązane |
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.