Moutya

Moutya^[a]

Niematerialne dziedzictwo kulturowe UNESCO
Moutya wykonywana na seszelskiej plaży (2018)
Państwo	Seszele
Typ	niematerialne dziedzictwo kulturowe
Numer ref.	01690
Region[b]	Afryka
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę	2021 na 16. sesji
brak współrzędnych
Multimedia w Wikimedia Commons
↑ Oficjalna nazwa wpisana na listę UNESCO ↑ Oficjalny podział dokonany przez UNESCO

Moutya^[1] – tradycyjny taniec praktykowany w Republice Seszeli położonej na Oceanie Indyjskim, wywodzący się z tradycji afrykańskich niewolników sprowadzonych na wyspy wraz z francuskimi osadnikami na początku XVIII wieku^[2].

W 2021 roku decyzją Międzyrządowego Komitetu ds. Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego seszelska moutya została wpisana na listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO^[3].

Moutya tańczona jest przede wszystkim na Wyspach Wewnętrznych (Mahé, Praslin i La Digue), a w mniejszym zakresie również na Wyspach Zewnętrznych^[3]. Na wyspie Mahé, największej wyspie Seszeli, wykonawcy tego tańca zamieszkują głównie tereny wiejskie w dystryktach Anse Boileau, Anse Royale, Beau Vallon i Port Glaud oddalonych od stolicy kraju, Victorii^[3].

Historia tańca sięga początku XVIII wieku, kiedy to na Seszele wraz z francuskimi osadnikami zaczęli przybywać niewolnicy z Afryki kontynentalnej, sprowadzani do pracy na plantacjach^[4]. W nocy spotykali się oni w lasach z dala od siedzib plantatorów, aby wykonywać taniec moutya, który stanowił dla nich pocieszenie w obliczu trudności i ubóstwa oraz formę oporu przeciwko niesprawiedliwości i zniewoleniu^[1][4]. Teksty śpiewanych podczas tańca pieśni stanowiły też formę wymiany informacji w obrębie społeczności^[3].

Moutya to zmysłowy taniec z prostą choreografią, który zarówno kiedyś, jak i współcześnie wykonywany jest na świeżym powietrzu przy ogniskach^[4]. Muzyka do tańca tworzona jest przy użyciu dużego płaskiego bębna z koźlej skóry, zwanego moutya, na którym grają głównie mężczyźni. Rytuał rozpoczyna się od podgrzania instrumentów nad płomieniem ogniska, po czym bębniarze nadają rytm, a stojący w tłumie mężczyźni inicjują różne tematy, zazwyczaj związane z kwestiami społecznymi, na które w wysokiej tonacji odpowiadają tancerki^[3]. Następnie kobiety i mężczyźni zaczynają wspólny taniec o umiarkowanym tempie, który obejmuje energiczne kopanie w ziemię oraz zmysłowe ruchy bioder, jednak bez dotykania się ciał^[3][1]. Z czasem, pod wpływem spożywanego alkoholu, głównie tradycyjnych piw baka i lapire, zarówno teksty pieśni, jak i taniec mają wydźwięk coraz bardziej erotyczny^[3].

Śpiewy podczas tańca wykonywane są w języku kreolskim seszelskim, jednym z języków urzędowych tego kraju. W 2019 roku istniało dziesięć aktywnych grup wykonujących ten taniec, składających się z bębniarzy, śpiewaków i tancerzy^[3]. Ze względu na wciąż zachowaną tradycyjną postać wykonywanego tańca, moutya pozostaje ważnym elementem seszelskiej tożsamości kulturowej^[4]. Praktykowana jest spontanicznie na wsiach, często pod koniec miesiąca, po otrzymaniu wypłaty, oraz podczas różnego rodzaju zgromadzeń, uroczystości i wydarzeń kulturalnych^[1].

Transmisja tradycji odbywa się na drodze nieformalnej poprzez wykonywanie tańca wśród lokalnych społeczności, a także w sposób formalny dzięki ciągłemu jej dokumentowaniu, badaniu oraz promowaniu^[1][4]. W niektórych szkołach odbywają się również zajęcia z tańca moutya dla dzieci^[3].