Nabój

Ten artykuł dotyczy amunicji. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Karabinowy nabój zespolony

Nabój (daw. patron) – jednostka amunicji zawierająca w jednym pakiecie wszystkie elementy niezbędne do nadania wystrzeliwanemu z broni palnej pociskowi energii kinetycznej lub do wytworzenia eksplozji[1][2].

Budowa

Budowa współczesnego naboju zespolonego

W skład naboju wchodzą[1][3]:

Podział

W najogólniejszym ujęciu naboje dzieli się na[4][3]:

  • naboje zespolone (scalone) w których wszystkie elementy pakietu stanowią integralną całość ładowaną do broni (współcześnie najpopularniejsze)
  • naboje rozdzielnego ładowania w których elementy pakietu umieszczane są w broni osobno (popularne do II połowy XIX w., współcześnie wykorzystywane niekiedy jeszcze w działach dużego kalibru – tzw. naboje składane)

Ze względu na przeznaczenie do typu broni wyróżnia się[4][3]:

Ze względu na specjalne przeznaczenie i budowę[4][3]:

Ponadto naboje ze względu na sposób zapłonu ładunku miotającego dzieli się na[4][3]:

  • Nabój rozdzielnego ładowania (patron)
    Nabój rozdzielnego ładowania (patron)
  • Nabój zespolony w łusce papierowej
    Nabój zespolony w łusce papierowej
  • Nabój zespolony w łusce metalowej
    Nabój zespolony w łusce metalowej
  • Nabój śrutowy
    Nabój śrutowy
  • Nabój szkolny
    Nabój szkolny
  • Naboje ślepe
    Naboje ślepe
  • Naboje artyleryjskie
    Naboje artyleryjskie
  • Artyleryjski nabój składany
    Artyleryjski nabój składany
  • Nabój bezłuskowy rozłożony na części
    Nabój bezłuskowy rozłożony na części

Historia

Pierwotnie ładowanie broni palnej było procesem bardzo czasochłonnym, a wszystkie elementy konieczne do wystrzelenia pocisku stanowiły odrębne elementy ekwipunku:

  • prochownica – jako pojemnik na zapas prochu, którego porcję należało każdorazowo odmierzać przed wsypaniem do lufy
  • prochowniczka – jako pojemnik na zapas prochu do podsypania panewki
  • przybitka – oddzielająca proch od pocisku w lufie
  • flejtuch – do utrzymania pocisku w lufie
  • pociski – w formie ołowianych kul trzymanych osobno

Mimo iż sytuacja taka trwała od początku wynalezienia broni palnej, to w okolicach XVII wieku w końcu opracowano system mogący usprawnić ten stan rzeczy – projektując pierwsze naboje stanowiące gotowe pakiety zawierające w sobie wszystkie te elementy (konieczne do oddania jednego strzału). Wynalezienie naboju, zrewolucjonizowało system ładowania broni palnej znacznie skracając cały proces.

Pierwszym rodzajem nabojów były naboje rozdzielnego ładowania[5] (tzw. patrony), w których po rozerwaniu papierowej łuski wszystkie elementy naboju umieszczano oddzielnie w broni (ze względu na specyfikę ładowania broni odprzodowej). Był to nadal proces czasochłonny, ale mimo to znacząco szybszy niż rozwiązania wcześniejsze. Znaczący postęp nastąpił w XIX wieku, za sprawą pojawienia się pierwszych naboi zespolonych[5] (początkowo w łusce papierowej) stosowanych w znacznie nowocześniejszej broni odtylcowej (głównie w karabinach iglicowych). Z czasem łuskę papierową zastąpiono metalową[5], co jeszcze bardziej usprawniło proces ładowania i niezawodność broni, a także umożliwiło projektowanie jej coraz bardziej zaawansowanych rodzajów (np. broń powtarzalna i automatyczna). Współcześnie naboje zespolone w łusce metalowej są zdecydowanie najpopularniejszym typem naboju. Pod koniec XX wieku, prowadzono również prace nad nowatorskimi nabojami bezłuskowymi, które nie zdobyły jednak szerszej popularności.

Zobacz też

Informacje w projektach siostrzanych
 Multimedia w Wikimedia Commons
 Definicje słownikowe w Wikisłowniku

Przypisy

  1. ↑ a b Mała Encyklopedia Wojskowa Tom 2 ↓, s. 360.
  2. ↑ Torecki 1982 ↓, s. 146.
  3. ↑ a b c d e Torecki 1982 ↓, s. 146–154.
  4. ↑ a b c d Mała Encyklopedia Wojskowa Tom 2 ↓, s. 360–363.
  5. ↑ a b c Kwaśniewicz 1987 ↓, s. 111.

Bibliografia

  • Mała Encyklopedia Wojskowa (K-Q). T. 2. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1970.
  • Stanisław Torecki: 1000 słów o broni i balistyce. Wyd. 3, popr. i uzup. Warszawa: Wyd. Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982. ISBN 83-11-06699-X.
  • Włodzimierz Kwaśniewicz: 1000 słów o dawnej broni palnej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1987. ISBN 83-11-07350-3.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya