Neotenia

Aksolotl – zdolna do rozrodu larwa ambystomy meksykańskiej (Ambystoma mexicanum)

Neotenia (gr. teínein ‘napinać’, ‘rozciągać’)[1] – zdolność płciowego rozmnażania się organizmów we wczesnych etapach ontogenezy (np. larw niektórych zwierząt), występująca w następstwie przyspieszonego w stosunku do reszty ciała rozwoju narządów rozrodczych[2] (neotenia pełna albo zupełna[3]), a także zatrzymanie u osobników dorosłych pewnych cech infantylnych[1] (neotenia niepełna albo niezupełna[3]). Neotenia jest szczególnym przypadkiem pedogenezy. U roślin neotenią nazywana jest zdolność do kwitnienia młodych roślin, tuż po skiełkowaniu. Występuje np. u komosy wielonasiennej[4].

Neotenia pełna występuje u płazów, czerwców, termitów[5].

Neotenia pełna u płazów wynika z braku reakcji tkanek larw na stymulujący przemianę larw hormon tarczycy (tyroksynę), przy normalnym jej rozwoju, bądź z niedorozwoju tarczycy. Wywołana jest także warunkami środowiskowymi, które hamują rozwój larw, np.: niską temperaturą lub brakiem pokarmu[1].

Współcześnie występuje też używanie terminu neotenia (wykraczające poza kategorię biologia rozrodu) jako zachowywanie cech osobników młodocianych przez osobniki dorosłe. Cecha ta jest charakterystyczna dla ludzi, jak i szympansów bonobo. Frans de Waal dostrzega ją „w naszej niesłabnącej skłonności do zabawy, dociekliwości i kreatywności, a także w naszej bujnej wyobraźni seksualnej”[6].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ a b c Multimedialna Encyklopedia Powszechna WIEM edycja 2006. Young Digital Poland S.A., 2006.
  2. ↑ Biologia. Multimedialna encyklopedia PWN Edycja 2.0. pwn.pl Sp. z o.o., 2008. ISBN 978-83-61492-24-5.
  3. ↑ a b Gady i płazy. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986, seria: Mały słownik zoologiczny.
  4. ↑ R. Jacques, E. Miginiac, Chenopodium Polyspermum, [w:] Handbook of Flowering, CRC Press, 1985 [dostęp 2025-09-12].
  5. ↑ Józef Razowski: Słownik entomologiczny. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987. ISBN 83-01-07907-X.
  6. ↑ Frans de Waal, Bonobo i ateista: w poszukiwaniu humanizmu wśród naczelnych, Krzysztof Kornas (tłum.), Kraków: Copernicus Center Press, 2014, ISBN 978-83-7886-086-0, OCLC 892602522.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya