Nolina

Nolina
Ilustracja
Nolina microcarpa
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

szparagowce

Rodzina

szparagowate

Rodzaj

nolina

Nazwa systematyczna
Nolina A. Michaux
Fl. Bor.-Amer. 1: 207. 19 Mar 1803[3]
Typ nomenklatoryczny

N. georgiana A. Michaux[3]

Multimedia w Wikimedia Commons
Nolina parryi
Nolina nelsoni

Nolina (Nolina A. Michaux) – rodzaj roślin z rodziny szparagowatych (Asparagaceae). Należy do niego 21[4], 23[5] lub nawet 30[6] gatunków. Zaliczane tu dawniej rośliny o zgrubiałej nasadzie pnia wyodrębniane są w rodzaj bokarnea Beaucarnea[4], w tym bokarnea odgięta B. recurvata, zwana noliną, często uprawiana jako roślina doniczkowa w klimacie umiarkowanym[7]. Do rodzaju nolina należą kserofity południowej części Ameryki Północnej[4], rosnące w środkowej i północnej części Meksyku oraz w południowo-wschodniej i południowo-zachodniej części USA (na północy po Karolinę Południową, Oklahomę, Kolorado i Nevadę)[6].

Liście niektórych gatunków (N. longifolia, N. microcarpa) wykorzystywane są do wyrobu mioteł, w plecionkarstwie i koszykarstwie[4]. Niektóre gatunki uprawiane są także jako ozdobne[4]. W cieplejszym klimacie umiarkowanym rosną w ogrodach m.in. N. longifolia i N. nelsonii znoszące spadki temperatur nawet do -12°C[8]. Ze względu na zawartość saponin sterydowych noliny są trujące dla owiec domowych[5].

Nazwa rodzaju upamiętnia francuskiego botanika i szkółkarza Abbé Nolina z XVIII wieku[9][10].

Morfologia

Pokrój
Rośliny wieloletnie o drewniejącej łodydze lub o pędzie skróconym i wówczas kępiaste. Słabo rozgałęzione[5], choć zwykle występujące w koloniach kilku lub wielu rozet. Pędy osiągają zwykle do 2,5 m wysokości[9]. Czasem pień bywa zgrubiały na poziomie gruntu lub już poniżej niego[5].
Liście
Skupione w gęstą rozetę u N. bigelovii osiągającą nawet do 3,6 m średnicy[11]. Liście równowąskie i siedzące, o nasadzie rozszerzonej. Blaszka gładka lub piłkowana na brzegu[9].
Kwiaty
Jednopłciowe i obupłciowe zebrane w okazałe wiechy[5]. Łodyga kwiatonośna osiąga od 0,5 do 2,5 m wysokości, a sam kwiatostan od 0,3 do 1,8 m. Kwiaty skupione po 2–5 w węzłach wsparte są odpadającymi, rzadziej trwałymi przysadkami. Okwiat z 6 białymi lub kremowymi listkami osiągającymi tylko 1,3 do 5 mm długości, na końcach szczeciniasto gruczołowatymi. Zalążnia górna, trójkomorowa[5][9].
Owoce
Trójkomorowe torebki zawierające nieliczne (1–3), kulistawe nasiona[5]. Torebki są często rozdęte[9] i oskrzydlone[5]. Ściany cienkie lub grube, ząbkowane u dołu i na szczycie owocu, pękają zwykle nieregularnie[9].

Systematyka

Rodzaj z rodziny szparagowatych Asparagaceae reprezentujący podrodzinę Nolinoideae Burnett, a w jej obrębie plemię Nolineae S. Watson[2] (tworzy je wspólnie z rodzajami bokarnea Beaucarnea, Dasylirion i Calibanus)[5]. Plemię to w niektórych ujęciach było wyodrębniane jako rodzina Nolinaceae Nakai[2][5].

Wykaz gatunków (nazwy zweryfikowane według Plants of the World Online)[6]

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. ↑ a b c Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2019-12-10] (ang.).
  3. ↑ a b Nolina. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-12-10].
  4. ↑ a b c d e David J. Mabberley, Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 631, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200.
  5. ↑ a b c d e f g h i j K.Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. III. Flowering Plants. Monocotyledons. Lilianae (except Orchidaceae). Berlin, Heidelberg: Springer, 1998, s. 395.
  6. ↑ a b c Nolina Michx.. [w:] Plants of the World Online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2019-12-10].
  7. ↑ Małgorzata Augustyn: Rośliny pokojowe. Poznań: Wydawnictwo Publicat, 2006, s. 69. ISBN 978-83-245-0950-8.
  8. ↑ Will Giles: Encyclopedia of Exotic Plants for Temperate Climates. Portland, Or.: Timber Press, 2007, s. 162–164. ISBN 978-0-88192-785-6.
  9. ↑ a b c d e f William J. Hess: Nolina. [w:] Flora of North America [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2019-12-10].
  10. ↑ Umberto Quattrocchi: CRC World Dictionary of Plant Nmaes: Common Names, Scientific Names, Eponyms, Synonyms, and Etymology. CRC Press, 1999, s. 1829. ISBN 978-0-8493-2677-6.
  11. ↑ Fred Dortort: Guide to Succulent Plants of the World. Portland: Timber Press, 2017, s. 312. ISBN 978-0-88192-995-9.
  12. ↑ Ludmiła Karpowiczowa (red.): Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973, s. 108.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya