Nowe latko
Nowe latko – dawne pieczywo obrzędowe noworoczne wypiekane na Kurpiach, Podlasiu, Warmii i Mazurach[1].
Historia
Pieczywo miało kształt krążków, w środku których umieszczało się postać ludzką, a wokoło niej przyklejano małe figurki przedstawiające zwierzęta (zarówno hodowlane, jak i dziko żyjące). Na Kurpiach postać ludzka miała kształt myśliwego, pasterza, gospodarza lub gospodyni[1][2]. Czasami w tym miejscu wstawiano figurki Świętej Rodziny, anioła, kobiety tulącej dziecko[3]. Zwierzęta lepiono w kształcie różnych zwierząt: krów, koni, owiec, jeleni, kur i kaczek[4]. Na Kaszubach i Mazurach nowe latko miało formę drzewka owocowego[3].
Nowe latka pieczono w wigilię Nowego Roku lub na Trzech Króli i zawieszano w eksponowanym miejscu domostwa (np. na domowym ołtarzyku czy wśród świętych obrazów) celem zapewnienia pomyślności w nadchodzącym roku[1]. Adam Chętnik notował zawieszenie nowego latka u pułapu[5].
W 2020 roku na wniosek depozytariuszy dziedzictwa ze Stowarzyszenia Artystów Kurpiowskich wypiek byśków i nowych latek Kurpiów Puszczy Zielonej został wpisany na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Wpis przygotowano dzięki współpracy między Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce i powiatem ostrołęckim[6].
Galeria
-
Ujęcie z przodu -
Ujęcie z boku -
Ujęcie z tyłu -
Ujęcie z boku
Przypisy
- ↑ a b c Barbara Ogrodowska, Zwyczaje, obrzędy i tradycje w Polsce, Verbinum, Warszawa 2001.
- ↑ Stefania Krzysztofowicz, O sztuce ludowej w Polsce, 1972, s. 142, ISBN 8602543691565 (pol.).
- ↑ a b Jacek Olędzki, Konkursowe noworoczne pieczywo kurpiowskie, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa”, 16 (4), 1962, s. 239–241.
- ↑ Maria Weronika Kmoch, Zima na Kurpiach Zielonych: Adwent, Boże Narodzenie, sylwester, nowy rok, zapusty [online] [dostęp 2022-08-06].
- ↑ Adam Chętnik, Pożywienie Kurpiów. Jadło i napoje zwykłe, obrzędowe i głodowe, Polska Akademia Umiejętności, 1936, s. 102–103 [dostęp 2022-08-06].
- ↑ Kurpiowskie byśki i nowe latka na Krajowej Liście Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego [online], TerazOstroleka.pl, 15 grudnia 2020 [dostęp 2022-07-19].
Linki zewnętrzne
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.