Nycticorax

	Nycticorax
	T. Forster, 1817
	; Ślepowron zwyczajny (N. nycticorax)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	pelikanowe
Podrząd	czaplowce
Rodzina	czaplowate
Podrodzina	czaple
Rodzaj	Nycticorax
	Typ nomenklatoryczny
	Nycticorax infaustus T. Forster, 1817 (= Ardea nycticorax Linnaeus, 1758)
Synonimy
	Maridus C.T. Wood, 1837; Nyctiardea Swainson, 1837; Scotaeus Keyserling & Blasius, 1840; Nycterodius Macgillivray, 1842; Megaphoyx Hachisuka, 1937;
	Maridus C.T. Wood, 1837; Nyctiardea Swainson, 1837; Scotaeus Keyserling & Blasius, 1840; Nycterodius Macgillivray, 1842; Megaphoyx Hachisuka, 1937;
Gatunki
	8 gatunków (w tym 6 wymarłych) – zobacz opis w tekście
	8 gatunków (w tym 6 wymarłych) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Nycticorax – rodzaj ptaków z podrodziny czapli (Ardeinae) w obrębie rodziny czaplowatych (Ardeidae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące na wszystkich kontynentach z wyjątkiem rejonów antarktycznych^[8].

Morfologia

Długość ciała 55–65 cm, rozpiętość skrzydeł 95–116 cm; masa ciała 278–1100 g^[8].

Systematyka

Etymologia

Nycticorax: epitet gatunkowy Ardea nycticorax Linnaeus, 1758; łac. nycticorax, nycticoracis „nieznany ptak”, prawdopodobnie sowa, od gr. νυκτικοραξ nuktikorax, νυκτικορακος nuktikorakos „złowróżbny ptak” wspomniany przez Arystotelesa, Hezychiusza i innych autorów, prawdopodobnie jakiś rodzaj sowy, ale długo wiązany ze ślepowronem, od gr. νυξ nux, νυκτος nuktos „noc”; κοραξ korax, κορακος korakos „kruk”, od κρωζω krōzō „krakać”^[9].
Maridus: być może nazwa klasyczna, ale bardziej prawdopodobne, że jest to fantazyjna interpretacja nazwy, na którą Wood natknął się w literaturze (por. Myrddin lub Merlin, legendarny prorok, bard i czarodziej; łac. Maridunum lub Moridunum „Carmarthen”, Walia)^[10]. Gatunek typowy: Maridus luteus C.T. Wood, 1837 (= Ardea nycticorax Linnaeus, 1758).
Nyctiardea: gr. νυκτι- nukti- „nocny”, od νυξ nux, νυκτος nuktos „noc”; łac. ardea „czapla”^[11]. Gatunek typowy: Ardea nycticorax Linnaeus, 1758.
Scotaeus: gr. σκοταιος skotaios „w ciemności” od σκοτος skotos „ciemność”^[12]. Gatunek typowy: Ardea nycticorax Linnaeus, 1758.
Nycterodius: gr. νυξ nux, νυκτος nuktos „noc”; ερωδιος erōdios „czapla”^[13]. Gatunek typowy: Nycterodius nycticorax Macgillivray, 1842 (= Ardea nycticorax Linnaeus, 1758).
Megaphoyx: gr. μεγας megas, μεγαλη megalē „wielki”; φωυξ phōux „czapla”^[14]. Gatunek typowy: Ardea megacephala A. Milne-Edwards, 1873.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[15]:

Nycticorax duboisi (Rothschild, 1907) – ślepowron duży – takson wymarły przed 1700 rokiem^[16]
Nycticorax mauritianus (E. Newton & Gadow, 1893) – ślepowron maurytyjski – takson wymarły pod koniec XVII wieku^[17]
Nycticorax megacephalus (A. Milne-Edwards, 1873) – ślepowron wielkogłowy – takson wymarły w XVIII wieku^[18]
Nycticorax nycticorax (Linnaeus, 1758) – ślepowron zwyczajny
Nycticorax caledonicus (J.F. Gmelin, 1789) – ślepowron rdzawy
Nycticorax olsoni Ashmole, Simmons & Bourne, 2003 – takson wymarły w XVI wieku
Nycticorax fidens Brodkorb, 1963 – późny miocen, McGehee Farm, USA (skamielina)
Nycticorax kalavikai Steadman, Worthy, Anderson & Walter, 2000 – wyspa Niue, takson wymarły

Przypisy

↑ Nycticorax, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ J.I.M. Forster: A synoptical catalogue of British birds; intended to identify the species mentioned by different names in several catalogues already extant. Forming a book of reference to Observations on British ornithology. London: Printed by and for Nichols, son, and Bentley, 1817, s. 59. (ang.).
↑ Ch.T. Wood: The ornithological guide: in which are discussed several interesting points in ornithology. London: Whittaker, 1835, s. 201. (ang.).
↑ W. Swainson: On the natural history and classification of birds. Cz. 2. London: John Taylor, 1837, s. 354, seria: Cabinet cyclopaedia. Natural history. (ang.).
↑ A. Keyserling & J.H. Blasius: Die wirbelthiere Europa’s. Braunschweig: F. Vieweg und sohn, 1840, s. lxxx, 220. (niem.).
↑ W. Macgillivray: A manual of British ornithology: being a short description of the birds of Great Britain and Ireland, including the essential characters of the species, genera, families, and orders. Cz. 2. London: Scott, Webster, and Geary, 1842, s. 126. (ang.).
↑ M. Hachisuka. On the flightless heron of Rodriguez. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 50, s. 148, 1937. (ang.).
↑ ^a ^b D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Herons, Egrets, and Bitterns (Ardeidae), version 1.0. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020. DOI: 10.2173/bow.ardeid1.01. [dostęp 2020-05-24]. (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Nycticorax [dostęp 2025-12-29] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Maridus [dostęp 2025-12-29] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Nyctiardea [dostęp 2025-12-29] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Scotaeus [dostęp 2025-12-29] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Nycterodius [dostęp 2025-12-29] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Megaphoyx [dostęp 2025-12-29] .
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Ardeinae Leach, 1820 – czaple (wersja: 2024-09-18). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-29].
↑ BirdLife International, Nycticorax duboisi, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2016-1 [dostęp 2016-08-30] (ang.).
↑ BirdLife International, Nycticorax mauritianus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2016-1 [dostęp 2016-08-30] (ang.).
↑ BirdLife International, Nycticorax megacephalus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2016-1 [dostęp 2016-08-30] (ang.).

Bibliografia

The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[itis-1] Nycticorax, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Forster-2] J.I.M. Forster: A synoptical catalogue of British birds; intended to identify the species mentioned by different names in several catalogues already extant. Forming a book of reference to Observations on British ornithology. London: Printed by and for Nichols, son, and Bentley, 1817, s. 59. (ang.).

[Wood-3] Ch.T. Wood: The ornithological guide: in which are discussed several interesting points in ornithology. London: Whittaker, 1835, s. 201. (ang.).

[Swainson-4] W. Swainson: On the natural history and classification of birds. Cz. 2. London: John Taylor, 1837, s. 354, seria: Cabinet cyclopaedia. Natural history. (ang.).

[Keyserling&Blasius-5] A. Keyserling & J.H. Blasius: Die wirbelthiere Europa’s. Braunschweig: F. Vieweg und sohn, 1840, s. lxxx, 220. (niem.).

[Macgillivray-6] W. Macgillivray: A manual of British ornithology: being a short description of the birds of Great Britain and Ireland, including the essential characters of the species, genera, families, and orders. Cz. 2. London: Scott, Webster, and Geary, 1842, s. 126. (ang.).

[Hachisuka-7] M. Hachisuka. On the flightless heron of Rodriguez. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 50, s. 148, 1937. (ang.).

[Winkler&inni-8] D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Herons, Egrets, and Bitterns (Ardeidae), version 1.0. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020. DOI: 10.2173/bow.ardeid1.01. [dostęp 2020-05-24]. (ang.).

[9] The Key to Scientific Names ↓, Nycticorax [dostęp 2025-12-29] .

[10] The Key to Scientific Names ↓, Maridus [dostęp 2025-12-29] .

[11] The Key to Scientific Names ↓, Nyctiardea [dostęp 2025-12-29] .

[12] The Key to Scientific Names ↓, Scotaeus [dostęp 2025-12-29] .

[13] The Key to Scientific Names ↓, Nycterodius [dostęp 2025-12-29] .

[14] The Key to Scientific Names ↓, Megaphoyx [dostęp 2025-12-29] .

[Mielczarek&Kuziemko-15] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Ardeinae Leach, 1820 – czaple (wersja: 2024-09-18). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-29].

[iucn3-16] BirdLife International, Nycticorax duboisi, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2016-1 [dostęp 2016-08-30] (ang.).

[iucn1-17] BirdLife International, Nycticorax mauritianus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2016-1 [dostęp 2016-08-30] (ang.).

[iucn2-18] BirdLife International, Nycticorax megacephalus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2016-1 [dostęp 2016-08-30] (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]