ORP Bug

ORP Bug
Ilustracja
Siostrzany okręt desantowy ORP „San” w latach 60. XX wieku
Klasa

okręt desantowy

Projekt

770

Oznaczenie NATO

Polnocny-A class

Historia
Stocznia

Stocznia Północna im. Bohaterów Westerplatte, Gdańsk Polska

Położenie stępki

2 stycznia 1962

Wodowanie

11 października 1963

 Marynarka Wojenna (PRL)
Wejście do służby

4 stycznia 1964

Wycofanie ze służby

20 grudnia 1989

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność

standardowa: 704 tony
pełna: 751 ton

Długość

całkowita: 73 metry

Szerokość

8,52 metra

Zanurzenie

0,9–1,85 metra

Napęd
2 silniki wysokoprężne 40D o łącznej mocy 3240 kW (4400 KM)
2 śruby
Prędkość

18,5 węzła

Zasięg

1000 Mm przy prędkości 16 węzłów

Sensory
radar Doniec
radar kierowania ogniem artylerii MR-104 „Ryś”
system rozpoznawczy „swój” Chrom-K
Uzbrojenie
1 zdwojone stanowisko AK-230 kal. 30 mm
2 wyrzutnie niekierowanych pocisków rakietowych WM-18 kal. 140 mm
Załoga

42

ORP Bug – polski średni okręt desantowy (ODS) z okresu zimnej wojny, jedna z dziewięciu zbudowanych dla Polski jednostek projektu 770D. Okręt mierzył 73 metry długości, 8,52 metra szerokości i miał zanurzenie od 0,9 do 1,85 metra, a jego wyporność pełna wynosiła 751 ton. Uzbrojony był w podwójny zestaw armat automatycznych AK-230 kalibru 30 mm i dwie wyrzutnie niekierowanych pocisków rakietowych kalibru 140 mm, mogąc zabrać na pokład maksymalnie pięć czołgów T-54 lub PT-76.

Okręt został zwodowany 11 października 1963 roku w Stoczni Północnej im. Bohaterów Westerplatte w Gdańsku, a do służby w Marynarce Wojennej wcielono go 4 stycznia 1964 roku. Intensywnie eksploatowana jednostka, oznaczona numerami taktycznymi 892, 825 i 847 większość okresu służby spędziła w 2. Brygadzie Okrętów Desantowych 8. Flotylli Obrony Wybrzeża w Świnoujściu. ORP „Bug” został skreślony z listy floty po ponad 25-letnim czasie użytkowania w grudniu 1989 roku.

Projekt i budowa

Głównym zadaniem polskiej Marynarki Wojennej przydzielonym przez ZSRR w ramach istniejącego od 1955 roku Układu Warszawskiego w planowanych działaniach ofensywnych przeciwko NATO był współudział w operacji desantowej na Półwysep Jutlandzki, co umożliwiłoby opanowanie Cieśnin Duńskich i wyjście na Morze Północne[1][2]. Wobec braku nowoczesnych środków desantowych, w 1957 roku w gdańskim Centralnym Biurze Konstrukcji Okrętowych nr 2 (CBKO-2) rozpoczęto prace nad projektem okrętu desantowego dla polskiej Marynarki Wojennej, noszącym numer 765 i nazwę kodową Orkan[3][4]. W 1959 roku Polska dostała od ZSRR wytyczne i wymagania do zbudowania średniego okrętu desantowego na potrzeby swojej marynarki, znacznie różniące się od polskiego projektu, nad którym prace zostały przerwane[5][6]. Pierwszy wariant nowego, dostosowanego do radzieckich wymagań projektu o numerze 770 został opracowany pod kierunkiem mgra inż. Stanisława Wojnowskiego w czerwcu 1960 roku, jednak zarówno ten, jak i dwa następne nie uzyskały akceptacji; dopiero czwarty, o symbolu 770D został przyjęty przez stronę radziecką do realizacji[4][7]. Jednostka miała być średniej wielkości okrętem desantowym (ODS) przeznaczonym do transportu sprzętu bojowego i jego desantowania w rejonach obejmujących wszystkie teatry działań marynarki ZSRR z wyjątkiem Oceanu Spokojnego[8][9]. Jednopokładowy okręt miał mieć zdolność pływania przy stanie morza 6 i desantowania przy stanie morza 2, a jego ładownia mogła zmieścić sprzęt wojskowy o masie 183 ton w postaci czterech czołgów ciężkich (IS-2) albo pięciu średnich (T-34/85) lub pływających (PT-76), a zamiennie także trzech haubic kalibru 122 lub 152 mm, dziewięciu samochodów ciężarowych (ZiS-151) i 19 samochodów terenowych (GAZ-69)[8][9]. Zamówienie na budowę jednostek projektu 770D zostało ulokowane w Stoczni Północnej im. Bohaterów Westerplatte w Gdańsku, która 15 lipca 1961 roku rozpoczęła prace nad okrętem prototypowym o numerze stoczniowym 770D/1, który po wejściu do służby we Flocie Czarnomorskiej w 1962 roku otrzymał oznaczenie SDK-22[9][10]. Wkrótce w stoczni rozpoczęto budowę serii kolejnych 14 okrętów, z których dziewięć miało trafić pod polską banderę (jednostki z numerami stoczniowymi 770D/5, 6, 7, 10, 11, 12, 13, 14 i 15)[9][11].

Przyszły ORP „Bug” zbudowany został w Stoczni Północnej im. Bohaterów Westerplatte w Gdańsku (numer stoczniowy 770D/6)[12][13]. Stępkę okrętu położono 2 stycznia 1962 roku, a zwodowany został 11 października 1963 roku[12][13]. Jednostka otrzymała nazwę rzeki związanej z historią polskiej wojskowości – Bugu[14]. Cena okrętu bez uzbrojenia wynosiła około 58 mln złotych[15].

Dane taktyczno-techniczne

Zestaw artyleryjski AK-230 eksponowany w Parku Militarnym Muzeum Wojska w Białymstoku

Jednostka była płaskodennym okrętem desantowym średniej wielkości[16][17]. Długość całkowita wynosiła 73 metry (70 metrów między pionami), szerokość 8,52 metra i zanurzenie od 0,9 metra na dziobie do 1,85 metra na rufie[18][19]. Wykonany ze stali, całkowicie spawany kadłub jednostki miał na tępym dziobie dwuskrzydłowe, otwierane na boki wrota o wymiarach 3,7 × 3,26 metra, przez które za pomocą opuszczanej i wysuwanej rampy zjazdowej odbywał się wyładunek sprzętu wojskowego[20]. Mechanizm otwierania wrót i opuszczania rampy napędzany był za pomocą wyciągarek elektrycznych poprzez system linowy[11]. W przebiegającym niemal na całej długości kadłuba dnie podwójnym mieściły się zbiorniki balastowe, paliwa i wody[15]. Większa część pokładu nie miała zabudowy z powodu znajdujących się na nim przesuwnych dwóch luków do ładowni, o wymiarach 15 × 2,7 metra na dziobie i 3 × 2,7 metra w części rufowej, lecz w wolnych miejscach znajdowała się duża liczba pojemników zawierających pneumatyczne tratwy ratunkowe[21][22]. Ładownia miała długość 41,8 metra, szerokość 5,3 metra i wysokość 3,36 metra[21][23]. Na lewej burcie znajdowała się winda kotwiczna służąca do obsługi jednej, umieszczonej w kluzie kotwicy[24]. Kadłub za ładownią podzielony był na cztery przedziały wodoszczelne, przy założeniu dwuprzedziałowej niezatapialności[25]. W pierwszym, dwukondygnacyjnym przedziale znajdowały się pomieszczenia oficerskie i podoficerskie, centrala artyleryjska, pomieszczenie z logiem, echosondą i żyroskopem oraz pomieszczenie dla żołnierzy desantu[15][26]. W drugim przedziale znajdowała się siłownia okrętowa, w której oprócz silników głównych i agregatów prądotwórczych znajdował się kocioł parowy; w trzecim pomieszczenia załogi i żołnierzy desantu, a czwarty (skrajnik rufowy), zajmowała maszyna sterowa[15][26]. Rufa zakończona była pawężą, do której zamocowano dodatkową kotwicę mogącą służyć do awaryjnego ściągnięcia jednostki z plaży, gdyby zawiódł system oparty na zbiornikach balastowych[27].

Na pokładzie w części rufowej znajdowała się wykonana z hydronalium nadbudówka z masztem i niewielkim, opływowym kominem, a za nią umiejscowiono urządzenia kotwiczne i łódź ratunkową wraz z żurawikami[28]. Dolna kondygnacja nadbudówki mieściła barbetę dla stanowiska artyleryjskiego, kabiny dowódcy i oficerską, kambuz z magazynem żywności, mesę, pomieszczenie akumulatorów, filtry powietrza, rozbieralnię, umywalnię oraz ubikacje oficerskie i załogi[26][27]. Na jej drugiej kondygnacji znalazły się opancerzone główne stanowisko dowodzenia, sterówka oraz pomieszczenia nawigacyjne i łączności, a powyżej umieszczono otwarte, obrotowe stanowisko dowodzenia z celownikami broni artyleryjskiej i rakietowej[15][29]. Wyporność standardowa wynosiła 704 tony, pełna 751 ton, a maksymalna 771 ton[18][19].

Okręt napędzany był przez dwa nawrotne, 12-cylindrowe dwusuwowe silniki wysokoprężne 40D o nominalnej mocy 1620 kW (2200 KM) przy 750 obr./min i maksymalnej 1840 kW (2500 KM) przy 760 obr./min każdy, poruszające dwie stałe śruby[19][30]. Maksymalna prędkość okrętu wynosiła 18,5 węzła[18][19][a]. Zasięg wynosił 1000 Mm przy prędkości 16 węzłów[18][19][b]. Energię elektryczną zapewniały cztery generatory główne produkcji zakładów z Andrychowa o mocy 52 kVA każdy, składające się z samowzbudnej, synchronicznej prądnicy i silnika wysokoprężnego S324 o mocy 55 kW (75 KM) przy 1500 obr./min (nominalnie używane były trzy, a czwarty był awaryjny)[18][c]. Autonomiczność okrętu wynosiła pięć dób[18][31].

Uzbrojenie artyleryjskie jednostki stanowił początkowo jeden podwójny zestaw armat automatycznych AK-230 kalibru 30 mm, z łącznym zapasem amunicji wynoszącym 1000 naboi, umieszczony przed nadbudówką na osi symetrii okrętu, z celownikiem elektromechanicznym Kołonka[21][30]. Oprócz tego na pokładzie głównym na każdej burcie zainstalowane były dwie osiemnastolufowe wyrzutnie niekierowanych pocisków rakietowych WM-18 kalibru 140,4 mm, z łącznym zapasem 180 pocisków[19][32]. Pocisk odłamkowo-burzący M14-OF miał długość 1,085 metra i masę 39,6 kg, jego prędkość początkowa wynosiła 400 m/s, a zasięg sięgał 9,8 km[24]. Jednostka wyposażona była też w zrzutnie dla sześciu świec dymnych[12][18].

Wyposażenie radioelektroniczne obejmowało radar nawigacyjny Doniec, radar kierowania ogniem artyleryjskim MR-104 „Ryś”, system rozpoznawczy „swój” Chrom-K, radiostację UKF R-609M, nadajnik SF/KF „Jorsz-R”, dwa odbiorniki „Wołna-K”, żyrokompas Kurs-4, kompas magnetyczny YKP-M3, kompas namiarowy YKP-M1, echosondę NEŁ-5, log MGŁ-25, pracujący w podczerwieni system pływania zespołowego Chmiel i rozgłośnię okrętową „Kasztan”[18][21].

Ładownia jednostki mogła wariantowo pomieścić:

Oprócz sprzętu okręt mógł przewozić od 20 do 200 żołnierzy desantu[11].

Załoga okrętu składała się z 42 osób – 4 oficerów, 14 podoficerów i 24 marynarzy[18][19][d].

Służba

Polskie okręty desantowe proj. 770D podczas ćwiczeń

Okręt został przekazany Marynarce Wojennej 24 grudnia 1963 roku[33][34]. 4 stycznia 1964 roku w porcie wojennym Hel na ORP „Bug” i siostrzanym ORP „Oka” odbyła się uroczystość wcielenia do służby, z przydziałem do Flotylli Okrętów Desantowych w Świnoujściu, co usankcjonował rozkaz dowódcy MW nr 03/org. z 14 stycznia[35][36]. Jednostka otrzymała numer taktyczny 892[13][37]. Pierwszym dowódcą „Bugu” został kpt. mar. Janusz Rutkowski[12]. Do nowego miejsca dyslokacji oba okręty dotarły 18 stycznia[36][37]. W momencie wejścia do służby jednostka nie miała zamontowanego stanowiska armat AK-230 ani radaru kierowania ogniem MR-104 „Ryś”[38][39]. 12 stycznia 1965 roku na mocy rozkazu dowódcy MW nr 03/org. Flotylla Okrętów Desantowych została rozformowana, a na jej miejsce utworzono 2. Brygadę Okrętów Desantowych[40][41]. OORP „Bug”, „Narew”, „Oka” i „San” weszły wówczas w skład 1. dywizjonu okrętów desantowych Brygady[40]. 31 maja 1965 roku 2 Brygada Okrętów Desantowych znalazła się w nowo utworzonej 8. Flotylli Obrony Wybrzeża w Świnoujściu[42][43]. W 1967 roku w Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni na okręcie zainstalowano stanowisko AK-230 wraz z celownikiem Kołonka[44].

Podczas służby jednostka wraz z siostrzanymi okrętami desantowymi brała udział w wielu ćwiczeniach polskich sił desantowych oraz manewrach flot sojuszniczych[33][45]. Przykładowo tylko w 1967 roku odbyły się cztery poważne ćwiczenia sił desantowych (sztabowe, „Lato-67”, „Neptun-67” i „Wrzesień-67”)[33].

W 1972 roku w macierzystej stoczni dokonano modernizacji uzbrojenia okrętu: wzmocniono uzbrojenie artyleryjskie, dodając drugie stanowisko AK-230 na przedłużonej rufowej części nadbudówki i podwajając zapas amunicji do 2000 naboi na stanowisko ogniowe; wymieniono również maszt kratownicowy na słupowy, na którym znalazła się antena zamontowanego dopiero wtedy radaru MR-104 „Ryś”[38][46]. Pomiędzy 1972 a 1977 rokiem dokonano też wymiany radaru Doniec na polski TRN-823 i zamiast systemu rozpoznawczego „swój” Chrom-K zamontowano system „swój-obcy” Nichrom-RR[47].

W maju 1975 roku, w związku z wprowadzeniem przez MW zmiennego systemu numeracji okrętów, jednostce zmieniono numer burtowy na 825[13][48]. W czerwcu okręt uczestniczył w dużych ćwiczeniach MW o kryptonimie „Posejdon-75”[49]. W połowie 1976 roku dokonano kolejnej zmiany oznaczenia jednostki, która otrzymała numer 847[13][48]. Do pierwotnego oznaczenia (892) okręt powrócił w połowie 1978 roku[50].

W styczniu 1979 roku nieopodal Karwi OORP „Bug” i „Oka” uczestniczyły w wielodniowej akcji ratowniczej holenderskiego chemikaliowca „Anna Broere(inne języki)”, który utknął na mieliźnie (operacja zakończyła się powodzeniem 17 stycznia)[51][52].

W latach 1981–1982 wzmocniono uzbrojenie przeciwlotnicze okrętu, instalując na pokładzie głównym przed nadbudówką dwie poczwórne wyrzutnie Fasta-4M rakiet przeciwlotniczych Strzała-2M (z łącznym zapasem 16 pocisków)[38][53][e]. W trakcie służby okręt został też przystosowany do wykonywania podczas desantu przejść w polach minowych z użyciem ładunków wydłużonych ŁWD-100/5000 Sosna, które można było w liczbie dziewięciu sztuk przewozić na dziobie[54]. Od 25 do 28 lutego 1983 roku „Bug” wraz z trałowcem „Foka” odwiedził Peenemünde[55][56]. W dniach 4–26 maja tego roku okręt wziął udział w wielkich ćwiczeniach sił Marynarki Wojennej o kryptonimie „Reda-83”[57].

Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku starając się o poprawę stosunków politycznych z NATO polskie władze podjęły decyzję o likwidacji sił desantowych, z punktu widzenia Zachodu wciąż zagrażających Danii[58][59]. W rezultacie między 1989 a 1991 rokiem skreślono z listy floty 20 z 22 okrętów desantowych należących do 2. Brygady[60][61]. Wśród nich znalazł się ORP „Bug”, wycofany ze służby po ponad 25-letnim okresie eksploatacji 20 grudnia 1989 roku[12][33].

Dowódcy okrętu

  • kpt. mar. Janusz Rutkowski (05.01.1964 – 03.02.1965)[62][63];
  • por. mar. Zbigniew Nawoj (03.02.1965 – 26.08.1966)[64];
  • kpt. mar. Czesław Szlosowski (26.08.1966 – 12.09.1966)[62][65];
  • kpt. mar. Czesław Lossy (p.o. 12.09.1966 – 27.01.1968, 27.01.1968 – 06.11.1968)[62][66];
  • por. mar. Jerzy Komorowski (25.10.1968 – 26.08.1972)[62][67];
  • por. mar. Maciej Laskowski (26.08.1972 – 25.09.1973)[62][68];
  • kpt. mar. Kazimierz Kijak (25.09.1973 – 29.12.1975)[62][69];
  • kpt. mar. Roman Jesionka (29.12.1975 – 18.10.1985)[62][70];
  • kpt. mar. Eugeniusz Piskorz (18.10.1985 – 25.11.1986)[62][71];
  • kpt. mar. Roman Nogalski (25.11.1986 – 16.08.1988)[62][72];
  • kpt. mar. Krzysztof Winiarek (16.08.1988 – 19.12.1988)[62][73];
  • kpt. mar. Stanisław Pelczar (20.12.1988 – 20.12.1989)[62][74].

Uwagi

  1. ↑ Rochowicz 2018b ↓, s. 29 podaje, że prędkość maksymalna wynosiła 19,4 węzła, a ekonomiczna 16 węzłów.
  2. ↑ Pietlewannyj 2009 ↓, s. 145 podaje, że zasięg wynosił 1800 Mm przy prędkości 16 węzłów, zaś Rochowicz 2018b ↓, s. 29 podaje zasięg 2200 Mm nie określając prędkości.
  3. ↑ Rochowicz 2018b ↓, s. 29 podaje, że na okręcie znajdowały się trzy agregaty prądotwórcze Ruston(inne języki) 69DZ o mocy 60 kVA i jeden agregat postojowy o mocy 27 kVA.
  4. ↑ Rochowicz 2018b ↓, s. 29 podaje, że załoga okrętu liczyła 38 osób.
  5. ↑ Gogin 2025 ↓ i Pietlewannyj 2009 ↓, s. 145 podają, że na okręcie zamontowano jedną wyrzutnię Fasta-4M z zapasem ośmiu pocisków Strzała-2M.

Przypisy

  1. ↑ Nowak 2020 ↓, s. 2, 40–41.
  2. ↑ Ciślak 1998 ↓, s. 57.
  3. ↑ Nowak 2020 ↓, s. 16.
  4. ↑ a b Rochowicz 2018a ↓, s. 21.
  5. ↑ Nowak 2020 ↓, s. 16–17.
  6. ↑ Rochowicz 2018b ↓, s. 24.
  7. ↑ Nowak 2020 ↓, s. 17.
  8. ↑ a b Rochowicz 2018a ↓, s. 22.
  9. ↑ a b c d Nowak 2020 ↓, s. 18.
  10. ↑ Rochowicz 2018a ↓, s. 22, 26.
  11. ↑ a b c Ciślak 1995 ↓, s. 108.
  12. ↑ a b c d e Koszela 2017 ↓, s. 32.
  13. ↑ a b c d e Nowak 2020 ↓, s. 51.
  14. ↑ Sołkiewicz 2018 ↓, s. 499.
  15. ↑ a b c d e Rochowicz 2018b ↓, s. 30.
  16. ↑ Nowak 2020 ↓, s. 27.
  17. ↑ Rochowicz 2018b ↓, s. 28.
  18. ↑ a b c d e f g h i j Nowak 2020 ↓, s. 52.
  19. ↑ a b c d e f g Ciślak 1998 ↓, s. 67.
  20. ↑ Nowak 2020 ↓, s. 27, 29, 31.
  21. ↑ a b c d e Rochowicz 2018b ↓, s. 29.
  22. ↑ Nowak 2020 ↓, s. 27, 31, 35.
  23. ↑ Nowak 2020 ↓, s. 31.
  24. ↑ a b Nowak 2020 ↓, s. 35.
  25. ↑ Nowak 2020 ↓, s. 18, 33.
  26. ↑ a b c Nowak 2020 ↓, s. 33.
  27. ↑ a b Ciślak 1998 ↓, s. 63.
  28. ↑ Nowak 2020 ↓, s. 27, 32–33.
  29. ↑ Nowak 2020 ↓, s. 32–33.
  30. ↑ a b Nowak 2020 ↓, s. 33, 52.
  31. ↑ Ciślak 1998 ↓, s. 60, 67.
  32. ↑ Nowak 2020 ↓, s. 33–34.
  33. ↑ a b c d Ciślak 1998 ↓, s. 66.
  34. ↑ Pietlewannyj 2009 ↓, s. 144.
  35. ↑ Serafin 2008 ↓, s. 73.
  36. ↑ a b Rochowicz 2001 ↓, s. 38.
  37. ↑ a b Rochowicz 2018b ↓, s. 25.
  38. ↑ a b c Nowak 2020 ↓, s. 36.
  39. ↑ Rochowicz 2018b ↓, s. 26, 30.
  40. ↑ a b Serafin 2008 ↓, s. 77.
  41. ↑ Ciślak 1995 ↓, s. 109.
  42. ↑ Ciesielski, Pater i Przybylski 1992 ↓, s. 274.
  43. ↑ Nowak 2020 ↓, s. 39.
  44. ↑ Rochowicz 2018b ↓, s. 31.
  45. ↑ Nowak 2020 ↓, s. 42.
  46. ↑ Rochowicz 2018b ↓, s. 29, 32.
  47. ↑ Rochowicz 2018b ↓, s. 32–33.
  48. ↑ a b Rochowicz 2020b ↓, s. 64.
  49. ↑ Rochowicz 2021 ↓, s. 29.
  50. ↑ Rochowicz 2020b ↓, s. 67.
  51. ↑ Czerski i Waśko 1980 ↓, s. 164.
  52. ↑ Wąsiewski ↓, s. 17.
  53. ↑ Ciślak 1998 ↓, s. 61.
  54. ↑ Ciślak 1998 ↓, s. 62.
  55. ↑ Serafin 2008 ↓, s. 117.
  56. ↑ Wąsiewski ↓, s. 59.
  57. ↑ Rochowicz 2020a ↓, s. 45-46.
  58. ↑ Nowak 2020 ↓, s. 43.
  59. ↑ Ciślak 1995 ↓, s. 109–110.
  60. ↑ Nowak 2020 ↓, s. 43–44.
  61. ↑ Ciślak 1995 ↓, s. 110.
  62. ↑ a b c d e f g h i j k Sołkiewicz 2018 ↓, s. 547.
  63. ↑ Królikowski i Wierzykowski 2019 ↓, s. 303.
  64. ↑ Królikowski i Wierzykowski 2019 ↓, s. 239.
  65. ↑ Królikowski i Wierzykowski 2019 ↓, s. 346.
  66. ↑ Królikowski i Wierzykowski 2019 ↓, s. 197.
  67. ↑ Królikowski i Wierzykowski 2019 ↓, s. 153.
  68. ↑ Królikowski i Wierzykowski 2019 ↓, s. 184.
  69. ↑ Królikowski i Wierzykowski 2019 ↓, s. 142.
  70. ↑ Królikowski i Wierzykowski 2019 ↓, s. 123.
  71. ↑ Królikowski i Wierzykowski 2019 ↓, s. 272.
  72. ↑ Królikowski i Wierzykowski 2019 ↓, s. 242.
  73. ↑ Królikowski i Wierzykowski 2019 ↓, s. 380.
  74. ↑ Królikowski i Wierzykowski 2019 ↓, s. 263.

Bibliografia

  • Czesław Ciesielski, Walter Pater, Jerzy Przybylski: Polska Marynarka Wojenna 1918-1980. Wyd. I. Warszawa: Bellona, 1992. ISBN 83-1108-202-2.
  • Jarosław Ciślak. Okręty desantowe projektów 770/771/773/776. „Morza, Statki i Okręty”. Nr specjalny 3, 1998. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Jarosław Ciślak: Polska Marynarka Wojenna 1995: okręty, samoloty i śmigłowce, uzbrojenie, organizacja. Warszawa: Lampart & Bellona, 1995, seria: Ilustrowana Encyklopedia Techniki Wojskowej, 6. ISBN 83-86776-08-0.
  • Franciszek Czerski, Zdzisław Waśko: Mała Kronika Polskiej Marynarki Wojennej. Warszawa: Towarzystwo Wiedzy Obronnej, 1980.
  • Ivan Gogin: OKA medium landing ships (1963–1966). Navypedia. [dostęp 2025-05-16]. (ang.).
  • Witold Koszela: Okręty Floty Polskiej. T. II. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2017. ISBN 978-83-65746-68-9.
  • Janusz Królikowski, Waldemar Wierzykowski: Wielka księga dowódców okrętów Polskiej Marynarki Wojennej. 1918-2018. Gdynia: Akademia Marynarki Wojennej, 2019. ISBN 978-83-952141-6-5.
  • Grzegorz Nowak: ORP Grunwald – polskie okręty desantowe. T. 15. Warszawa: Wydawnictwo Edipresse, 2020, seria: Okręty Polskiej Marynarki Wojennej. ISBN 978-83-8177-318-8.
  • M.B. Pietlewannyj: Korabli stran Warszawskogo dogowora. Sankt Petersburg: Galeja Print, 2009. ISBN 978-5-8172-0127-7. (ros.). [М.Б. Петлеванный. Корабли стран Варшавского договора.]
  • Robert Rochowicz. Narcyz – system zmiennych numerów burtowych. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 11-12 (201), 2020. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Robert Rochowicz. ODS – polska wizytówka. Część 1. „Morze”. Nr 10 (36), 2018. Zespół Badań i Analiz Militarnych Sp. z o.o.. ISSN 2543-5469. 
  • Robert Rochowicz. ODS – polska wizytówka. Część 2. „Morze”. Nr 11 (37), 2018. Zespół Badań i Analiz Militarnych Sp. z o.o.. ISSN 2543-5469. 
  • Robert Rochowicz. Ostatnia parada MW PRL. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 5-6 (204), 2021. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Robert Rochowicz. Reda-83 – kiedyś to były ćwiczenia. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 7-8 (199), 2020. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Robert Rochowicz. Z dziejów Polskiej Marynarki Wojennej. Rok 1964. „Morza, Statki i Okręty”. Nr 3 (28), 2001. Magnum-X. ISSN 1426-529X. 
  • Mieczysław Serafin: Polska Marynarka Wojenna 1945-2007. Kronika wydarzeń. Gdynia: Zespół Redakcyjno-Wydawniczy Marynarki Wojennej, 2008. ISBN 978-83-88698-03-3.
  • Henryk Sołkiewicz (red.): Ewolucyjny rozwój sił okrętowych Marynarki Wojennej w latach 1945–2010. Wyd. 2. Gdynia – Warszawa: Akademia Marynarki Wojennej/Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2018. ISBN 978-83-65409-84-3.
  • Józef Wąsiewski (red.): Kalendarium dziejów polskiej Marynarki Wojennej 1918–1993. Gdynia: Dowództwo Marynarki Wojennej.
Polskie okręty desantowe projektu 770
proj. 770D
proj. 770MA

Marynarka Wojenna

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya