ORP Rolnik

ORP Rolnik

Mały okręt rakietowy typu Tarantul I na tle Gdyni.
Klasa	mały okręt rakietowy
Projekt	1241RE Mołnija
Oznaczenie NATO	Tarantul I
Historia
Stocznia	Stocznia Rzeczna, Rybińsk
Marynarka Wojenna
Wejście do służby	4 lutego 1989
Wycofanie ze służby	3 grudnia 2013
Los okrętu	Złomowany w 2020 roku[1]
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność	pełna - 455 ton
Długość	56,90 m
Szerokość	10,20 m
Zanurzenie	2,20 m
Napęd
2 turbiny gazowe, marszowe DM76 o mocy po 4000 KM każda oraz 2 turbiny gazowe, szczytowe PR77 o mocy po 12000 KM; napędzających 2 śruby napędowe
Prędkość	43 węzły
Zasięg	2200 mil morskich
Uzbrojenie
4 wyrzutnie pocisków woda-woda P-21/P-22, 1 uniwersalna armata 76,2 mm AK-176M, 2 działka przeciwlotnicze 30 mm AK-630M, 1 wyrzutnia MTU-4US rakiet przeciwlotniczych Strzała-2M
Załoga	45 ludzi
Multimedia w Wikimedia Commons

ORP Rolnik – polski mały okręt rakietowy (kuter rakietowy) projektu 1241RE Mołnija, w kodzie NATO: Tarantul-I. Okręt został wybudowany w Stoczni Rzecznej w Rybińsku w ZSRR. Został nabyty dla polskiej Marynarki Wojennej wraz z trzema bliźniaczymi jednostkami i wszedł do służby 4 lutego 1989 roku. Nosił stały numer burtowy: 437.

Początkowo wchodził w skład nowo utworzonej samodzielnej grupy okrętów rakietowych. Z czasem został włączony do 3. Flotylli Okrętów i przydzielony do 2. dywizjonu Kutrów Rakietowo-Torpedowych. Po wycofaniu ze służby większości kutrów rakietowych projektu 205, w 2004 roku okręt wszedł do Dywizjonu Okrętów Rakietowych. Ostatnim przydziałem jednostki był Dywizjon Okrętów Bojowych.

Okręt ze względu na swoje niewielkie wymiary i wyporność zaliczany był do klasy małych korwet, natomiast w Polsce klasyfikowany był jako mały okręt rakietowy. Jednostka napędzana była dwoma turbinami gazowymi. Napęd szczytowy DR 77 o maksymalnej mocy 12 000 KM dla każdej turbiny pozwalał na osiągnięcie prędkości powyżej 43 węzłów, co czyniło okręt jednym z najszybszych w tej klasie na Morzu Bałtyckim. Załogę stanowiło 45 oficerów i marynarzy. ORP "Rolnik" był jednostką silnie uzbrojoną przeciw innym okrętom. Jego podstawową broń stanowiły rekiety przeciw okrętowe typu P-21/P-22. W czasie służby z jego pokładu wystrzelono 33 pociski tego typu. Uzbrojenie przeciw statkom powietrznym było słabsze, a pogarszał je brak radaru wykrywania obiektów powietrznych.

Jednostka w czasie swojej służby wielokrotnie uczestniczyła w międzynarodowych manewrach i ćwiczeniach na Bałtyku m.in. Baltops, Passex. Ze służby okręt został wycofany 3 grudnia 2013 roku.

Zadowalające wyniki z eksploatacji kutrów rakietowych projektu 205 spowodowały, że Marynarka Wojenna ZSRR rozpoczęła poszukiwania ich następców. Założenia taktyczno-techniczne nowych okrętów rakietowych projektu 1241 zostały opracowane w 1965. Zakładały one wyposażenie jednostek w nowy system rakietowy, przy wyporności sięgającej 400-500 ton. Koncepcję opracowania okrętów powierzono CKMB Ałmaz. Pracę pod kierownictwem E.I. Juchnina rozpoczęto w 1969.

Okręt został zbudowany w Rybińskiej Stoczni Rzecznej. Numer stoczniowy 01722. Należał do eksportowej odmiany projektu 1241RE. Nosił radzieckie oznaczenie R-833. Zakupiony za ruble transferowe.

 Osobny artykuł: Okręty projektu 1241.

Polska była pierwszym odbiorcą eksportowej wersji kutrów projektu 1241 RE. ORP „Rolnik” wszedł do służby jako czwarty i ostatni 4 lutego 1989 roku^[2]. Matką chrzestną jednostki została dyrektor przodującego PGR w Lubaniu Agata Piernicka^[3][4]. Pierwszym dowódcą ORP „Rolnik” został mianowany por. mar. Dariusz Baranowski^[5]. Głównym zadaniem jednostki była ochrona wybrzeża od strony morza.

ORP „Rolnik” wraz z drugim bliźniakiem ORP „Metalowiec” wchodził w skład dywizjonu Okrętów Bojowych 3. Flotylli Okrętów w Gdyni. Bliźniaczymi jednostkami w PMW były ORP „Górnik” i ORP „Hutnik”. Do lutego 2009 ORP „Rolnik” wystrzelił 32 rakiety i przebył ponad 50 tysięcy Mm^[4]. Ogółem wystrzelił 33 rakiety^[6]. 3 grudnia 2013 roku w Porcie Wojennym w Gdyni odbyła się ceremonia opuszczenia bandery i wycofania okrętu ze służby^[6]. Próby sprzedaży okrętu przez Agencję Mienia Wojskowego za granicę, m.in. Ukrainie, nie powiodły się (cena wywoławcza wynosiła ostatecznie 645 tys. zł)^[7]. W kwietniu 2020 roku jednostka została zezłomowana w stoczni Vistal w Gdyni^[7].

Lista dowódców:

• por. mar. Dariusz Baranowski (1989-1992)
• por. mar. Jacek Gąsiorowski (1992-1996)
• kpt. mar. Krzysztof Łomnicki (1996-2000)
• por. mar. Przemysław Fuksa (2000-2005)
• kmdr ppor. Artur Kołaczyński (2005-2006)
• kmdr ppor. Krzysztof Grunert (2006-2008)
• kpt. mar. Mariusz Oller (2008-2013)

• stacje radiolokacyjna wykrywania celów Garpun-E (NATO: „Plank Shave”)
• stacje radiolokacyjna kierowania ogniem MR-123 (NATO: „Bass Tilt”)
• radar nawigacyjny Peczora-1

• system rozpoznania swój-obcy Nichrom-RR

• Jarosław Ciślak: Polska Marynarka Wojenna 1995: okręty, samoloty i śmigłowce, uzbrojenie, organizacja. Wyd. I. Warszawa: Lampart & Bellona, 1995, seria: Ilustrowana Encyklopedia Techniki Wojskowej. nr 6. ISBN 83-86776-08-0.
• Marian Kluczyński. Smutny koniec morskich Tarantul. „Morze, Statki i Okręty”. 3-4/2019. XXIV (191), s. 10-19, marzec–kwiecień 2019. Magnum-X. ISSN 1426-529X.