Obelisk Rassama

Obelisk Rassama (ang. Rassam Obelisk) – kamienny obelisk odnaleziony przez Hormuzda Rassama w lutym 1853 roku w trakcie prac wykopaliskowych w Kalchu (obecne Nimrud w północnym Iraku)^[1]. W chwili odkrycia rozbity był on na kawałki, ale uczonym udało się odnaleźć dość jego fragmentów, by możliwe stało się odtworzenie jego wyglądu^[2][3]. Obecnie zrekonstruowany zabytek znajduje się w zbiorach British Museum (BM 118800)^[1][3]. Na obelisku przedstawione zostały sceny składania trybutu asyryjskiemu królowi Aszurnasirpalowi II (883-859 p.n.e.) przez przedstawicieli ludów podbitych przez Asyrię^[4][5].

Wykonany z czarnego bazaltu obelisk powstał na rozkaz asyryjskiego króla Aszurnasirpala II i wystawiony został na jednym z głównych placów pośrodku cytadeli w mieście Kalchu, które stało się za panowania tego władcy nową stolicą państwa asyryjskiego^[3]. Swoim kształtem nie różnił się on najprawdopodobniej od innych znanych asyryjskich obelisków (np. Złamanego obelisku, Białego obelisku czy Czarnego obelisku) i miał formę czworobocznej kolumny o szczycie zwężającym się schodkowo ku górze^[6]. Na każdym z jego boków znajdowało się pierwotnie co najmniej siedem umieszczonych jeden nad drugim paneli z przedstawieniami reliefowymi^[7][4]. Obelisk miał najprawdopodobniej szerokość ok. 0,80 metra i grubość ok. 0,60 metra^[3]. Wysokość rekonstruowanej jego części zawierającej panele z przedstawieniami reliefowymi to ok. 1,19 metra^[3].

Zabytek rozbity został na kawałki najprawdopodobniej już w starożytności^[8]. Jego odnalezione w trakcie wykopalisk fragmenty przewiezione zostały w 1855 roku do British Museum, gdzie niestety przemieszane zostały z fragmentami innych mezopotamskich kamiennych zabytków^[8]. W trakcie późniejszych prac rekonstrukcyjnych udało się odnaleźć 15 fragmentów które na pewno należały do obelisku, a także 7 innych które najprawdopodobniej należały do niego^[7]. Po zakończeniu prac rekonstrukcyjnych obelisk wystawiony został w 1977 roku na pokaz w British Museum^[2]. W sumie udało się odtworzyć niemal połowę jego rzeźbionej powierzchni^[7].

Na obelisku przedstawieni zostali przedstawiciele różnych podbitych przez Asyrię ludów w trakcie składania trybutu przed Aszurnasirpalem II. Władca ukazany został na jednym z górnych paneli. Zwrócony jest on w prawą stronę, w kierunku kroczących w jego stronę trybutariuszy, z których każdy bądź niesie dary w postaci sztabek metali, naczyń, mebli czy tkanin, bądź też prowadzi w darze zwierzęta, np. woły lub konie^[9].

• Reade J.E., The Rassam Obelisk, Iraq 43/1 (1980), s. 1-22.
• Russell J.M., Obelisk, w: Reallexikon der Assyriologie, tom X (Oannes-Priesterverkleidung), Walter de Gruyter, Berlin - New York 2003-2005, s. 4-6.