Obiszów

Obiszów

wieś
Pałac w Obiszowie
Państwo	Polska
Województwo	dolnośląskie
Powiat	polkowicki
Gmina	Grębocice
Wysokość	157 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011)	223[2]
Strefa numeracyjna	76
Kod pocztowy	59-150[3]
Tablice rejestracyjne	DPL
SIMC	0364015
Położenie na mapie gminy Grębocice Obiszów
Położenie na mapie Polski Obiszów
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego Obiszów
Położenie na mapie powiatu polkowickiego Obiszów
51°34′51″N 16°06′27″E/51,580833 16,107500[1]
Multimedia w Wikimedia Commons

Obiszów – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie polkowickim, w gminie Grębocice.

Wieś leży 4,3 km na południowy zachód od Grębocic, 9 km na północny wschód od Polkowic, 9,3 km na południe od Głogowa^[4].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa legnickiego.

Według PRNG na terenie sołectwa leżą trzy miejscowości – Obiszów (niem. Gross Obisch, wieś), Obiszówek (niem. Klein Obisch, osada) oraz Obisz (leśniczówka)^[5].

Wieś znajduje się w obrębie mikroregionu Grzbiet Dalkowski, wchodzącego w skład mezoregionu Wzgórza Dalkowskie^[6][7].

Obszar wsi leży w zlewni dwóch strumieni: Brusiny, lewego dopływu Rudny – ok. 624,04 ha (ok. 75,13% całej powierzchni) oraz Stobnej, lewego dopływu Moskorzynki – 206,55 ha (ok. 24,87%)^[8].

Brusina przepływa przez miejscowości wchodzące w skład sołectwa, Stobna płynie granicą z obrębem Moskorzyn^[9].

Na terenie obrębu Obiszów jest stanowisko śniedka baldaszkowatego (Ornithogalum umbellatum) – rośliny objętej ścisłą ochroną. Znajduje się tu również 16 stanowisk nocka dużego (Myotis myotis), jedno nocka Bechsteina (Myotis bechsteinii) oraz jedno pachnicy dębowej (Osmoderma eremita) – zwierząt objętych ścisłą ochroną^[10].

Na terenie miejscowości znajduje się Rezerwat Przyrody Uroczysko Obiszów^[9].

Człowiek bytuje na terenie wsi co najmniej od okresu średniego (mezolitu) epoki kamienia. Znajdują się tu stanowiska archeologiczne kultur łużyckiej, pomorskiej i przeworskiej^[10].

Ok. V-VI w., przybyło tu słowiańskie plemię Dziadoszan^[11].

Znajdował tu się okręg grodowy (opole)^[11]. Z okresu wczesnego średniowiecza pochodzą 4 grodziska, 2 ślady osadnictwa, 7 osad i 2 cmentarzyska^[10].

Z X w. pochodzi odkryty podczas badań z 1984 i 1986 r. skarb z Obiszowa, przechowywany w Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Głogowie^[12].

Ok. 985-990 r., pod koniec swego panowania Mieszko I przyłączył Śląsk, wraz z ziemią Dziadoszan, do nowo powstającego państwa polskiego. Grody plemienne zaczęły ustępować wówczas centralnemu grodowi administracji państwowej wybudowanemu w Głogowie^[13].

Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z bulli papieża Innocentego IV z 9 sierpnia 1245 r. Dokument wśród włości diecezji wrocławskiej wymienia Obiszów jako „Obiscuo”^[14].

Dokument księcia Konrada I głogowskiego z 13 grudnia 1253 r. wspomina, że diecezja wrocławska posiada kilka łanów w miejscowości „Obisovo”, w której mieszkają jej poddani od dawnych czasów^[15].

30 lipca 1298 r. Mikołaj z „Obessow” przekazał księciu Henrykowi III głogowskiemu swoją wieś „Obessow”. W zamian wraz ze swoim szwagrem „Sdislaus” otrzymali wieś „Kagenscino” (Kajęcin, część Góry)^[16].

W dokumencie z 6 października 1338 roku został wymieniony Mikołaj z „Obyschow”^[17].

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy’ego nazwa miejscowości pochodzi od słowiańskiego słowa „objazd”. Jako pierwotną nazwę miejscowości wymienia on nazwę w formie „Obiazda”, podając jej znaczenie – „Umschrittener Berzirk”, czyli po polsku „Dystrykt, obwód przekraczania dookoła”^[18].

Według Słownika etymologicznego nazw geograficznych Śląska, jest to nazwa dzierżawcza od imienia Obisz, będącym zdrobnieniem od imienia Objęsław, pierwotnie z dodaniem końcówki -owo – Obisz-owo, zaś następnie -ów – Obisz-ów^[19].

Historyczne warianty nazwy wsi^{[14][15][16][17]}:

• 1245 – Obiscuo;
• 1253 – Obisovo;
• 1298 – Obessow;
• 1338 – Obyschow.

W osadzie Obiszówek działa Ochotnicza Straż Pożarna nie włączona do KSRG^[20].

Przez wieś przebiegają dwie drogi powiatowe klasy Z^[21]:

• nr 1013D – z Jerzmanowej, przez Obisz, Obiszów, kończąca się na skrzyżowaniu z drogą powiatową nr 1128D w osadzie Obiszówek.
• nr 1128D – ze Świnina, przez Dużą Wólkę, krzyżująca się z drogą powiatową nr 1012D w Obiszówku, następnie kierująca się przez Kwielice, Ogorzelec i Turów do Szczyglic.

Znajdują się tu dwa przystanki autobusowe^[22]:

• Obiszów I – przy pałacu w Obiszówku, z wiatą;
• Obiszów II – przy posesji nr 25, z wiatą i zatokami autobusowymi.

Obiszów jest ulicówką^[23]. Układ ruralistyczny wsi jest ujęty w gminnej ewidencji zabytków^[10].

Niearcheologiczne obiekty wpisane do rejestru zabytków^[10]

Adres	Obiekt	Miejscowość	Datowanie	Nr rejestru	Data wpisu do rejestru zabytków
nr 41	pałac	Obiszówek	3 ćw. XIX w.	A/3193/712/L	26.06.1986 r.
	park krajobrazowy	Obiszówek	1 poł. XIX w.	A/3194/579/L	02.05.1980 r.

Stanowiska archeologiczne wpisane do rejestru zabytków^[10]

Nr stanowiska	Nr obszaru AZP	Obiekt	Datowanie	Nr rejestru	Data wpisu
5/1	69-20	punkt osadniczy	epoka kamienia, okres środkowy (mezolit)	KZA-1-V-168/68 223/85	01.12.1968 r.
2/5	70-20	grodzisko	wczesne średniowiecze	KZA-1-V-108/68 192/85	01.12.1968 r.
3/1	70-20	grodzisko	wczesne średniowiecze	KZA-1-V-101/68 185/85	01.12.1968 r.
4/4	70-20	osada	wczesne średniowiecze	KZA-1-V-153/68 215/85	01.12.1968 r.
6/2	70-20	grodzisko	wczesne średniowiecze	KZA-1-V-129/68 207/85	01.12.1968 r.
7/3	70-20	osada i cmentarzysko	wczesne średniowiecze	KZA-1-V-102/68 186/85	01.12.1968 r.

Niearcheologiczne obiekty i obszary wpisane do gminnej ewidencji zabytków^[10]

Adres	Obiekt/obszar	Miejscowość
	układ ruralistyczny
	budynek gospodarczy – magazyn w zespole pałacowo-folwarcznym	Obiszówek
	obora I w zespole pałacowo-folwarcznym	Obiszówek
	obora II w zespole pałacowo-folwarcznym	Obiszówek
	park krajobrazowy przy zespole pałacowo-folwarcznym[a]	Obiszówek
	stajnia, obecnie magazyn, w zespole pałacowo-folwarcznym	Obiszówek
	stodoła w zespole pałacowo-folwarcznym	Obiszówek
	wozownia w zespole pałacowo-folwarcznym	Obiszówek
nr 2	budynek mieszkalny	Obiszówek
nr 3	budynek mieszkalny	Obiszówek
nr 14	karczma, obecnie budynek mieszkalny i sklep	Obiszówek
nr 19	budynek mieszkalny	Obiszów
nr 23	budynek mieszkalno-gospodarczy	Obiszów
nr 26	budynek mieszkalny	Obiszów
nr 31	budynek mieszkalny	Obiszów
do posesji nr 32	budynek gospodarczy – stodoła	Obisz
nr 34	budynek mieszkalny	Obiszów
nr 38	budynek mieszkalny – czworak w zespole pałacowo-folwarcznym	Obiszówek
nr 39	budynek mieszkalny – czworak w zespole pałacowo-folwarcznym	Obiszówek
nr 40	oficyna I w zespole pałacowo-folwarcznym	Obiszówek
nr 41	pałac w zespole pałacowo-folwarcznym[a]	Obiszówek
nr 43	oficyna II w zespole pałacowo-folwarcznym	Obiszówek
nr 44	oficyna III w zespole pałacowo-folwarcznym	Obiszówek
nr 45	dom rządcy, obecnie budynek mieszkalny w zespole pałacowo-folwarcznym	Obiszówek
	kaplica cmentarna ewangelicka, obecnie kościół filialny pw. Świętego Kazimierza	Obiszów
wokół kościoła	cmentarz, obecnie teren pocmentarny	Obiszów

Stanowiska archeologiczne na terenie sołectwa ujęte w gminnej ewidencji zabytków^[10]

Nr stanowiska	Nr obszaru AZP	Funkcja obiektu	Datowanie	Kultura
1/1	70-19	grodzisko	wczesne średniowiecze
2/5[b]	70-20	grodzisko	wczesne średniowiecze
3/1[b]	70-20	grodzisko	wczesne średniowiecze
		punkt osadniczy	epoka kamienia, okres środkowy (mezolit)
		grodzisko	wczesne średniowiecze
4/4[b]	70-20	osada	wczesne średniowiecze
		osada	pradzieje
		osada?	epoka brązu, okres późny (V)-epoka żelaza, okres halsztacki	kultura łużycka
5/1[b]	69-20	punkt osadniczy	epoka kamienia, okres środkowy (mezolit)
6/2[b]	70-20	grodzisko	wczesne średniowiecze
		cmentarzysko całopalne	epoka brązu, okres późny (V)-epoka żelaza, okres halsztacki
7/3[b]	70-20	osada	wczesne średniowiecze
		cmentarzysko	wczesne średniowiecze
8/18	70-20	osada?	wczesne średniowiecze
9/19	70-20	ślad osadnictwa	późne średniowiecze, XIII-XIV w.
		osada	wczesne średniowiecze, faza C
10/20	70-20	osada	wczesne średniowiecze, VIII-IX/X w.
		ślad osadnictwa	epoka kamienia
11/21	70-20	osada?	późne średniowiecze-nowożytność, XV-XVI w.
12/2	69-20	cmentarzysko całopalne	epoka brązu, okres późny (V)-epoka żelaza, okres halsztacki
13/65	69-20	ślad osadnictwa	epoka żelaza, okres lateński	kultura pomorska
		osada	pradzieje
14/66	69-20	osada	epoka żelaza, okres wpływów rzymskich
		osada	epoka kamienia, okres młodszy (neolit)
15/67	69-20	osada	pradzieje
16/68	69-20	osada		kultura łużycka
17/69	69-20	ślad osadnictwa	wczesne średniowiecze
		punkt osadniczy	epoka żelaza, okres wpływów rzymskich
		punkt osadniczy	pradzieje
		ślad osadnictwa		kultura łużycka
		punkt osadniczy		kultura przeworska
		ślad osadnictwa	późne średniowiecze-nowożytność
18/70	69-20	osada	epoka kamienia, okres młodszy (neolit)
19/71	70-19	osada	pradzieje
		osada	pradzieje
20/72	69-20	osada	pradzieje
		osada	epoka żelaza, okres wpływów rzymskich
		ślad osadnictwa	epoka kamienia, okres młodszy (neolit)
21/73	69-20	osada		kultura łużycka
22/74	69-20	osada		kultura łużycka
23/75	69-20	ślad osadnictwa	wczesne średniowiecze
		ślad osadnictwa		kultura łużycka
24/76	69-20	osada	pradzieje
25/77	69-20	osada	późne średniowiecze
		ślad osadnictwa	pradzieje
26/78	69-20	osada	pradzieje
		osada	epoka kamienia, okres młodszy (neolit)
27/79	69-20	osada	pradzieje
28/80	69-20	osada	późne średniowiecze
		osada		kultura łużycka
29/81	69-20	ślad osadnictwa	późne średniowiecze
		ślad osadnictwa	pradzieje
30/227[c]	69-20	cmentarzysko całopalne	epoka brązu, okres środkowy-młodszy (III-IV)	kultura łużycka
31/228[c]	69-20	osada cmentarzysko	wczesne średniowiecze
32/229[c]	69-20	osada	wczesne średniowiecze
33/88	70-20	ślad osadnictwa		kultura przeworska
		ślad osadnictwa	późne średniowiecze
34/89	70-20	punkt osadniczy		kultura przeworska
		ślad osadnictwa	wczesne średniowiecze
		ślad osadnictwa	nowożytność

We wsi znajduje się świetlica wiejska. Funkcjonuje tu założone 21 lipca 2009 roku Koło Gospodyń Wiejskich^[24].

Wieś należy do obwodu Szkoły Podstawowej im. Janusza Kusocińskiego w Grębocicach^[25].

Przez teren sołectwa przebiegają szlaki turystyczne (pogrubiono miejsca znajdujące się na jego terenie)^[4][26]:

• – Żuków – północne zbocza Korniaka – zachodnie zbocza Dębicza – granica sołectwa – południowe zbocza Obiszowskiego Grodu – granica sołectwa – Kurów Mały
• Szlak „Polskiej Miedzi” – Bieńków – Duża Wólka – granica sołectwa – południowe zbocza Obiszowskiego Grodu – zachodnie zbocza Obiszowskiego Gródku – Rezerwat przyrody Uroczysko Obiszów – wschodnie zbocza Krąglaka – granica sołectwa – Kwielice
• – Jerzmanowa – granica sołectwa – Obisz – Obiszów – Obiszówek – granica sołectwa – Duża Wólka
• Szlak rowerowy „Wokół gminy Grębocice”– Golowice – granica sołectwa – Obisz – Obiszów – Obiszówek – granica sołectwa – Kwielice
• BIKE PARK Obiszów (rowerowy) – Obiszów – zachodnie zbocza Obiszowskiego Gródku – Rezerwat przyrody Uroczysko Obiszów – granica sołectwa – las pomiędzy Golowicami i Kurowem Małym – granica sołectwa – las w okolicach Obiszowskiego Gródku – granica sołectwa – stawy na Stobnej – granica sołectwa – dolina Stobnej – granica sołectwa – północne zbocza Korniaka – Dębicz – granica sołectwa – Obiszowski Gród – Obiszówek – Obiszów
• ścieżka przyrodnicza „Uroczysko Obiszów” – Obiszówek – zachodnie zbocza Obiszowskiego Gródku – Rezerwat przyrody Uroczysko Obiszów – droga w kierunku Jerzmanowej

Rzymskokatoliccy mieszkańcy wsi należą do Parafii pw. Świętego Michała Archanioła w Kwielicach. Znajduje się tu kościół filialny pw. Świętego Kazimierza^[27].

W Obiszówku znajduje się boisko sportowe^[9].

Poniżej grodziska na wzgórzu Obiszowski Gród znajduje się wiata widokowa z miejscem na biwak ze zrekonstruowaną osadą Dziadoszan^[26].

Od 2016 roku cyklicznie odbywa się tu maraton MTB „Bike Maraton” po Bike Parku Obiszów^[28][29].

Od 2017 roku corocznie ma tu miejsce bieg „Cross Baby Jagi” po części Bike Parku Obiszów^[30].

• Obiszówek