Olha Browareć

Olha Browareć (ur. 10 października 1986 w Niżynie) – ukraińska badaczka w dziedzinie biofizyki, doktorka z fizyki i matematyki (2016). Autorka ponad 60 artykułów naukowych publikowanych w czołowych czasopismach międzynarodowych.

Urodziła się w mieście Niżyn w obwodzie czernihowskim. Jej rodzice są nauczycielami, ukończyli z wyróżnieniem Ukraińską Akademię Rolniczą. Ma brata Alexandra. Po dziewiątej klasie wstąpiła do Liceum Niżyńskiego. Uzyskała dyplom z fizyki i matematyki na Państwowym Uniwersytecie Pedagogicznym w Niżynie, a uczelnię ukończyła ze złotym medalem^[1].

W latach 2004–2009 studiowała fizykę na Kijowskim Uniwersytecie Narodowym. Ukończyła studia licencjackie w Instytucie Amosowa, broniąc pracy nt. modelu pracy serca. Swoje pierwsze prace naukowe opublikowała w 2009. W latach 2009–2011 studiowała w Instytucie Biologii Molekularnej i Genetyki w Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Pozostała w tej instytucji i rozpoczęła prace w Zakładzie Biofizyki Molekularnej i Kwantowej.

W 2011 obroniła pracę doktorską pt. Fizykochemiczna natura spontanicznych i wywołanych mutagenami przejść i transwersji. 29 grudnia 2015 obroniła rozprawę doktorską Mikrostrukturalne mechanizmy spontanicznych mutacji punktowych i na początku 2016 została najmłodszą doktorką nauk fizycznych i matematycznych w Ukrainie (miała wówczas 29 lat)^[2].

Laureatka Scopus Awards Ukraine 2016 w kategorii „Najlepszy zespół naukowców, którzy osiągnęli znaczące wyniki naukowe bez zachodnich kolaboracji” (wraz z Dmytro Hovorunem)^[3].

Otrzymała nagrodę Lidera Nauki w Ukrainie 2016 Web of Science oraz nagrodę Prezydenta Ukrainy dla Młodych Naukowców (2010, wraz z Andrijem Potyagail)^[4][5]. Jest wiodącą naukowczynią Departamentu Biofizyki Molekularnej i Kwantowej, Instytutu Biologii Molekularnej i Genetyki w Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Zdobywczyni imiennego stypendium od Rady Najwyższej Ukrainy dla najzdolniejszych młodych naukowców (w 2017^[6] i w 2019^[7]).

Zajmuje się interdyscyplinarnymi dziedzinami biologii molekularnej, fizyki molekularnej, fizyki chemicznej i chemii kwantowej, w szczególności badaniem mechanizmów spontanicznych mutacji punktowych w DNA. Udowodniła, że można zaprogramować komórkę nowotworową, by się samounicestwiła^[8].

Jej odkrycia mają duży wpływ na badania na temat mechanizmów rozwoju raka i innych chorób wywołanych mutacjami. W 2017 odkryła, w jaki sposób pary chromosomów z mutacjami potrafią oszukać DNA i zintegrować się w helisę powodującą raka^[9].

Na początku 2017 głośna stała się historia jej życia i jej badań nad 1+1, w których twierdzono, że jej praca może doprowadzić do wynalezienia lekarstwa na raka^[10][11]. Zdaniem innych naukowców badania Olgi Brovarets są dalekie od medycyny, ale prowadzą do teoretycznego zrozumienia pochodzenia mutacji DNA, które obserwuje się w wielu typach nowotworów. W związku z tym Galina Sergeeva, dziennikarka 1+1 i autorka raportów na temat Olgi Brovarets, oskarżyła uczonych o próby zdyskredytowania naukowczyni^[12]. Wydarzenia te poruszyły ukraińskie środowisko naukowe i zostały zgłoszone do antynagrody „Godność Akademicka 2017” w nominacji „Skandal Roku”^[13].