Ombudsman

Ombudsman (szw. „rzecznik”)[1] – niezależny urzędnik, powiązany z parlamentem[2], do którego można odwoływać się w sprawach naruszania praw i wolności jednostki po wyczerpaniu samodzielnych możliwości prawnych[2].

Geneza

Powołany po raz pierwszy w Szwecji w 1809 roku jako kanclerz sprawiedliwości. Jego podstawową kompetencją było kontrolowanie działania administracji. W XIX wieku osłabienie pozycji monarchy na rzecz parlamentu wzmocniło rolę ombudsmana w Szwecji.

Szwecja była jedynym państwem posiadającym ombudsmana do 1919 roku, kiedy urząd ten został wprowadzony w Finlandii. W latach 50. XX wieku ombudsmana wprowadzono w Danii. W Niemczech Zachodnich powołano pełnomocnika Bundestagu do spraw wojskowych (nie jest to klasyczny Ombudsman). W latach 60. XX wieku nastąpił gwałtowny rozwój tej instytucji w państwach demokratycznych. Konstytucja Hiszpanii z 1978 roku wprowadziła instytucję „Obrońcy Ludu” (Defensor del pueblo)[3].

W Polsce podobna instytucja zaistniała w roku 1987[2], za czasów Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej – wówczas na ten urząd została powołana profesor Ewa Łętowska (pierwszy Rzecznik Praw Obywatelskich). Działalność Rzecznika regulują Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 roku (artykuły 208–212) i Ustawa z dnia 15 lipca 1987 roku o Rzeczniku Praw Obywatelskich[4].

W Czechach Ombudsmana powołano w 1999 roku, a na Słowacji w 2001 roku.

Cechy urzędu

Jest to samodzielny organ państwowy oddzielony wyraźnie od administracji i sądownictwa, powiązany z parlamentem poprzez sposób powoływania oraz kontrolną funkcję parlamentu.

Wysłuchuje skarg obywateli na nieprawidłowe działanie administracji i podejmuje działania w celu ich wyeliminowania. Informuje parlament o stanie praworządności w działaniu administracji. Na podstawie różnego typu informacji, także powziętych samodzielnie, może podjąć działania z własnej inicjatywy, nie tylko na wniosek wystosowany przez pokrzywdzonego. Kontakt obywateli z ombudsmanem jest stosunkowo mało sformalizowany.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Władysław Kopaliński: ombudsman. [w:] Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych [on-line]. slownik-online.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-03-12)].
  2. ↑ a b c Listy, wyd. 2, t. 23, J. Pelikán, 1993, s. 41 (cz.).
  3. ↑ Konstytucja Hiszpanii (art. 54)
  4. ↑ Dz. U. z 2024 r. poz. 1264
  5. ↑ Kompetencje. Biuro Rzecznika MSP. [dostęp 2020-07-24].

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya