Operacja Alba

Operacja Alba

albańska rewolucja piramidowa
Grupa włoskich żołnierzy w Albanii
Czas	15 kwietnia 1997 – 10 sierpnia 1997
Terytorium	Albania
Przyczyna	anarchizacja państwa. groźba kryzysu humanitarnego
Wynik	przywrócenie porządku konstytucyjnego, zapewnienie bezpieczeństwa ludności cywilnej
Strony konfliktu
ONZ  Włochy  Hiszpania  Francja  Turcja  Grecja  Rumunia  Austria  Dania uzbrojone grupy przestępcze
Dowódcy
Guido Venturoni Luciano Forlani
Siły
7265 nieznane
Straty
nieznane
brak współrzędnych

Operacja Alba (wł. Missione Alba) – nazwa operacji pokojowej, prowadzonej od kwietnia do sierpnia 1997 roku w Albanii. Głównym celem operacji była pomoc władzom Albanii w przywróceniu porządku konstytucyjnego w kraju i nadzorowanie rozdziału pomocy humanitarnej.

Wiosną 1997, w wyniku upadku piramid finansowych, w których ulokowała swoje oszczędności znaczna część mieszkańców Albanii doszło do zamieszek i postępującej anarchizacji kraju^[1]. Masowa dezercja żołnierzy i policjantów spowodowała, że zasoby broni z państwowych magazynów znalazły się w rękach grup przestępczych. W kulminacyjnym momencie rebelii, pod kontrolą władz centralnych znajdowała się tylko część stolicy państwa^[1]. 28 marca 1997 doszło do tragicznego wydarzenia w Cieśninie Otranto, kiedy albański statek Katri i Rades wypełniony uciekinierami został staranowany przez włoską korwetę, w wyniku czego większość osób znajdujących się na pokładzie utonęła^[1]. W zaistniałej sytuacji Rada Bezpieczeństwa ONZ uchwaliła Rezolucję 1101, zakładającą wykorzystanie międzynarodowych sił pokojowych do przywrócenia porządku i stabilizacji Albanii^[2]. Koncepcja wykorzystania sił pokojowych nawiązywała do wcześniejszych doświadczeń z Bośni i Hercegowiny^[3]. Kierownictwo operacji pokojowej określanej jako Operacja Alba przejęli oficerowie armii włoskiej, którzy stanowili większość kontyngentu międzynarodowego (3800 oficerów i żołnierzy). W operacji brali udział także żołnierze z Austrii, Belgii, Danii, Francji, Grecji, Hiszpanii, Portugalii, Rumunii, Słowenii i Turcji - łącznie 7265 oficerów i żołnierzy^[4].

Na mocy Rezolucji 1101 RB ONZ Operacja Alba miała trwać trzy miesiące. Wyrazili na to zgodę wszyscy członkowie Rady Bezpieczeństwa, poza Chinami, których przedstawiciel wstrzymał się od głosu. Dowództwo operacyjne znalazło się rękach włoskiego admirała Guido Venturoniego. 22 kwietnia dowództwo zostało przekazane w ręce gen. Luciano Forlaniego^[4]. Zastępcami dowódcy byli przedstawiciele trzech największych kontyngentów wojskowych: Francji, Grecji i Turcji. Operacja rozpoczęła się 15 kwietnia 1997, kiedy to w Durrës wylądował kontyngent francuski, a w porcie lotniczym Rinas włoskie oddziały powietrznodesantowe^[4]. W ciągu pierwszego tygodnia trwania operacji udało się odzyskać pełnię kontroli nad Tiraną, a także zabezpieczyć główne szlaki komunikacyjne. Druga faza operacji rozpoczęła się 23 kwietnia 1997. W tym czasie oddziały działające w ramach Operacji Alba skoncentrowały się na dostarczeniu ludności pomocy humanitarnej i przywróceniu porządku w największych miastach południowej Albanii^[4]. Żołnierze działający w ramach Operacji Alba nie przeprowadzali rozbrojenia ludności, sporadyczne były przypadki aresztowania osób zagrażających bezpieczeństwu^[5].

19 czerwca 1997, kiedy wygasł mandat operacji, RB ONZ podjęła Rezolucję 1114 przedłużającą Operację Alba o kolejne 45 dni^[6]. Było to spowodowane koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa ludności do czasu przeprowadzenia wyborów parlamentarnych. Wybory odbyły się w dniach 29 czerwca i 6 lipca, przynosząc sukces Socjalistycznej Partii Albanii^[1]. Po wyborach rozpoczął się proces ewakuacji kontyngentu międzynarodowego. Oficjalnie datę końca Operacji Alba wyznaczono na 8 sierpnia 1997, ale ostatnie jednostki uczestniczące w niej ewakuowały się 10 sierpnia^[4].

• James Pettifer, Miranda Vickers: The Albanian Question: Reshaping the Balkans. New York: I.B. Tauris, 2007. ISBN 978-1-86064-974-5. (ang.).
• Delegated Peacekeeping: The Case of Operation Alba. Istituto Affari Internazionali, 1998. [dostęp 2025-10-09]. (ang.).
• "OPERATION ALBA": A EUROPEAN APPROACH TO PEACE SUPPORT OPERATIONS IN THE BALKANS. US Army War College, 2000. [dostęp 2025-10-09]. (ang.).