Ordzin

Zobacz też: Ordzin w innych znaczeniach tej nazwy.

Ordzin

wieś
Fragment wsi przy drodze do Obrzycka
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	szamotulski
Gmina	Obrzycko
Liczba ludności (2022)	164[2]
Strefa numeracyjna	61
Kod pocztowy	64-520[3]
Tablice rejestracyjne	PSZ
SIMC	0592041
Położenie na mapie gminy wiejskiej Obrzycko Ordzin
Położenie na mapie Polski Ordzin
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego Ordzin
Położenie na mapie powiatu szamotulskiego Ordzin
52°40′24″N 16°27′25″E/52,673333 16,456944[1]

Ordzin (pol. hist. Ordzinino^[4]) – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Obrzycko^[5][6].

Miejscowość istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwotnie miała inną formę nazwy – „Ordzino”. Pierwszy z zachowanych zapisów nazwy wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1394 kiedy to odnotowano ją pod staropolską nazwą „Ordzino”, 1421 „Ordzyno”, 1564 „Hordzino”^[4].

Wieś była początkowo własnością szlachecką należącą do lokalnej wielkopolskiej szlachty z rodu Ordzińskich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko. Od 1320 miejscowość leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1444 odnotowano ją w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1508 leżała w parafii Słopanowo^[4].

Pierwsze zapisy odnotowujące miejscowość oraz ich mieszkańców pochodzą z zachowanych czternastowiecznych i piętnastowiecznych zapisów procesów sądowych. Pierwszy z nich pochodzi z 1394 i odnotowuje Dzierżeka z Ordzina, który został pozwany przez Staszka Rudzkiego z Rudek koło Ostroroga o pół grzywny. Kolejny zapis z 1402 odnotował panią Nosalinę dziedziczkę Ordzina pozwaną przez Janusza Fafko mieszczanina poznańskiego o 2 grzywny i 13 skudów^[4].

W latach 1409-1428 odnotowany został Janusz z Ordzina Ordziński. W latach 1415-1416 toczył spory sądowe z Michałem z Lubasza o Sokolniki Małe koło Szamotuł, a także o prawo bliższości do Prusinowa koło Czarnkowa. W latach 1416-1417 toczył kolejne procesy z Niemierzą z Kiszewa, Objezierza i Bliżyc w powiecie gnieźnieńskim o prawo do opieki nad dziećmi i dobrami zmarłego Wincentego z Obrzycka. W 1421 procesował się z kmieciami z Obrowa. W 1424 wraz z siostrą Wichną był w sporze z Piotrem z Obrzycka. W latach 1427-1428 toczył proces z Wincentym z Ninina o 7 grzywien szkody, a w 1428 ze swoją siostrą Wichną o 10 grzywien^[4].

W latach 1438-1453 Wincenty oraz 1441-1448 dziedzicami w Ordzinie byli synowie Wincentego z Obrzycka, obaj noszący imię Piotr, którzy od nazwy wsi nosili nazwisko Ordzińscy. Majątek posiadali na zasadzie niedziału. W 1444 dali oni Gotardowi z Przyborowa koło Szamotuł wieś Sokolniki (obecnie to Sokolniki Wielkie), a w zamian otrzymali 3 łany w Przyborowie i 400 grzywien. Sprzedali także Stanisławowi z Ostroroga 3 łany w Przyborowie za 100 grzywien. W 1448 Wincenty zapisał swojej żonie Annie po 100 grzywien posagu oraz wiana na połowie Obrzycka, wsi otrzymanej z podziału wraz z bratem Piotrem. W 1449 Piotr zapisał swojej żonie Annie po 110 grzywien posagu oraz wiana na połowie swych dóbr w Obrzycku. W 1450 Anna żona Wincentego Obrzycka pozwała Jana Radomickiego o wtargnięcie do 1/4 Radomicka oraz do całej wsi Miechcin oraz upomniała się o zabrany inwentarz wartości 300 grzywien, który Jan zabrał z domu Lutki Radomickiej, babki Anny. W 1453 Wincenty pozwany został przez Basza z Przyborowa, męża swej siostry Eufemii, w sprawie poręczenia za swego zmarłego brata Piotra z Obrzycka^[4].

Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych dotyczące wsi. W latach 1508-1581 odnotowano pobory podatkowe oraz areał wsi. W 1508 miał miejsce pobór z Ordzina od 14 łanów oraz 6 groszy od karczmy. W 1510 w Ordzinie było 13 łanów osiadłych, z których dziesięcinę otrzymywał Andrzej Szamotulski wojewoda poznański, folwark, 4 zagrodników oraz karczma. W 1563 miał miejsce pobór od 15 łanów oraz od karczmy dorocznej. W latach 1564-1565 wieś Ordzin należała do pana Stanisława Ordzińskiego i gospodarowało w niej 20 kmieci. W 1577 miał miejsce pobór ze wsi od pani Ordzińskiej (prawdopodobnie była to Dorota Włościejewska wdowa po Stanisławie Ordzińskim). W 1580 miał miejsce pobór z Ordzina od Macieja Ordzińskiego i pobrano go z 15 łanów, od 8 zagrodników, 3 komorników. W 1581 pobór zapłacił Maciej Ordziński^[4].

Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

• Antoni Gąsiorowski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. III L-Q, hasło „Ordzin”. Poznań: Wydawnictwo PTPN, 1992, s. 447-449.

• Ordzin, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010–2014 .