Orisza
Orisza (w języku joruba òrìṣà) – siły natury wyznawane w tradycji Joruby[1], bezpośrednia manifestacja najwyższego boga, nazywanego Olóòrun (Olódumàrè)[2]. Orisza miały powstać z ciała Obatali[3].
Historia
Wyznawanie oriszów wywodzi się z wierzeń afrykańskiego ludu Joruba. W okresie handlu niewolnikami kult ten rozprzestrzenił się również na znaczne obszary Ameryki Łacińskiej. Oriszaizm jest bardzo żywy zwłaszcza na Kubie (jako santeria) oraz w Brazylii, w ramach nurtów candomblé i batuque. Występuje także w mniejszym stopniu w innych krajach Ameryki. Wyznawanie oriszów nie wyklucza uczestnictwa w obrzędach innych religii, dlatego też wielu wyznawców uważa się także za katolików, utożsamiając orisza z niektórymi świętymi.
Panteon Joruba
- Olodumare – najwyższy Bóg
- Olóòrun – manifestacja Olodumare
- Olóòfin – manifestacja Olodumare
- Òrunmílà – orisza zarządzający wyrocznią Ifá
- Ifá – utożsamiany z Duchem Świętym
- Eszu (Elégbá) – pierwszy stworzony òrìsà, orisza dróg i ruchu
- Ògún – orisza wojny, metalu, narzędzi pracy
- Òṣóòsì – orisza polowania i obfitości
- Òṣun – orisza miłości i małżeństwa
- Òṣáàlà – najstarszy z òrìsà, symbolizuje mądrość i zdrowie
- Szango – orisza burzy i sprawiedliwości
- Yèmọja – orisza rzeki Yèmọja w Nigerii i morza (w Nowym Świecie)
- Oya – orisza wiatru i zmarłych
- Aganjú – orisza wulkanów
- Odùdúwà – orisza śmierci
- Òlóòkun – orisza morza
- Obà(o)'lú'àiyé – orisza chorób
- Òriṣa Oko – orisza ziemi
- Erinlè – orisza medycyny i wróżbiarstwa
- Yéwà – orisza czystości niewieściej
- Òbbà – orisza wierności małżeńskiej
- Òsányìn – orisza roślin i przyrody
- Ìbejì – para bliźniąt – orisze szczęścia i pomyślności
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Bogusław Kieżel, Interreligious Dialogue of the Catholic Church With the Candomblé Communities in Brazil, „Rocznik Teologii Katolickiej”, 13 (2), 2014, DOI: 10.15290/rtk.2014.13.2.08, ISSN 1644-8855 [dostęp 2021-10-06].
- ↑ Bogusław Kieżel, Fenomen religii afro – brazylijskich, „Studia Teologiczne Białystok Drohiczyn Łomża”, 26 (1), 2008, s. 225–246, ISSN 0239-801X [dostęp 2021-10-06].
- ↑ Natalia Goraj (red.), Ludy Czarnej Afryki, Mitologie Świata, Warszawa: New Media Concept, 2007, s. 51, ISBN 978-83-89840-12-7 [dostęp 2024-11-20].
Bibliografia
- St. Piłaszewicz. Religie Afryki.Wydawnictwa UW : Warszawa 2000. ISBN 83-235-0073-8
- Wódz Fama, Fundamentals of the Yoruba Religion (Orisá Worship)
- James T. Houk, Spirits, Blood, and Drums: The Orisha Religion of Trinidad (Temple University Press, 1995.
- Baba Ifa Karade, The Handbook of Yoruba Religious Concepts.
- Raúl Cañizares|, Cuban Santeria
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.