Ornek

Ornek[a]
Niematerialne dziedzictwo kulturowe UNESCO
Ilustracja
Ornek
Państwo

 Ukraina

Typ

niematerialne dziedzictwo kulturowe

Region[b]

Europa i Ameryka Północna

Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę

2020
na 15. sesji

brak współrzędnych
Multimedia w Wikimedia Commons
  1. ↑ Oficjalna nazwa wpisana na listę UNESCO
  2. ↑ Oficjalny podział dokonany przez UNESCO

Ornek (krymskotatarski örnek) – narodowy ornament występujący w hafcie, tkactwie, garncarstwie, grawerowaniu, jubilerstwie, rzeźbie w drewnie, szkle i malarstwie ściennym Tatarów krymskich. W 2021 roku został wpisany na listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Historia

W hafcie, tkactwie, garncarstwie, grawerowaniu, jubilerstwie, rzeźbieniu w drewnie, szkle i malarstwie ściennym Tatarzy krymscy używają charakterystycznego zestawu symboli nazywanego ornek[1]. Znaczenie każdej ozdoby jest przekazywane z pokolenia na pokolenie. Społeczność Tatarów krymskich zamieszkiwała na Krymie od wielu stuleci. Podczas II wojny światowej wielu Tatarów zostało deportowanych z Krymu i prawo powrotu otrzymało dopiero w 1989 roku, stąd tradycyjne zdobnictwo Tatarów prawie wymarło. W latach 90. XX wieku podejmowano starania o zachowanie znaczenia tej formy sztuki, wysyłając na Krym ponad 30 ekspedycji badawczych. Prowadziły one wywiady z osobami starszymi na temat symboliki narodowego ornamentu[1]. Następnie stworzono warsztaty (jubilerskie, hafciarskie i ceramiczne) w czasie których właściciele prowadzili zajęcia z wykorzystaniem ornamentu ornek. Organizowano szkolenia, kursy (w tym kursy mistrzowskie), wieczory tematyczne, sklepy z pamiątkami etnicznymi i etno–kawiarnie. Starano się, aby w tych formach przekazywania wiedzy uczestniczyli uczniowie i studenci[2].

Wpis na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO

Pomysł wpisu ornamentu na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO został zainicjowany w 2016 roku podczas realizacji przez organizację pozarządową Alem, przy wsparciu Szwajcarii, projektu Wizerunky myru (Wzory pokoju). W jego ramach zespół współczesnych mistrzów tatarskich stworzył i zaprezentował w Kijowie kolekcję prac użytkowych Tatarów krymskich. Projekt na Krymie koordynował Mamut Czurłu, założyciel stowarzyszenia Czatyr Dah, natomiast w Kijowie stowarzyszenie Alem[3].

Na wniosek organizacji pozarządowej Alem Ministerstwo Kultury Ukrainy 12 lutego 2018 roku wydało rozporządzenie, na mocy którego wpisano krymskotatarski ornament ornek na narodową listę obiektów niematerialnego dziedzictwa kulturowego Ukrainy[4]. Następnie Alem – przy wsparciu Szwajcarii i Ukraińskiej Fundacji Kultury – przygotował dokumenty nominacyjne, które w marcu 2021 roku zostały przesłane do Międzyrządowego Komitetu ds. Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO[5].

Podczas XVI sesji Międzyrządowego Komitetu ds. Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego w Paryżu, która odbyła się online 13–18 grudnia 2021 roku Ornek, ozdoba krymskotatarska i wiedza o nim zostały wpisane na listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego[6][7].

Znaczenie symboli

W orneku występuje około 35 różnych symboli. Główną symboliką jest wizerunek kwiatów i drzew w odcieniach różu, zieleni, żółci i błękitu. Zgodnie z kanonami sztuki islamu, wizerunki postaci ludzkich są zabronione. Ornek tradycyjnie służył do opowiadania o pochodzeniu i kulturze Tatarów krymskich[8]. Róża symbolizuje zamężną kobietę, tulipan to młody człowiek, a goździk to osoba starsza (a także mądrość i życiowe doświadczenie)[9], topola lub cyprys to mężczyzna, natomiast migdał to niezamężna dziewczyna. Symbole mogą być połączone, co nadaje im inne znaczenie. Na przykład tulipan z różą symbolizuje miłość mężczyzny i kobiety lub ich ślub[5].

Galeria

  • Ornek na ceramice
    Ornek na ceramice

Przypisy

  1. ↑ a b Crimea's 'Ornek' Art Wins UNESCO Listing [online], RadioFreeEurope/RadioLiberty [dostęp 2022-05-02] (ang.).
  2. ↑ Virtual Museum [online], virtmuseum.uccs.org.ua [dostęp 2022-05-03] (ang.).
  3. ↑ Кримськотатарський «орьнек» рекомендували внести у список ЮНЕСКО [online], www.ukrinform.ua [dostęp 2022-05-02] (ukr.).
  4. ↑ UNESCO has included the Crimean Tatar ornament "Ornek" in the list of intangible cultural heritage. What is known [online], crimea.suspilne.media [dostęp 2022-05-02] (ang.).
  5. ↑ a b Есма Аджієва, голова громадської організації «Алєм» [online], www.ukrinform.ua [dostęp 2022-05-02] (ukr.).
  6. ↑ UNESCO - Ornek, a Crimean Tatar ornament and knowledge about it [online], ich.unesco.org [dostęp 2022-05-02] (ang.).
  7. ↑ UNESCO - Sixteenth session of the Intergovernmental Committee for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage [online], ich.unesco.org [dostęp 2022-05-02] (ang.).
  8. ↑ Орнамент крымских татар «Орьнек» — в списке ЮНЕСКО [online], Радио Азаттык [dostęp 2022-05-02] (ros.).
  9. ↑ Anastasiia Lapatina, Crimean Tatar traditional ornament added to UNESCO heritage list [online], 16 grudnia 2021 [dostęp 2022-05-02].

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya