Oroonoko

Oroonoko
Oroonoko: or, the Royal Slave
	; Strona tytułowa wydania z 1688 roku
Autor	Aphra Behn
Typ utworu	powieść
Data powstania	1688
	Wydanie oryginalne
Język	angielski
	Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego	1688
	Multimedia w Wikimedia Commons

Oroonoko, czyli królewski niewolnik (ang. Oroonoko: or, the Royal Slave) – powieść Aphry Behn (1640–1689), opublikowana w 1688 roku, opowiadająca o afrykańskim księciu Oroonoko, który został zniewolony i sprzedany jako niewolnik do służby w Surinamie. Jedna z pierwszych powiastek filozoficznych w języku angielskim.

Treść

Młody afrykański książę Oroonoko zakochuje się w dziewczynie o imieniu Imoinda, którą kocha również dziadek młodzieńca – król^[1]. Król czyni Imoindę swoją kochanką^[2]. Młodzi zostają przyłapani i Imoinda sprzedana w niewolę^[2]. Oroonoko zostaje oszukany przez handlarza niewolnikami, pojmany i również sprzedany^[2]. Młodzi spotykają się ponownie na plantacji w Surinamie^[1]. Oczekując dziecka, probują negocjować powrót do Afryki^[2]. Wobec niepowodzenia negocjacji Oroonoko organizuje ucieczkę niewolników, jednak zostaje zdradzony i brutalnie pobity^[1]. W obawie przed torturami Imoinda godzi się na śmierć z rąk Oroonoko – ten zabija kochankę, zostaje poddany torturom i stracony^[2].

Publikacja

Powieść została opublikowana w 1688 roku przez Williama Canninga wraz z dwoma innymi utworami Behn w zbiorze Three Histories: Oroonoko, The Fair Jilt, Agnes de Castro^[2].

Znaczenie

Utwór był jedną z pierwszych powiastek filozoficznych napisanych w języku angielskim^[3].

Narracja w pierwszej osobie prowadzona jest z pozycji europejskiej pisarki, która docenia szlachetność księcia i ma dla niego wiele współczucia^[2]. Z początku powieść odbierana była jako romans, lecz z czasem zaczęła być uznawana za głos abolicjonizmu^[3]^[2].

Adaptacji scenicznej powieści dokonał w 1696 roku irlandzki dramaturg Thomas Southerne (1660–1746), co przyczyniło się do jej popularyzacji na deskach teatralnych^[1]. Sztuka cieszyła się zainteresowaniem w XVIII w. na fali sympatii abolicjonistycznych, po czym została zapomniana^[1]. Na początku XX w. stała się obiektem zainteresowania badaczy literatury jako źródło informacji biograficznych o jej autorce^[1].

Zobacz też

HMS „Oroonoko” - nazwa brytyjskich okrętów

Przypisy

↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Paul Salzman: Introduction. W: Aphra Behn: Oroonoko and Other Writings. OUP Oxford, 2009, s. ix–xxiv. ISBN 978-0-19-150921-6. [dostęp 2019-01-30]. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h Gale, Cengage Learning: A Study Guide for Aphra Behn's "Oroonoko". Gale, Cengage Learning, 2016. ISBN 978-1-4103-5480-8. [dostęp 2019-01-30]. (ang.).
↑ ^a ^b Oroonoko, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2019-01-30] (ang.).

Linki zewnętrzne

Thomas Southerne: Oroonoko: A Tragedy, as it was Acted at the Theatre-Royal, by His Majesty's Servants, in the Year 1699. C. Hitch; J. Brindley; J. King; T. Waller; J. Hodges; and C. Bathurst, 1749. [dostęp 2019-01-30]. (ang.).

[:1-1] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Paul Salzman: Introduction. W: Aphra Behn: Oroonoko and Other Writings. OUP Oxford, 2009, s. ix–xxiv. ISBN 978-0-19-150921-6. [dostęp 2019-01-30]. (ang.).

[:2-2] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h Gale, Cengage Learning: A Study Guide for Aphra Behn's "Oroonoko". Gale, Cengage Learning, 2016. ISBN 978-1-4103-5480-8. [dostęp 2019-01-30]. (ang.).

[:0-3] Oroonoko, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2019-01-30] (ang.).

[1]

[2]

[3]