Orońsko

Orońsko
wieś
Ilustracja
Pałac Brandta
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

szydłowiecki

Gmina

Orońsko

Liczba ludności (2023)

1720[2]

Strefa numeracyjna

48

Kod pocztowy

26-505[3]

Tablice rejestracyjne

WSZ

SIMC

0630400[4]

Położenie na mapie gminy Orońsko
Mapa konturowa gminy Orońsko, po prawej znajduje się punkt z opisem „Orońsko”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Orońsko”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Orońsko”
Położenie na mapie powiatu szydłowieckiego
Mapa konturowa powiatu szydłowieckiego, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Orońsko”
Ziemia51°18′56″N 20°59′23″E/51,315556 20,989722[1]
Multimedia w Wikimedia Commons

Orońsko – wieś w Polsce położona na terenie Równiny Radomskiej (po jej południowej stronie) w województwie mazowieckim, w powiecie szydłowieckim, w gminie Orońsko[4][5]. Ma status sołectwa[6]. Leży w dolinie rzeki Oronki w jej dolnym biegu, przy drodze krajowej nr 7 – 15 km na południe od Radomia.

Prywatna wieś szlachecka, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie radomskim województwa sandomierskiego[7]. W latach 1954–1972 wieś była siedzibą gromady Orońsko. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa radomskiego.

Wieś jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny[8].

Nazwa miejscowości

Pierwsza informacja na temat nazwy miejscowości pochodzi z „Księgi beneficjów diecezji krakowskiej” napisanej w latach 1470–1480 przez Jana Długosza. W dziele tym użył on nazwy Orańsko. Kolejne nazwy wsi to Oranysko (1508) i Oransko (1569) użyte przez Adolfa Pawińskiego w publikacji pod tytułem „Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym ujęta”. Pomiędzy tymi nazwami, w 1566 roku w „Rejestrze podymnego starostwa radomskiego” pojawiła się nazwa Oranisko. Kolejna forma nazwy miejscowości to Orońsk. Używali jej często Franciszek Ksawery Christiani, a także Józef Brandt. Była również stosowana w dokumentach, wydawnictwach urzędowych oraz poważnych publikacjach naukowych. Nazwy Orońsko po raz pierwszy użył Franciszek Siarczyński pod koniec XVIII wieku w „Opisie powiatu radomskiego”. Dzisiejsza nazwa występowała także w wydawnictwach i drukach urzędowych XIX i XX wieku. Oficjalne potwierdzenie administracyjne uzyskała w pierwszym spisie miejscowości, którym była „Tabela miast, wsi i osad Królestwa Polskiego” z 1827 roku.

Infrastruktura

W Orońsku mają siedziby Urząd Gminy Orońsko, parafia rzymskokatolicka pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, Publiczna Szkoła Podstawowa im. Józefa Brandta, urząd pocztowy, Bank Spółdzielczy, Ośrodek Zdrowia, Ochotnicza Straż Pożarna, Państwowe Gospodarstwo Rybackie, inne zakłady usługowe i sklepy.

Główną atrakcją turystyczną i powodem, dla którego jest znane, jest posiadłość i pałacyk należące niegdyś do Józefa Brandta, polskiego malarza szkoły monachijskiej[9].

Pałacyk ten nadal jest związany ze sztuką – w jego dawnych zabudowaniach gospodarczych mieści się Centrum Rzeźby Polskiej.

Wieś była własnością podskarbiego wielkiego koronnego Jakuba Szydłowieckiego, później weszła w skład hrabstwa szydłowieckego[10].

Przypisy

  1. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 93710.
  2. ↑ Raport o stanie gminy Orońsko w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023 s. 17
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 872 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. ↑ a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  6. ↑ BIP gminy, sołectwa
  7. ↑ Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
  8. ↑ Opis parafii na stronie diecezji
  9. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo mazowieckie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2026, s. 175.
  10. ↑ Jacek Pielas, Drobna własność szlachecka w rejonie Szydłowca w XVI–XVII wieku, w: Z dziejów powiatu szydłowieckiego, red. M. Przeniosło, Szydłowiec 2009, s. 71.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Gmina Orońsko
wsie
Części wsi

Herb gminy Orońsko

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya