Otelia

Otelia
	; Otelia żabieńcowata
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	żabieńcowce
Rodzina	żabiściekowate
Rodzaj	otelia
	Nazwa systematyczna
	Ottelia Pers.; Syn. Pl. 1: 400 (1805)
	Typ nomenklatoryczny
	Ottelia alismoides Harv.
Synonimy
	Damasonium Schreb.; Hymenotheca Salisb.; Boottia Wall.; Oligolobos Gagnep.; Xystrolobos Gagnep.; Beneditaea Toledo;
	Damasonium Schreb.; Hymenotheca Salisb.; Boottia Wall.; Oligolobos Gagnep.; Xystrolobos Gagnep.; Beneditaea Toledo;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Otelia (Ottelia Pers.) – rodzaj jednorocznych lub wieloletnich roślin słodkowodnych, należący do rodziny żabiściekowatych (Hydrocharitaceae), obejmujący 19 gatunków pochodzących ze Starego Świata, z obszaru od tropikalnej i południowej Afryki do dalekiego wschodu Rosji, Japonii, Azji Południowo-Wschodniej i Australii, oraz z Ameryki Południowej, z obszaru od Brazylii do północno-wschodniej Argentyny. Dwa gatunki zostały introdukowane poza naturalny zasięg występowania rodzaju: Ottelia alismoides do Włoch, Egiptu i Stanów Zjednoczonych, a Ottelia ovalifolia do Nowej Zelandii i Nowej Kaledonii^[4].

Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od malajskiego słowa otta (przylepiać się) i am bel, zwyczajowej nazwy grzybieni w tym języku^[5].

Morfologia

Pokrój: Na wpół wynurzone rośliny wodne.

Łodyga: Skrócona, wzniesiona, ukorzeniająca się, nie rozgałęziona^[5].

Liście: Liście odziomkowe, wpół zanurzone, a następnie pływające po powierzchni wody, ogonkowe. Blaszki równowąskie, lancetowate, do niemal okrągłych, sercowatych i nerkowatych, o zaokrąglonym do ostrym wierzchołku^[6].

Kwiaty: Rośliny jednopienne lub dwupienne. Kwiaty jednopłciowe lub obupłciowe, wyrastają na głąbiku. Kwiaty żeńskie i obupłciowe pojedyncze, siedzące. Kwiaty męskie liczne, promieniste. Pochwy kwiatowe rurkowate, dwuklapowe, eliptyczne lub jajowate, wyraźnie 5-6-żeberkowe lub 2-10-skrzydełkowe. Skrzydełka o falistych brzegach. Okwiat podwójny, trójdziałkowy i trójpłatkowy. Działki kielicha równowąskie, podługowate do jajowatych, zielone. Płatki korony podługowate, szeroko jajowate do okrągłych, dużo większe od działek, mięsiste u nasady, białe lub różnokolorowe. Pręciki od 6 do 20 w od 3 do 5 okółkach. Nitki pręcików nitkowate, spłaszczone. Główki pręcików wzniesione, równowąskie lub podługowate. Zalążnia siedząca, podługowata, zwężająca się, niekompletnie 6-komorowa, z 3–15 dwuklapowymi szyjkami słupka. W kwiatach męskich obecne są 3 jałowe słupki^[6].

Owoce: Mięsiste, podługowate, wielonasienne. Nasiona bardzo drobne, podługowate lub wrzecionowate^[6].

Systematyka

Jeden z 7 rodzajów wyróżnianych w obrębie podrodziny Anacharidoideae wchodzącej w skład rodziny żabiściekowatych^[2].

Gatunki^[7]

Ottelia acuminata (Gagnep.) Dandy
Ottelia alismoides (L.) Pers. – otelia żabieńcowata
Ottelia balansae (Gagnep.) Dandy
Ottelia brachyphylla (Gürke) Dandy
Ottelia brasiliensis (Planch.) Walp.
Ottelia cordata (Wall.) Dandy
Ottelia cylindrica (T.C.E.Fr.) Dandy
Ottelia emersa Z.C.Zhao & R.L.Luo
Ottelia exserta (Ridl.) Dandy
Ottelia fischeri (Gürke) Dandy
Ottelia kunenensis (Gürke) Dandy
Ottelia lisowskii Symoens
Ottelia luapulana Symoens
Ottelia mesenterium (Hallier f.) Hartog
Ottelia muricata (C.H.Wright) Dandy
Ottelia ovalifolia (R.Br.) Rich.
Ottelia scabra Baker
Ottelia ulvifolia (Planch.) Walp.
Ottelia verdickii Gürke ex De Wild.

Zagrożenie i ochrona

Siedem gatunków Ottelia zostało uwzględnionych w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych^[8]:

Ottelia brachyphylla – ze statusem DD (zagrożenie nieokreślone)
Ottelia exserta – ze statusem DD (zagrożenie nieokreślone)
Ottelia fischeri – ze statusem LC (mniejszej troski)
Ottelia kunenensis – ze statusem LC (mniejszej troski)
Ottelia muricata – ze statusem LC (mniejszej troski)
Ottelia scabra – ze statusem NT (bliskie zagrożenia)
Ottelia verdickii – ze statusem DD (zagrożenie nieokreślone)

Zastosowanie

Liście i głąbiki roślin z gatunków Ottelia acuminata i O. alismoides są jadalne, w Chinach spożywane są jako jarzyny^[9]. Młode głąbiki traktowane są jak delikates^[9]. Jadalna jest także Ottelia cordata^[10].

Ziele Ottelia alismoides jest stosowane w tradycyjnej medycynie chińskiej w astmie, kaszlu i obrzękach^[11].

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ ^a ^b Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2016-12-13] (ang.).
↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2011-01-29]. (ang.).
↑ ^a ^b Rafaël Govaerts: World Checklist of Selected Plant Families. The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2001-01-29]. (ang.).
↑ ^a ^b Flora of North America. Vol. 22. Hydrocharitaceae. [dostęp 2011-01-29].
↑ ^a ^b ^c Flora of Pakistan. Hydrocharitaceae. [dostęp 2011-01-29].
↑ The Plant List (2010). Version 1. Published on the Internet. [dostęp 2011-01-29].
↑ IUCN 2010. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2010.4. [dostęp 2011-01-29].
↑ ^a ^b Shiu-ying Hu: Food plants of China. Hong Kong: Chinese University Press, 2005, s. 282-283. ISBN 962-996-229-2.
↑ Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 123-125. ISBN 978-1842466346.
↑ Xinrong. Yang: Encyclopedic reference of traditional Chinese medicine. Berlin ; New York: Springer, 2003, s. 595. ISBN 978-3-540-42846-6.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2016-12-13] (ang.).

[ing-3] Index Nominum Genericorum. [dostęp 2011-01-29]. (ang.).

[kew-4] Rafaël Govaerts: World Checklist of Selected Plant Families. The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2001-01-29]. (ang.).

[fona-5] Flora of North America. Vol. 22. Hydrocharitaceae. [dostęp 2011-01-29].

[fop-6] Flora of Pakistan. Hydrocharitaceae. [dostęp 2011-01-29].

[tpl-7] The Plant List (2010). Version 1. Published on the Internet. [dostęp 2011-01-29].

[8] IUCN 2010. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2010.4. [dostęp 2011-01-29].

[shiu-9] Shiu-ying Hu: Food plants of China. Hong Kong: Chinese University Press, 2005, s. 282-283. ISBN 962-996-229-2.

[maarten-10] Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 123-125. ISBN 978-1842466346.

[11] Xinrong. Yang: Encyclopedic reference of traditional Chinese medicine. Berlin ; New York: Springer, 2003, s. 595. ISBN 978-3-540-42846-6.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]